Teoria mitu Jezusa - Polski Serwis Naukowy

Teoria mitu Jezusa to nazwa obejmująca trwające od XIX w. filozoficzne próby tłumaczenie genezy chrześcijaństwa z pominięciem osoby Jezusa, kwestionujące jego istnienie. U podstaw takich założeń znajdują się współczesne kierunki filozoficzne (idealizm i materializm).

Teorie mitologiczne

Teorie mitologiczne negują istnienie Jezusa, wywodząc początek chrześcijaństwa z historyzacją mitu. Postać Jezusa na podłożu mitu została wyimaginowana przez praewangelistów i skonkretyzowana przez ewangelistów. Przedstawicielem tego nurtu był Bruno Bauer.

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).

Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 22 kwietnia 1870, wg kalendarza juliańskiego 10 kwietnia, w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach Leninowskich pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk i ideolog komunizmu.

Teorie idealistyczne

Teorie te wyrosły na filozofii Hegla. David Friedrich Strauss twierdził, że starotestamentalne idee i legendy mesjanistyczne zostały przeniesione na Jezusa i w ten sposób Ewangelie upersonifikowały w nim ogólną ideę stosunku bóstwa do ludzkości.

Teorie synkretystyczne

Teorie te tłumaczyły powstanie chrześcijaństwa zmieszaniem idei z różnych religii i kultur (synkretyzm). W tym nurcie najwięcej zwolenników miał pogląd, że chrześcijaństwo wywodzi się z judaizmu, z jego mesjanizmu, z domieszką wpływów hellenistycznych. Niektórzy zwolennicy nurtu nie zaprzeczali istnieniu Jezusa, ale przeczyli jego cudownym mocom.

Synkretyzm – połączenie różnych, często rozbieżnych i sprzecznych poglądów; wyznawanie zasad lub wierzeń obejmujących odległe od siebie elementy pozornie lub rzeczywiście wzajemnie sprzecznych.

Joseph Dietzgen (1828-1880) - niemiecki filozof socjalistyczny, z zawodu garbarz, rozwinął w swych dziełach empiryczną naukę poznania, według której poznanie jest ujmowaniem w przedmiotach tego, co ogólne. Napisał: "Das Wesen der menschlichen Kopfarbeit" (1869), "Briefe über Logik, speziell demokratisch proletarische Logik" (1880-83), "Das Akquisit der Philosophie" (1887). W swej filozofii społecznej buduje dalej na marksowskim materialistycznym ujęciu historii. Etyka wedle niego może być uzasadniona tylko z socjalnego punktu widzenia, religia może być zastąpiona socjalno-demokratyczymi ideami: "Die Religion der Sozialdemokratie" (1895). W jego duchu napisana jest książka jego syna Eugeniusza Dietzgena: "Materialismus oder Idealismus? Ein Lösungsversuch gemäss J. Dietzgens Erkenntnislehre". W łonie socjalnej demokracji uchodzi jego "proletariacka filozofia" za wyższą od wszystkich filozofii oficjalnie wykładanych.

Teorie symboliczne

Teorie te głoszą, że Jezus jest personifikacją mitów związanych ze Słońcem, Księżycem oraz gwiazdami. Poglądy te powstały pod wpływem filozofii Hegla oraz zainteresowań mitologiami wschodnimi. Przedstawiciele: Arthur Drews, Ignacy Radliński, Jan Hempel (filozof).

Księżyc (, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze, niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.

Ignacy Józef Eligiusz Radliński (ur. 13 grudnia 1843, Dubnie, zm. 13 sierpnia 1920 w Warszawa) – pionier religioznawstwa i laickiej krytyki biblijnej w Polsce, filolog klasyczny, historyk. Ojciec Heleny Boguszewskiej.

Teorie socjalistyczno-socjalne

Powstanie chrześcijaństwa tłumaczyły walką klas spowodowaną rażącą dysproporcją w I i II w. pomiędzy patrycjuszami a plebejuszami. Według tej teorii Jezus stał się symbolem wyzwoleńczych oczekiwań uciskanego ludu i dążeń do przemiany swojego losu. Przedstawiciele: Karl Kautsky, Rudolf Eisler.

Rudolf Karl Bultmann (ur. 20 sierpnia 1884 w Wiefelstede w Dolnej Saksonii, zm. 30 lipca 1976 w Marburgu) – jeden z najbardziej wpływowych teologów ewangelickich XX wieku.

Georg Wilhelm Friedrich Hegel (ur. 27 sierpnia 1770 w Stuttgarcie, zm. 14 listopada 1831 w Berlinie) – niemiecki filozof, twórca klasycznego systemu idealistycznego.

Teorie marksistowskie

Marksiści upatrują genezy chrześcijaństwa w bazie ekonomiczno-społecznej. Lenin w kwestii Jezusa opowiadał się za historyzacją mitu. August Bebel czy Joseph Dietzgen ukazywali Jezusa jako pierwszego komunistę.

Teorie lingwistyczne

Badacze Pisma, którzy w oparciu o nowoczesne teorie hermeneutyki na nowo odczytali Nowy Testament, nie negowali z zasady istnienia Jezusa, lecz odrzucano przesłanie teologiczne w nich zawarte. Według nich znaczenie ma egzystencjalne znaczenie Słowa Bożego, a nie historia Jezusa. Przedstawiciele: Adolf Harnack, Rudolf Bultmann...

Bruno Bauer [ur. 6 września 1809 w Eisenbergu (Księstwo Sachsen-Altenburg), zm. 13 kwietnia 1882 w Rixdorfie pod Berlinem] – niemiecki teolog, filozof i historyk. Brat Edgara. Był przedstawicielem lewicy heglowskiej, negował autentyczność Ewangelii i historyczność Jezusa.

Hermeneutyka (gr. hermēneutikòs – dotyczący objaśniania, od Hermesa jako posłańca bogów) – zapoczątkowana w Starożytnej Grecji umiejętność objaśniania oraz teoria interpretacji tekstów literackich. Współcześnie jest to:

Teorie strukturalistyczne

Teorie te nie negują bezpośrednio istnienia Jezusa, ale nie uznają zdarzeń z jego życia za element dziejowy. Teologia jest dla nich nauką o języku wiary.

Zobacz też

Jezus Chrystus

The God Who Wasn't There

Bibliografia

Jezus Chrystus. Encyklopedia katolicka, tom VII, Lublin 1997