Terespol - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: inne znaczenia.

Budynek dworca kolejowego w Terespolu

Pomnik Niepodległości

Stare drewniane domy

Terespol – miasto i gmina w województwie lubelskim, w powiecie bialskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bialskopodlaskiego.

Kościół Zielonoświątkowy w Rzeczypospolitej Polskiej – chrześcijański wolny kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym nurtu zielonoświątkowego; drugi, pod względem wielkości Kościół protestancki w Polsce (po Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP), posiadający ponad 23 tysięcy wiernych zrzeszonych w ramach 217 zborów; największy polski Kościół protestancki nurtu ewangelicznego; największa, choć nie jedyna, wspólnota zielonoświątkowców w Polsce, związana z pentekostalną tradycją amerykańskich Zborów Bożych i przyjmująca ustrój kongregacjonalno-synodalny. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest członkiem Europejskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej, Światowej Wspólnoty Zborów Bożych, Towarzystwa Biblijnego w Polsce oraz Aliansu Ewangelicznego w RP. Organem prasowym Kościoła jest miesięcznik Chrześcijanin. Siedzibą władz Kościoła jest miasto stołeczne Warszawa. Podstawą prawną działalności Kościoła jest Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 20 lutego 1997. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest wpisany do rejestru Kościołów i związków wyznaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dziale A, pod numerem 15. Obecnym Przewodniczącym Naczelnej Rady Kościoła i Prezbiterem Naczelnym Kościoła jest bp Marek Kamiński.
E30 – trasa europejska wiodąca z irlandzkiego portu Cork do Omska w Rosji. Często uznawana jest za najważniejszy europejski szlak komunikacyjny na osi wschód - zachód; główna trasa dla dużych samochodów ciężarowych wiozących zaopatrzenie z Europy Zachodniej do Rosji, Białorusi. Polski odcinek E30 stanowi droga krajowa nr 2 (ze Świecka do Terespola), na fragmencie Nowy Tomyśl - Stryków II (Łódź) o standardzie autostrady (A2). Na fragmencie Stryków II - Łowicz droga krajowa nr 14 łączy autostradę A2 z dalszym ciągiem drogi krajowej nr 2.

Terespol jest miastem nadgranicznym położonym nad Bugiem, w polskiej części Polesia Brzeskiego. W Terespolu znajdują się kolejowe i drogowe przejścia graniczne z Białorusią.

Według danych z 30 czerwca 2004 miasto miało 6002 mieszkańców.

Historia

Miasto powstało na bazie osiedla wiejskiego Błotków, wzmiankowanego w II połowie XIII w. Historycznie miasto związane jest z rodami: Flemingów, Słuszków i Czartoryskich. To kasztelan wileński Józef Bogusław Słuszka nadał nowo utworzonemu miastu dzisiejszą nazwę Terespol, dla uhonorowania swojej małżonki Teresy. W Terespolu także przyszła najprawdopodobniej na świat Izabella Czartoryska, pani Puław. Majątek Terespol jeszcze w XVIII w. był największą posiadłością Czartoryskich.

Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.
Koń czystej krwi arabskiej to jedna z ras koni gorącokrwistych. Konie arabskie pojawiły się na Półwyspie Arabskim co najmniej 2500 lat temu. Charakteryzują się siłą, pięknem i odwagą.

Terespol jest otoczony pocarskimi fortyfikacjami, położony pośród bagien. Podczas projektowania Twierdzy Brzeskiej centrum Terespola przesunięto o dwie wiorsty na zachód, a centrum Brześcia dwie wiorsty na wschód. Jednocześnie zmieniono nieco bieg Bugu.

Sytuacja gospodarcza

Miasto nie posiada przemysłu. Jedyny istniejący kiedyś spory zakład przetwórstwa owoców i warzyw (produkował m.in. sławne terespolskie ogórki) upadł pod koniec lat 90. XX w. Dziś mieszkańcy utrzymują się głównie z handlu i usług oraz z pracy w firmach i instytucjach związanych z obsługą przejść granicznych, z Białorusią, o dużym natężeniu ruchu (obsługują one także lądowy ruch tranzytowy z Rosją), i wykorzystuje fakt położenia na granicy z Unią Europejską, oraz na trasie międzynarodowej E30 Cork (Irlandia)—Omsk (Rosja).

Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

W mieście i najbliższej okolicy znajdują się:

przejście drogowe, z nowoczesnym, wyremontowanym terminalem

przejście drogowe w Kukurykach (tranzytowe dla ruchu towarowego) z nowoczesnym terminalem do obsługi drogowego transportu samochodowego oraz specjalnie zbudowaną drogą celną

przejście kolejowe (osobowe i towarowe)

wielki kolejowy węzeł przeładunkowy Małaszewicze, dziś największa stacja przeładunkowa w Europie (otwarta przed 58 laty, 14 grudnia 1949) zlokalizowany jest na olbrzymich terenach w sąsiedztwie niewielkiej miejscowości Małaszewicze i innych okolicznych wsi. Leży on w europejskim korytarzu nr 2, na linii kolejowej E-20 Paryż—Berlin—Warszawa—Moskwa, na styku torów o szerokości 1520 mm i 1435 mm. Przeładowuje między pociągami obu szerokości ponad 5 mln ton ładunków rocznie.

Ogólne informacje o Terespolu

W miasteczku znajdują się świątynie: kościół rzymskokatolicki Świętej Trójcy, prawosławna cerkiew św. Apostoła Jana Teologa, prawosławna kaplica cmentarna Zmartwychwstania Pańskiego oraz kościół zielonoświątkowy Źródło Życia. Działają również wspólnoty religijne baptystów i zbór Świadków Jehowy. W Terespolu znajdują się dwie szkoły podstawowe przy ul. Sienkiewicza (nr 1) i przy Wojska Polskiego (nr 2). Ta druga mieści się w zespole szkół ogólnokształcących z liceami ogólnym i zawodowym. Są także dwa gimnazja. Przy zespole szkół stoi pamiątkowy obelisk stalowy z 1823, ustawiony na pamiątkę budowy traktu Warszawa—Brześć (drugi identyczny monument znajduje się w Warszawie, przy ulicy Grochowskiej). W mieście jest jeszcze Pomnik Niepodległości, Pomnik Pamięci Żołnierzy Armii Czerwonej,Pomnik poległych w ochronie granicy żołnierzy WOP (na terenie jednostki Straży Granicznej) oraz ustawiony na uboczu (przy torach kolejowych – można tu dotrzeć jedynie pieszo lub rowerem), ale najbardziej dramatyczny w swej wymowie pomnik poświęcony ofiarom transportów kolejowych do obozów koncentracyjnych w okresie II wojny światowej.

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny - jeden z kanonicznych Kościołów prawosławnych, obejmujący swoją jurysdykcją wszystkie parafie prawosławne na terenie Polski. W dyptychu lokalnych autokefalicznych cerkwi prawosławnych wymieniany na miejscu 12 dwunastym wg dyptychu greckiego, a na miejscu 13 wg dyptychu rosyjskiego. Spowodowane jest to różnymi terminami nadania autokefalii przez Konstantynopol i Moskwę. Według danych GUS, Kościół liczy 506,8 tys. wiernych i jest drugim pod względem liczebności Kościołem w Polsce. Opiece tego kościoła podlegają także prawosławni z Brazylii.
Powiat bialski, powiat w województwie lubelskim utworzony w 1999 roku; największy powiat w województwie (obejmuje 11% jego powierzchni) i trzeci co do wielkości w Polsce, jego siedzibą jest miasto Biała Podlaska.

W swojej historii gospodarczej miasteczko znane było w całej Europie z produkcji doskonałego smaku ogórków kwaszonych (kiszonych) a po wojnie z ogórków konserwowych. Dzisiaj rozgłos miastu nadaje MULKS Terespol ze swoją pierwszoligową drużyną sztangistów. Trener Polaczuk wychował tutaj wielu mistrzów Polski i Europy. Kameralny stadion sportowy skupia uwagę także miłośników piłki nożnej. KP Granica lokuje się w VI lidze. W zespole sportowym jest hotelik do wykorzystania także przez turystów. Ostatnią inicjatywą była budowa nowoczesnej hali sportowej przy szkole podstawowej nr 1. Obecnie hala jest obiektem wykorzystywanym nie tylko do celów sportowych, ale również jest miejscem gdzie odbywa się wiele imprez kulturalnych (w tym Festiwal Kolędniczy z udziałem zespołów i chórów z całego świata).

