Teofil Katra - Polski Serwis Naukowy

Teofil Katra (ur. 23 listopada 1901 r. w Wieliczce, zm. 22 stycznia 1983 r. w Łodzi) - nauczyciel geografii w łódzkich gimnazjach i liceach, krajoznawca, opiekun młodzieży zajmującej się krajoznawstwem i turystyką.

Studia i praca zawodowa

Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie geografię, a po ukończeniu studiów rozpoczął pracę w gimnazjum w Krakowie. W 1936 r. przeniósł się do Łodzi, tu uczył m.in. w Gimnazjum Zimowskiego. W czasie hitlerowskiej okupacji prowadził tajne nauczanie. W 1942 r. został aresztowany i zesłany do obozu koncentracyjnego w Gross-Rosen, gdzie dotrwał do wyzwolenia.

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Po powrocie z obozu do Łodzi znów rozpoczął pracę nauczycielską, uczył geografii m.in. w VIII Liceum Ogólnokształcącym im. A. Asnyka w Łodzi. Pracując w szkole zajmował się między innymi organizowaniem wycieczek aż do 1952 , przeszedł wtedy do innej pracy, a opiekę nad Szkolnym Kołem Geograficzno-Turystycznym przejął od niego Wacław Krawczyk. W latach 60. uczył geografii i astronomii w XIX Liceum Ogólnokształcącym im. A. Mickiewicza w Łodzi.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Współorganizował Szkolny Ośrodek Krajoznawczo-Turystyczny i współpracował z nim wiele lat.

Działalność społeczna pozazawodowa

Działał głównie w Polskim Towarzystwie Turystyczno-Krajoznawczym a zaczął od Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, do którego wstąpił w Krakowie w 1933 r. Pracując w Łodzi, działał w Łódzkim Oddziale Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego.

Pomysł założenia Towarzystwa Tatrzańskiego był rozważany wśród miłośników Tatr już w 1871. Założono je początkowo jako Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie 3 sierpnia 1873. Po ustanowieniu statutu Towarzystwo zostało zarejestrowane 19 marca 1874 z siedzibą w Nowym Targu. W maju 1874 zmieniło nazwę na Towarzystwo Tatrzańskie i przeniosło swoją siedzibę do Krakowa.

Polskie Towarzystwo Krajoznawcze (PTKraj.) - powstałe w 1906 r. z inicjatywy m.in. Aleksandra Janowskiego, Kazimierza Kulwiecia, Zygmunta Glogera i innych. Powstało w Warszawie, a swoim zasięgiem obejmowało zabór rosyjski. Jednym z głównych jego celów było ukazywanie piękna ziemi polskiej oraz rozbudzanie uczuć patriotycznych poprzez poznawanie Polski. Towarzystwo wielką wagę przywiązywało do wychowywania młodzieży. Liczne grono działaczy społecznych (wśród nich m.in. Mieczysław Orłowicz) podjęło się roli przewodników i wychowawców.

Polskie Towarzystwo Tatrzańskie i Polskie Towarzystwo Krajoznawcze w grudniu 1950 r. na zjeździe połączeniowym w Warszawie utworzyły Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Połączenie PTK i PTT w Łodzi nastąpiło w marcu 1951 r. i od tego momentu Teofil Katra był członkiem Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego.

Polskie Towarzystwo Schronisk Młodzieżowych (PTSM) - stowarzyszenie utworzone w 1926 r. (jako trzecie towarzystwo schronisk młodzieżowych na świecie) i jest w Polsce reprezentantem światowego ruchu schronisk młodzieżowych - Międzynarodowej Federacji Schronisk Młodzieżowych.

Wacław Krawczyk (ur. 26 czerwca 1915 w Dobiecinie pow. Grójec, zm. 13 grudnia 1987 w Łodzi) – nauczyciel i krajoznawca łódzki, żołnierz Armii Krajowej.

Działał w Komisji Krajoznawczej Łódzkiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, a nawet w latach 1966-1973 był jej przewodniczącym. Od 1960 r. wspólnie z Janiną Gemel i Ireną Szwalm prowadził pierwszą inwentaryzację krajoznawczą powiatu łódzkiego.

Po utworzeniu Oddziału Nauczycielskiego PTTK w Łodzi był od 1969 r. także jego działaczem. Zajmował się tu szkoleniem nauczycieli i programowaniem imprez turystyczno-krajoznawczych.

Lechosław Fularski (ur. 30 maja 1921 w Sosnowcu, zm. 20 września 2007 w Łodzi) – mgr inż. mechanik, projektant malarni i galwanizerni, krajoznawca, turysta górski, historyk turystyki górskiej, działacz turystyczny w strukturach Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK).

Związek Nauczycielstwa Polskiego (ZNP) – obecnie według Statutu ZNP jest jednolitym, dobrowolnym, niezależnym i samorządnym związkiem zawodowym pracowników oświaty i wychowania, szkolnictwa wyższego i nauki, zrzeszającym osoby..., zwane dalej członkami ZNP.

Od 1976 r. działał w Komisji Seniorów istniejącej przy Zarządzie Wojewódzkim PTTK w Łodzi.

Działał w Związku Nauczycielstwa Polskiego.

Działał w Polskim Towarzystwie Schronisk Młodzieżowych.

Odznaczenia

Medal Komisji Edukacji Narodowej,

Złota Honorowa Odznaka PTTK,

Złota Odznaka "Zasłużony Działacz Turystyki",

Złota Odznaka Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych,

Złota Odznaka Polskiego Towarzystwa Geograficznego,

i inne odznaczenia związkowe i PTTK-owskie.

Pochowany na cmentarzu katolickim na Radogoszczu w Łodzi.

Źródła

Biogram opracowany na podstawie materiałów Oddziałowej Komisji Historii i Tradycji Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego - Słownik biograficzny łódzkich działaczy krajoznawstwa i turystyki. cz. II 1996

Słownik biograficzny łódzkich działaczy krajoznawstwa i turystyki praca zbiorowa pod red. Jacka Ciesielskiego Łódź 1985, Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Zarząd Wojewódzki w Łodzi Komisja Historyczna.;

Historia Oddziału Łódzkiego PTTK 1909-2009, pr. zb. pod red. Edmunda Witkowskiego, Elżbiety Korczak, Jolanty Grońskiej, Adama Arndta, Łódź 2009;

Lechosław Fularski 50 lat Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, Łódź 2001;

70 lat społecznej turystyki i krajoznawstwa w województwie łódzkim, pr. zb. pod red. Kazimierza Hempla, Łódź 1979;

Piotr Babecki Łódzki Oddział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w latach 1919-1939, praca magisterska w Zakładzie Najnowszej Historii Polski Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Łódzkiego, promotor doc. dr hab. Barbara Wachowska, 1991.