Na mapach: 45°02′56″N 35°22′45″E / 45.04889, 35.37917

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Teodozja (miasto)

Teodozja (Kaffa, ukr. Феодосія, ros. Феодосия, tat. Kefe, orm. Թեոդոսիա – Teodosia) – miasto na Ukrainie, na południowo-wschodnim wybrzeżu Krymu nad Morzem Czarnym u podnóża masywu Tepe-Oba. Obecnie port handlowy i znany krymski kurort.

Panorama miasta i portu, po lewej – ruiny twierdzy genueńskiej

Historia

Starożytność

Założone zostało w l. sześćdziesiątych VI w. p.n.e. przez osadników greckich z Miletu. Już w V w. p.n.e. młode polis stało się poważnym konkurentem dla sąsiedniego królestwa Bosforu, czego skutkiem była wojna między tymi państwami. W wyniku tej wojny w 380 p.n.e. król Bosforu Leukon I przyłączył miasto do swojego królestwa. Pod panowaniem Bosforu Teodozja wyrosła na największy port handlowy na północnym wybrzeżu Morza Czarnego. Ok. 60 p.n.e. została podbita przez Rzym, a w IV wieku n.e. – przez plemiona sarmackie.

Średniowiecze

We wczesnym średniowieczu Teodozję opanowali Bizantyjczycy. Ich władza utrzymała się do I połowy XIII wieku, do czasu opanowania Krymu przez Tatarów. W 1266 przemianowana na Kaffę przez ówczesnych włodarzy miasta – Genueńczyków, którzy założyli tutaj swoją pierwszą placówkę handlową na Krymie za zgodą chanów tatarskich. Za rządów Genueńczyków miasto stało się ich najważniejszą kolonią nad Morzem Czarnym i jednym z najbardziej zaludnionych miast w Europie. Z czasem doszło również do usamodzielnienia się Kaffy i pozostałych genueńskich faktorii na Krymie, które po przyłączeniu okolicznych ziem utworzyły zamorskie terytorium Genui – Gazarię. O potędze miasta, które wywierało duże wrażenie na współczesnych, świadczy fakt, że zewnętrzna linia murów obronnych, która została wzniesiona w l. 1383-1389, liczyła w sumie 5240 m i posiadała 34 wieże, 5 bram i 24 barbakany, otaczając teren o powierzchni 84 ha, a pod koniec panowania genueńskiego we wszystkich dzielnicach miasta znajdował się około 40 kościołów łacińskich, blisko 12 kościołów prawosławnych, co najmniej 3 cerkwie ormiańskie oraz meczet.

Czasy nowożytne

6 czerwca 1475 do miasta wkroczyli Turcy Osmańscy, kończąc tym samym panowanie Genueńczyków w Teodozji. Na początku XVII w. ludność miasta wynosiła ponad 80 tysięcy mieszkańców.

W roku 1783 miasto wraz z resztą Krymu włączono do Rosji i przywrócono starą nazwę. W XIX wieku w mieście tworzył znany rosyjski malarz marynista pochodzenia ormiańskiego Iwan Ajwazowski. Galeria jego obrazów stanowi jedną z największych atrakcji dzisiejszej Teodozji.

W trakcie II wojny światowej miasto czterokrotnie przechodziło z rąk do rąk. W trakcie zaciętych walk zarówno Niemcy, jak i Armia Czerwona dopuszczali się licznych zbrodni. W wyniku działań wojennych i niemieckiej okupacji zginęło wielu mieszkańców miasta, w tym niemal cała społeczność żydowska.

Teodozja widziana z gór Tepe-Oba.