Obelisk (łac. obeliscus, gr. obeliskos - rożen, słup) - pomnik w formie wysokiego, smukłego, najczęściej o czworobocznej podstawie, słupa, wykonanego z jednego bloku skalnego. Zakończenie słupa ma formę ostrosłupa, często obitego złotą blachą.
Małaszewicze – miejscowość w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Terespol przy magistrali kolejowej E-20 z Europy Zachodniej do Azji Wschodniej i Centralnej oraz nieopodal magistrali drogowej E-30. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego. Miejscowość znajduje się 9 km od granicy polsko-białoruskiej. W Małaszewiczach znajduje się jeden z największych w Polsce i Europie tzw. "suchy" port przeładunkowy PKP o znaczeniu międzynarodowym. Realizuje się tutaj przeładunek towarów z taboru szerokotorowego (1520 mm) na tabor normalnotorowy (1435 mm). W czasie II wojny światowej znajdowało się tu jedno z największych lotnisk w Polsce. Miejscowość liczy około 4 tysiące mieszkańców i składa się z osiedli bloków wielorodzinnych i domków jednorodzinnych. Małaszewicze są największą miejscowością w gminie Terespol.

Terespol w okresie PRL był siedzibą miasta i gminy. Od kilkunastu lat wieś (gmina) i miasto rozdzieliły się i są osobnymi organizmami administracyjnymi. Zwiedzając miasto i okolice warto zajrzeć do wspomnianych wcześniej fortów – w Terespolu, Łobaczewie Małym, Kobylanach i w Lebiedziewie przy drodze na Kodeń. Do Sanktuarium Matki Boskiej Kodeńskiej (historia obrazu opisana w książce "Błogosławiona wina" Zofii Kossak-Szczuckiej) z Terespola jest 19 km. Niedaleko stąd do Pratulina i grobu Męczenników Podlaskich – Unitów. Z miasta widać zaś szpic pomnika w Twierdzy Brzeskiej, już po stronie białoruskiej.

Świadkowie Jehowy w Polsce- 128.235 aktywnych Świadków Jehowy w Polsce, należących do 1813 zborów (w tym 15 zborów i 47 grup obcojęzycznych: rosyjsko-, angielsko-, ormiańskojęzycznych, w tym 10 zborów i 29 grup języka migowego oraz grupy wietnamsko- i bułgarskojęzyczne; do których należy 1300 głosicieli) w 98 obwodach w 9 okręgach. W 2009 roku na uroczystości Pamiątki śmierci Jezusa Chrystusa zebrało się 210 947 osób . Biuro Oddziału nadzorujące działalność Świadków Jehowy w Polsce znajduje się w Nadarzynie pod Warszawą.
Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Część starszych mieszkańców miasteczka doskonale pamięta powodzie, które nawiedzały miasto i okolice jeszcze nie tak dawno. Dzisiaj są to jedynie wspomnienia. Asfaltowe ulice, piękniejące domy, osiedla budynków wielorodzinnych, ładny, choć wymagający remontu dworzec PKP, bliskość granicy – to argumenty za tym, by tutaj zajrzeć. Można jeszcze usłyszeć chachłacką mowę staruszek zrozumiałą przez Polaków, Białorusinów i Ukraińców. Można jeszcze pooglądać prawdziwe bociany a gdyby naszła nas ochota – niedaleko jest do Leśnej Podlaskiej i kolejnego sanktuarium albo do Konstantynowa (pałacyk) czy znanego na świecie Janowa Podlaskiego i stadniny koni arabskich. W Terespolu i okolicy bez kłopotu można znaleźć łóżko do przenocowania i zjeść przyzwoity posiłek. Doskonała łączność telefoniczna i komunikacja z Warszawą są dodatkowymi argumentami. Trzy oddziały pocztowe, sieć sklepów, restauracja, pub i kawiarnia zabezpieczą nam i takie potrzeby.

Izabela właściwie Elżbieta z Flemmingów Czartoryska (ur. 3 marca 1746 w Warszawie, zm. 17 czerwca 1835 w Wysocku) – mecenaska sztuki, pisarka, w okresie Sejmu Czteroletniego była związana ze Stronnictwem Patriotycznym.
Konstantynów (dawniej Kozierady) – wieś gminna (w latach 1729-1869 miasto) w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Konstantynów, na skrzyżowaniu dróg 698 i 811.

Terespol kiedyś był uważany za miasteczko o kresowym charakterze, o czym świadczyły: specyficzna mowa, swoisty charakter miasteczka i serdeczność mieszkańców.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)