Teodor z Tarsu - Polski Serwis Naukowy

Grób św. Teodora na terenie dawniejszego opactwa św. Augustyna.

Teodor z Tarsu, Teodor z Canterbury (ur. 602 w Tarsie w Cylicji, zm. 10 września 690 w Canterbury) - bizantyjski teolog i zakonnik, arcybiskup Canterbury od 668, święty Kościoła katolickiego, anglikańskiego i niektórych Kościołów wschodnich. Obok św. Augustyna "drugi założyciel Kościoła w Anglii".

Wydawnictwo WAM, znane jako: Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy (WAM) (1872-1918, 1935-1994), Wydawnictwo Księży Jezuitów (1918-1935), Wydawnictwo WAM (od 1994) – najstarsze polskie wydawnictwo katolickie, założone w 1872 przez ks. Stanisława Stojałowskiego SJ w Krakowie.

Kult Świętych - w katolicyzmie i prawosławiu szczególny szacunek do osób zbawionych oraz do świętych aniołów, którzy stawiani są za wzór dla wszystkich żyjących. Do świętych można zwracać się z prośbą o wstawiennictwo do Boga.

Biografia

Teodor urodził się w południowo-wschodniej Azji Mniejszej w Tarsie na terytorium obecnej Turcji. Kształcił się najpierw w rodzinnym mieście, później w Atenach, skąd wyruszył do Italii. Tam został mnichem. W marcu 668 roku został wyświęcony na biskupa przez papieża Witaliana i mianowany na arcybiskupa Canterbury po 4 latach wakatu na urzędzie i synodzie w Whitby (664), kiedy to Anglosasi zdecydowali się przyjąć rzymską dyscyplinę kościelną. Poprzedni kandydat na to stanowisko Wighard zmarł przed konsekracją (+664) w wyniku panującej tam dżumy, która pochłonęła w owym czasie wiele istnień ludzkich, w tym kapłanów i biskupów. Papież wysłał Teodora do Brytanii wraz z doradcą Adrianem, któremu jako pierwszemu zaproponował arcybiskupstwo Canterbury. Ich przewodnikiem został Benedykt Biscop, nortumbryjski mnich, będący z pielgrzymką w Rzymie. Do Anglii dotarli przez Francję w maju 669 roku.

Nortumbria, ang. Northumbria – w VI-IX wieku n.e. anglosaskie państwo położone w południowej Szkocji i północnej Anglii, we wschodniej części terenów leżących między murem Hadriana i murem Antoninusa (patrz mapka). Powstało w wyniku zjednoczenia Bernicji i Deiry przez króla Bernicji Etelfrydaa. Schrystianizowana od 1. połowy VI wieku. W VII wieku główne państwo tzw. heptarchii anglosaskiej. W VIII wieku najeżdżana przez wikingów, w X wieku weszła w skład Anglii.

Modlitwa za wstawiennictwem świętego (czasem błędnie rozumiana jako modlitwa do świętego) – rodzaj modlitw katolickich, prawosławnych a także części innych wyznań chrześcijańskich, zanoszonych do Boga za pośrednictwem (przyczyną, wstawiennictwem) świętego, często patronów osób modlących się lub uchodzących za szczególnie skutecznych w danych problemach. Występują w wielu wyznaniach.

Działalność

Po zlustrowaniu i obsadzeniu wakujących biskupstw w 673 roku zwołał Synod w Hertford, któremu przewodniczył. Zorganizował na nim anglosaską prowincję kościelną, rozgraniczył diecezje i wdrożył dyscyplinę zachodnią w zakresie administracji, obrzędów, kalendarza liturgicznego i studiów kościelnych. Przy rozgraniczaniu diecezji naraził się na długotrwały spór z Wilfrydem z Yorku. Do świetności doprowadził katedralną szkołę w Canterbury. Przewodniczył kolejnym synodom w Hatfield (680) i Twyford (684). Zorganizował Kościół anglosaski, włączając go do wspólnoty europejskiej, mając na uwadze iroszkockie odrębności tamtejszych mnichów.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Św. Beda, zwany Czcigodnym lub Wspaniałym (, zm. 25 maja 735) – anglosaski mnich, związany z klasztorami w Wearmouth i Jarrow (Northumbria), wszechstronny uczony. Ogłoszony świętym w 1935 roku.

