Teoria samorództwa - Polski Serwis Naukowy

Abiogeneza, samorództwo (łac. generatio spontea, dosł.: samorzutne powstawanie – nazwa nadana przez Arystotelesa) – teoria, według której żywe organizmy powstały z materii nieożywionej.

Współcześnie termin "abiogeneza" używany jest zamiennie z „biogenezą” głównie w kontekście powstania pierwszych żywych organizmów na Ziemi. Wcześniejsze znaczenie tego terminu (tzw. „abiogeneza Arystotelowska”) określało powstawanie w pełni uformowanych organizmów (także organizmów wyższych jak np. myszy i szczury) z rozkładających się lub gnijących materiałów organicznych i jako takie zostało wykluczone eksperymentalnie.

Svante August Arrhenius (czyt. Swante Arenius) (ur. 19 lutego 1859 w Uppsali, zm. 2 października 1927 w Sztokholmie) – szwedzki chemik i fizyk, jeden z twórców chemii fizycznej.

Mszyce (Aphidoidea) – nadrodzina owadów w rzędzie pluskwiaków, obejmująca ponad 3,5 tys. gatunków, z czego w Polsce występuje kilkaset. Występują masowo, żerują na roślinach. W większości są szkodnikami upraw.

Historia badań

Arystoteles twierdził, że abiogeneza jest obserwowalnym faktem (np. myszy powstające z brudnego siana, szczury ze szmatek, mszyce z rosy opadającej na rośliny, pchły z gnijącej materii, muchy z mięsa, itd.).

Pierwszym krokiem obalającym teorie Arystotelowskiej abiogenezy było wykazanie przez Włocha Francesco Rediego w 1668, że robaki obserwowane w gnijącym mięsie nie powstają samoistnie. Redi zamknął kawałki mięsa w klatkach z gęstej drucianej siatki uniemożliwiając muchom złożenie jaj.

Hipoteza panspermii - postawiona przez Svante Augusta Arrheniusa hipoteza, że życie na Ziemi jest pochodzenia kosmicznego i dostało się tu przez znajdujące się w kosmosie przetrwalniki bakterii, np. za pośrednictwem meteoroidu.

Inteligentny projekt (ang. intelligent design, ID, czasami teoria inteligentnego projektu) – koncepcja filozoficzna, która utrzymuje, że wyjaśnieniem dla pewnych cech Wszechświata i żywych organizmów jest siła sprawcza – "inteligentna przyczyna", a nie tylko działające samoistnie niesterowane procesy przyrodnicze, takie jak dobór naturalny i ewolucja. Jest to współczesny wariant tradycyjnego argumentu teleologicznego na istnienie Boga, zmodyfikowanego tak, by uniknąć wskazania projektanta co do natury lub tożsamości Wbrew powszechnemu mniemaniu koncepcja ta nie stoi w opozycji do teorii Darwina, jako że ta ostatnia jest teorią ściśle biologiczną, opisującą tylko mechanizmy zmian a nie ich przyczynę czy celowość. Jest wykorzystywana politycznie w stanach tzw. "pasa biblijnego" USA do zwalczania teorii ewolucji.

Począwszy od XVII wieku stopniowo wykazywano, że przynajmniej jeśli chodzi o organizmy wyższe czy też organizmy widoczne dla oka, abiogeneza nie zachodzi. Zamiast niej zaczęto przyjmować teorię omne vivum ex ovo, łac. „wszystko, co żywe (wywodzi się) z jaja”, lecz jeszcze w połowie XIX wieku pokutowało przekonanie o samorództwie ropuch i węgorzy. Dopiero Ludwik Pasteur stwierdził, że samorództwo nie istnieje nawet w przypadku bakterii.

Wodór (H, łac. hydrogenium) – pierwiastek chemiczny, niemetal z bloku s układu okresowego. Jest to najprostszy możliwy pierwiastek o liczbie atomowej 1, składający się z jednego protonu i jednego elektronu.

