Termin - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy terminu jako elementu języka specjalistycznego. Zapoznaj się również z: Termin (ujednoznacznienie).

Termin można zdefiniować jako nazwę, o umownie ustalonym znaczeniu, przyporządkowaną do pojęcia wchodzącego w zakres zainteresowań określonej dziedziny: nauki, techniki, gospodarki, działalności zawodowej, działalności wychowawczej, sportu itp.

Gospodarka - całokształt działalności gospodarczej prowadzonej w danym regionie (gospodarka regionalna), kraju (gospodarka narodowa) lub na całym świecie (gospodarka światowa). Działalność ta polega na wytwarzaniu dóbr i świadczeniu usług zgodnie z potrzebami ludności. Najprostszy podział gospodarki wyróżnia trzy sektory: rolnictwo, przemysł, usługi.

Wikinews to wolnodostępny serwis informacyjny oparty na technologii Wiki. Oznacza to, że każdy jego użytkownik (zarówno zarejestrowany, jak i niezarejestrowany) może redagować jego zawartość, dodawać nowe artykuły i tworzyć materiały dziennikarskie. Celem tego obywatelskiego dziennikarstwa jest dbałość zarówno o przestrzeganie praw autorskich, pozwalanie na łatwiejsze udostępnianie treści, lecz także dbałość o wiarygodność.

Terminem technicznym jest nazwa techniczna wymagająca definicji. Jednowyrazowe nazwy techniczne są zawsze terminami, ponieważ wymagają definicji. Odnosi się to do wyrazów prostych i złożonych.

Zbiór "terminów" (słownictwa) jakiejś dziedziny nauki, techniki czy sztuki tworzy jej terminologię.

Zasady tworzenia terminologii

W nauce i technice przy formułowaniu terminów należy przestrzegać "zasad terminologicznych". Zasady terminologiczne powinny być stwierdzeniami na tyle ogólnymi, żeby mogły się odnosić do każdego przypadku objętego zakresem postępowania, przy czym każde z tych stwierdzeń powinno stanowić sformułowanie jednego z wielu możliwych wymagań. Każda z zasad terminologicznych powinna się odnosić tylko do jednego wymagania, dlatego musi ona mieć brzmienie kategoryczne tak, jak gdyby inne zasady nie istniały. Nie zawsze jest możliwe spełnienie wszystkich zasad jednocześnie, gdyż pewne zasady mogą być sprzeczne z innymi. W takich przypadkach należy pewnym zasadom dać pierwszeństwo przed innymi.

Słownictwo - zasób, bogactwo słów jakim posługuje się dana osoba, autor dzieła literackiego, grupa społeczna, naród - w tym wypadku mówimy o słownictwie danego języka, grupa etnograficzna - w tym wypadku mówimy o słownictwie danej gwary bądź dialektu. SŁOWNICTWO: neologizm, zapożyczenia, eufenizm, archaizm, naukowe, gwarowe, ogólno narodowe

Sport – według nauki o wychowaniu fizycznym: rozmaite formy aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowane dla przyjemności lub współzawodnictwa. Od "zwykłej rekreacji" ma go różnić przestrzeganie szeregu reguł obowiązujących w danej dyscyplinie.

Zasady terminologiczne przydatne w tworzeniu terminów technicznych sformułował Marian Mazur i zawarł m.in. w wydanej w 1961 roku książce pt. "Terminologia techniczna". Obejmują one 14 następujących zasad:

powszechności – przy tworzeniu terminologii nie należy zmieniać tych nazw, które się już rozpowszechniły,

rodzimości – nazwy techniczne powinny być oparte na źródłosłowach rodzimych,

międzynarodowości – nazwy techniczne powinny być zgodne co do źródłosłowów z nazwami mającymi rozpowszechnienie międzynarodowe,

jednorodności – nazwa powinna być utworzona albo w całości ze źródłosłowów rodzimych, albo w całości ze źródłosłowów obcych,

logiczności – terminy techniczne powinny nasuwać swoim brzmieniem możliwie najwięcej istotnych skojarzeń z odnoszącymi się do tych nazw definicjami,

systematyczności – nazwom kilku pojęć równorzędnych powinna odpowiadać nazwa pojęcia bezpośrednio nadrzędnego,

zwięzłości – nazwa techniczna powinna zawierać tylko po jednej informacji na każdą okoliczność,

jednoznaczności – nazwa powinna oznaczać tylko jedno pojęcie,

jednomianowości – tylko jedna nazwa powinna oznaczać dane pojęcie,

reproduktywności – nazwa powinna być oparta na źródłosłowie umożliwiającym tworzenie nazw pochodnych,

jednolitości – nazwa powinna zawierać źródłosłów wspólny grupie nazw pojęć pokrewnych,

operatywności – nazwa techniczna powinna być krótka i łatwa do wymawiania oraz nie nastręczać trudności w zestawieniu z innymi wyrazami,

poprawności – nazwa techniczna powinna być zgodna z wymaganiami poprawności językowej,

emocjonalności – nazwy techniczne nie powinny wzbudzać sprzeciwów uczuciowych, czyli inaczej mówiąc, nazwy powinny się podobać.

Zobacz też

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat nauki

Literatura

Mazur M., Terminologia techniczna. PWT, Warszawa 1961.

Nowicki W., Podstawy terminologii. Ossolineum, Wrocław 1986.