Śmierć

Teodor zmarł w wieku 88 lat, prawdopodobnie w Canterbury i został pochowany w benedyktyńskim opactwie św. Augustyna (wcześniej opactwo Apostołów: Piotra i Pawła w pobliżu katedry), znajdującym się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. W średniowieczu służyło jako miejsce pochówku arcybiskupów Canterbury i królów Kentu. Na jego grobie zostało wyryte epitafium, z którego do dzisiejszego dnia zachowało się tylko 8 znaków.

Adrian z Canterbury (ur. w Afryce Płn., zm. 9 stycznia ok. 710) – mnich benedyktyński i opat w klasztorze pod Neapolem, święty Kościoła katolickiego.

Cylicja (gr. Κιλικία, Kilikia) - historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej, obecnie terytorium Turcji. Cylicja dzieliła się na dwie części: Cilicia Trachea i Cilicia Pedias. Cilicia Trachea (asyryjskie Khillaku, od którego pochodzi nazwa Cylicji) była surowym rejonem górskim uformowanym przez góry Taurus. Skaliste przylądki nadawały się znakomicie do budowy naturalnych portów, w których często znajdowali schronienie piraci. W starożytności pokryta gęstym lasem, który dostarczał budulca dla stoczni. Cilicia Pedias leżała we wschodniej części Cylicji i prócz terenów górskich kształtowały ją nadmorskie równiny. Przez Cylicję biegł perski szlak królewski, który łączył Anatolię z Syrią i wybrzeżem cylicyjskim.

Pod imieniem Teodora zachował się "Akt pokuty", zebrany prawdopodobnie już po jego śmierci. Po raz pierwszy The Penitential of Theodore został opublikowany przez H. Wasserschlebena w 1851 roku.

Kult

Teodor cieszył się szacunkiem i uznaniem za życia, jak i po śmierci. Szczególne uznanie miał u Bedy Czcigodnego. Uważano go za świętego, ale do martyrologiów trafił dość późno. W martyrologium rzymskim został wpisany pod dniem 19 lutego.

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim i anglikańskim obchodzone jest 19 września.

Kościół Anglii (en. Church of England, łac. Ecclesia Anglicana) - najstarszy i największy z Kościołów anglikańskich na świecie. Członek i wiodący przedstawiciel Wspólnoty Anglikańskiej; członek Wspólnoty Porvoo, grupującej dwanaście Kościołów anglikańskich i luterańskich. .

Sakrament święceń, święcenia kapłańskie, kapłaństwo, święcenia – sakrament w Kościele katolickim, także Kościołach prawosławnych, anglikańskich i starokatolickich, który nadaje władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów.

Wyznawcy prawosławia, choć kult nie jest powszechny, wspominają świętego 19 września/2 października, tj. 2 października wg kalendarza gregoriańskiego.

Zobacz też

Portal:
Święci

Portal:
Chrześcijaństwo

kult świętych

święci i błogosławieni Kościoła katolickiego

modlitwa za wstawiennictwem świętego

Teodor (imię)

Uwagi

Hermann Wasserschleben (1812-1893) - urodzony w Legnicy, historyk prawa z Uniwersytetu Wrocławskiego ze specjalizacją prawa kanonicznego w średniowieczu.
podwójne datowanie

Przypisy

Święty Adrian, opat na brewiarz.katolik.pl [ostatnia aktualizacja: 12.01.2010]

Źródła

Teodor z Tarsu na DEON.pl (SJ i Wydawnictwo WAM)

Theodor von Canterbury (von Tarsus) - Ökumenisches Heiligenlexikon (niem.)

Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.

Zakon mniszy, zakon kontemplacyjny (z gr. μοναχός monachos – samotnik, z łac. contemplare - wpatrywać się), – katolicka i prawosławna forma życia zakonnego, polegająca w pierwotnej wersji na całkowitym odcięciu się od świata zewnętrznego i życie w całkowitym odosobnieniu lub w nielicznej zamkniętej wspólnocie, poświęcone prawie wyłącznie modlitwie i kontemplacji Boga.