Włosi – naród zamieszkujący Włochy. We Włoszech jest ich około 56 mln, z czego prawie połowa wszystkich osób pochodzenia włoskiego mieszka poza Włochami a najwięcej w Brazylii, Argentynie i w USA. Mówią językiem włoskim. Religią większości Włochów jest katolicyzm.

Kluczowe zdarzenia w obaleniu Arystotelowskiej abiogenezy i tym samym uargumentowaniu jej nowszej wersji:

1683 – odkrycie bakterii przez Antoniego van Leeuwenhoeka,

1768 – wykazanie przez Lazarra Spallanzaniego, że bakterie przenoszone są przez powietrze,

1822-1895 – eksperymenty Pasteura obalają abiogenezę Arystotelowską,

1953 – eksperyment Millera-Urey'a, w którym z mieszaniny wody, metanu, amoniaku oraz wodoru zostają wytworzone aminokwasy.

Przeciwnicy

Przeciwnicy abiotycznej syntezy różnych związków organicznych na Ziemi wywodzą się z różnych, nierzadko całkowicie odmiennych środowisk. Do grupy tej należą nie tylko zwolennicy teorii inteligentnego projektu (np. Henry F. Schaefer, III), ale także agnostycy i ateiści (np. Francis Crick, Fred Hoyle, Svante Arrhenius). Przyczyny, dla których część badaczy odrzuca możliwość samoistnego powstania życia na Ziemi, to przekonanie o prawdziwości kreacjonizmu i – według nich – za małe prawdopodobieństwo przypadkowego połączenia się aminokwasów w białka (według Francisa Cricka – prawdopodobieństwo takie wynosi 1 na 10, według Freda Hoyla – 1 na 10).

Francis Harry Compton Crick (ur. 8 czerwca 1916 roku w Northampton, Anglia, Wielka Brytania, zm. 28 lipca 2004, w San Diego, Kalifornia, Stany Zjednoczone) – angielski biochemik, genetyk i biolog molekularny, który wraz z Jamesem D. Watsonem i Rosalindą Franklin odkrył strukturę molekularną kwasu deoksyrybonukleinowego DNA. Pracownik naukowy Laboratorium Biologii Molekularnej na Uniwersytecie Cambridge, członek Towarzystwa Królewskiego w Londynie.

Lazarro Spallanzani (ur. 10 stycznia 1729, zm. 12 lutego 1799) - włoski przyrodnik, profesor uniwersytetu w Reggio, Modenie i Pawii. Badając zjawisko zapłodnienia, jako pierwszy odkrył rolę plemników w tym procesie. W 1775 roku obalił teorię samorództwa. Lazarro Spallanzani jest autorem prac z dziedziny chemii, fizyki biologii i meteorologii.

Zobacz też

biogeneza

panspermia

Przypisy

Francis Crick, Life Itself: Its Origin and Nature. (New York: Simon & Schuster, 1981), str. 51-2; Fred Hoyle, Chandra Wickramasinghe, Evolution from Space. (New York: Simon & Schuster, 1984), str. 148; zob. też Robert Shapiro, Origins, A Sceptics Guide to the Creation of Life on Earth. (New York: Summit Books, 1986), str. 127.

Bakterie (łac. Bacteriae, od gr. bakterion – "pałeczka") – grupa mikroorganizmów, stanowiących osobne królestwo. Są to jednokomórkowce lub zespoły komórek o budowie prokariotycznej. Badaniem bakterii zajmuje się bakteriologia, gałąź mikrobiologii.

Henry "Fritz" Schaefer III (ur. 1944) amerykański chemik i informatyk. Dyrektor Center for Computational Quantum Chemistry na University of Georgia, ceniony za prace z chemii kwantowej, autor ponad tysiąca naukowych artykułów, które ukazały się głównie w "Journal of Chemical Physics" i "Journal of the American Chemical Society", redaktor naczelny londyńskiego "Molecular Physics"; jeden z sześciu najczęściej cytowanych chemików na świecie (z lat 1981-1997). Członek American Academy of Arts and Sciences, autor książki "Science and Christianity: Conflict or Coherence?" (The Apollos Trust 2003), w której przedstawił swoje rozumienie przenikania się wiary i nauki.