Tercjarze (od łac. tertius - trzeci, w domyśle ordo - zakon) – członkowie stowarzyszeń religijnych działających w łonie Kościoła rzymskokatolickiego, bądź zakonów, zgromadzeń zakonnych czy instytutów świeckich, których ideały, duchowość i struktura bazują na duchowości i regułach istniejących w Kościele zakonów ścisłych (franciszkanów, dominikanów, karmelitów, karmelitów bosych, trynitarzy, augustianów, norbertanów). Trzecie zakony, zwane obecnie świeckimi zakonami, istnieją obok pierwszego (męskiego) i drugiego (żeńskiego).

Za założyciela pierwszego, istniejącego do dzisiaj zakonu tercjarskiego, uważany jest św. Franciszek z Asyżu. Pierwsze grupy ludzi świeckich pragnących realizować ideały franciszkańskie, zwane początkowo Braćmi i Siostrami od pokuty powstały w 1221 roku. W sposób analogiczny wyłonili się Trzeci Zakon Dominikański i inne grupy tercjarskie. Obecnie wspólnoty tercjarzy mają charakter międzynarodowych stowarzyszeń publicznych. Ich członkowie składają przyrzeczenia, nie śluby. Nie zalicza się tych form życia do instytutów zakonnych ani świeckich, mimo używania słowa zakon w nazwie.

Już w średniowieczu niektóre grupy tercjarzy podejmowały decyzję o prowadzeniu regularnego życia zakonnego. Tak powstawały zakony i zgromadzenia (a w obecnych czasach także instytuty świeckie), nie przechodząc jednak do pierwszego (męskiego) czy drugiego (żeńskiego) zakonu, ale pozostając przy regule trzeciego zakonu. Członkowie tych instytutów składali śluby proste (czasowe, lub wieczyste), gdyż prawo kościelne przez wieki nie uważało ich za prawdziwych zakonników. Dopiero z początkiem XX w. Stolica Apostolska dała im status instytutów zakonnych pod warunkiem agregacji do zakonu mającego śluby uroczyste (w praktyce: pierwszego zakonu danej duchowości). Obecnie rzadko używa się do członków tych instytutów nazwy tercjarz, stosuje się ją natomiast w nazwie zakonu.

Znani tercjarze: Jan Bosco, papież Jan XXIII, św. Katarzyna ze Sieny.

Bibliografia

Linki zewnętrzne