Teoria atomistyczna Daltona - Polski Serwis Naukowy

Skan publikacji J Daltona A New System of Chemical Philosophy, wydanej w 1808

Teoria atomistyczna Daltona – opublikowany w 1808 roku przez angielskiego uczonego Johna Daltona model budowy materii. Dalton przyjął że jest ona zbudowana z atomów, będących niepodzielnymi, sprężystymi kulami (tzw. „model kuli bilardowej”).

Materia – w potocznym rozumieniu ogół obiektywnie istniejących przedmiotów fizycznych poznawalnych zmysłami. W fizyce termin "materia" stosowany jest w kilku różnych, opisanych w artykule znaczeniach.

Model budowy atomu Bohra – model atomu wodoru autorstwa Nielsa Bohra. Bohr przyjął wprowadzony przez Ernesta Rutherforda model atomu, według tego modelu elektron krąży wokół jądra jako naładowany punkt materialny, przyciągany przez jądro siłami elektrostatycznymi. Przez analogię do ruchu planet wokół Słońca model ten nazwano "modelem planetarnym atomu".

John Dalton jako pierwszy zasugerował podział pierwiastków na atomy, których jednakże nie należy utożsamiać z pojęciem atomu o którym wspominał już Demokryt, tj. drobnej cząstki każdego ciała, stanowiącej niejako jego ułamek. Innymi słowy, J. Dalton zauważył różnice występujące pomiędzy atomami poszczególnych pierwiastków, określane współcześnie jako właściwości danego pierwiastka, wynikające m.in. z właściwości atomu, wiązań między atomami czy ich układu w przestrzeni. Teoria Daltona składa się z następujących postulatów:

Wydawnictwo Naukowe PWN SA – polskie wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Jednostka dominująca grupy kapitałowej, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.

John Dalton (ur. 6 września 1766 w Eaglesfield, zm. 27 lipca 1844 w Manchester) – angielski fizyk, chemik i meteorolog. Twórca nowożytnej atomistycznej teorii materii opublikowanej w rozprawie "A new System of Chemical Philosophy", odkrył prawo ciśnień cząstkowych, prawo stosunków wielokrotnych, opisał wadę wzroku nazywaną później daltonizmem. Na jego cześć jednostkę masy atomowej nazwano daltonem (Da).

Atom jest najmniejszym „budulcem” materii. Jest jednolity i niepodzielny.

Wszystkie atomy danego pierwiastka chemicznego są identyczne (posiadają ten sam zespół właściwości).

Atomy danego pierwiastka A różnią się od atomów pierwiastka B.

Atomy są niezmienne i niepodzielne. Atomy danego pierwiastka A nie mogą przemienić się w atomy pierwiastka B. Atomy nie zmieniają się w trakcie reakcji chemicznych.

Związki chemiczne powstają przez łączenie się pierwiastków w stałych stosunkach.

Pomimo że pod koniec XIX w. odkryto, że atomy zbudowane są z jeszcze mniejszych cząstek i mogą ulegać przemianom, a atomy danego pierwiastka mogą różnić się nieco między sobą (izotopy), teoria Daltona stanowiła podstawę rozwoju współczesnej chemii.

Demokryt z Abdery (gr. Δημόκριτος ὁ Ἀβδηρίτης Demokritos ho Abderites, ur. ok. 460 p.n.e., zm. ok. 370 p.n.e.) – myśliciel i podróżnik, uczeń Leucypa, naukowiec, znany jako "śmiejący się filozof". Prace Demokryta, których stworzył 70, dotyczyły wielu różnych dziedzin (fizyki, astronomii, medycyny, chemii, gramatyki, techniki, logiki, strategii, muzyki itd.) nie zachowały się, przetrwały z nich nieliczne fragmenty, głównie dzięki Epikurowi i poematowi Lukrecjusza "De rerum natura"[1].

Zobacz też

model atomu Thomsona

model atomu Rutherforda

model atomu Bohra

Przypisy

Adam Bielański: Chemia ogólna i nieorganiczna. Warszawa: PWN, 1981, s. 18. ISBN 83-01-02626-X.

Bibliografia

Ignacy Eichstaedt: Księga pierwiastków. Wyd. III. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973.