Terminal komputerowy - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy zdalnej komunikacji z komputerem. Zapoznaj się również z: Wiersz poleceń.

Terminal (ang. terminal – końcówka) to urządzenie pozwalające człowiekowi na pracę z komputerem lub systemem komputerowym. Terminal musi posiadać urządzenie wejściowe do wprowadzania instrukcji oraz urządzenie wyjściowe do przekazywania informacji operatorowi. Terminal jest stacją sieci komputerowej lub w systemie (np. w Internecie), służącą do wprowadzania lub odczytywania danych.

Komputer (z ang. computer od łac. computare – obliczać, dawne nazwy używane w Polsce: mózg elektronowy, elektroniczna maszyna cyfrowa, maszyna matematyczna) – urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr albo sygnału ciągłego.

Klawiatura komputerowa – uporządkowany zestaw klawiszy służący do ręcznego sterowania urządzeniem lub ręcznego wprowadzania danych. W zależności od spełnianej funkcji klawiatura zawiera różnego rodzaju klawisze – alfabetyczne, cyfrowe, znaków specjalnych, funkcji specjalnych, o znaczeniu definiowanym przez użytkownika.

Historia

Terminal Televideo pracujący w standardzie ASCII z roku 1982

W przeszłości terminale miały postać drukarki połączonej z klawiaturą. Człowiek wpisywał polecenia, które trafiały do odległego komputera zajmującego kilka pięter budynku. Po jakimś czasie komputer odpowiadał wysyłając znaki na drukarkę. Tego typu system nosił nazwę dalekopisu (TTY z ang. teletype, albo teletypewriter). Do komunikacji wykorzystywano często standard RS-232. Rozwój techniki komputerowej spowodował zastąpienie drukarek monitorami CRT. Komputery były zbyt kosztowne, aby jeden człowiek wykorzystywał całą moc jednej maszyny. Do każdego z nich podłączano wiele terminali, które pozwalały na lepsze wykorzystanie ich drogocennego czasu.

Microsoft Windows (ang. okna, IPA: [maɪkɹoʊsɑːft ˈwɪndoʊz]) – rodzina kilku systemów operacyjnych wyprodukowanych przez firmę Microsoft. Systemy rodziny Windows działają na serwerach, systemach wbudowanych oraz na komputerach osobistych, z którymi są najczęściej kojarzone.

Drukarka – urządzenie współpracujące z komputerem, służące do przenoszenia danego tekstu, obrazu na różne nośniki druku (papier, folia, płótno itp). Niektóre drukarki potrafią również pracować bez komputera, np. drukować zdjęcia wykonane cyfrowym aparatem fotograficznym (po podłączeniu go do drukarki lub po włożeniu karty pamięci z zapisanymi zdjęciami do wbudowanego w drukarkę slotu).

Rewolucja krzemowa obniżyła ceny sprzętu i doprowadziła do powstania komputera osobistego. Jedna maszyna służy jednemu człowiekowi. W takiej sytuacji terminal stał się przeżytkiem. Jego wykorzystanie ograniczono do dużych serwerów sieciowych pozbawionych własnych ekranów i klawiatur.

Unix Time-Sharing System (pisane również jako UNIX, choć nie jest to skrót – nazwa „UNIX” jest kalamburem określenia MULTICS, który był wzorem dla Uniksa) – system operacyjny napisany w 1969 r. w Bell Labs (UNIX System Laboratories, USL) przez Dennisa Ritchie i Kena Thompsona. Rozwijany później w bardzo dynamiczny sposób, co zaowocowało powstaniem wielu odmian i implementacji.

Standard RS-232 opisuje sposób połączenia urządzeń DTE (ang. Data Terminal Equipment) tj. urządzeń końcowych danych (np. komputer) oraz urządzeń DCE (ang. Data Communication Equipment), czyli urządzeń komunikacji danych (np. modem). Standard określa nazwy styków złącza oraz przypisane im sygnały a także specyfikację elektryczną obwodów wewnętrznych. Standard ten definiuje normy wtyczek i kabli portów szeregowych typu COM. Standard RS-232 (ang. Recommended Standard) opracowano w 1962 roku na zlecenie amerykańskiego stowarzyszenia producentów urządzeń elektronicznych w celu ujednolicenia parametrów sygnałów i konstrukcji urządzeń zdolnych do wymiany danych cyfrowych za pomocą sieci telefonicznej.

Zdalne logowanie

Zastosowanie

Rozwój sieci komputerowych spowodował, że wykorzystanie usług terminalowych stało się znowu powszechne. Wyobraźmy sobie sytuację, w której niedoświadczony pracownik robi coś głupiego w swoim komputerze. Potem dzwoni przerażony do informatyka w helpdesku i prosi go o ratunek. Informatyk musi przespacerować się po kilku piętrach, aby stwierdzić, że młody pracownik np. włączył nadpisywanie liter w edytorze tekstu i powinien nacisnąć klawisz Insert.

Wiersz poleceń (ang. Command Line Interface, CLI), to jeden z najczęściej spotykanych sposobów interakcji człowieka z komputerem. Inne przykłady to interfejs tekstowy oraz interfejs graficzny.

Sieć komputerowa – grupa komputerów lub innych urządzeń połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów, na przykład:

W takiej sytuacji niezwykle pomocne stają się wirtualne terminale. W stacjach roboczych uruchamiany jest serwer usługi terminalowej, który pozwala na połączenie się z systemem przez sieć komputerową. Informatyk zdalnie loguje się do wirtualnego terminala. Na swoim ekranie może zobaczyć dokładnie to samo, co widzi pracownik. Problem zostaje rozwiązany bez zbędnego tracenia czasu.

Dalekopis to telegraficzny aparat drukujący, służący do przekazywania informacji w postaci alfanumerycznej. W szczególności jest on wykorzystywany jako abonenckie urządzenie końcowe (terminal) do realizacji usług teleksowych.

ASCII [aski] (ang. American Standard Code for Information Interchange) - 7-bitowy kod przyporządkowujący liczby z zakresu 0-127 literom (alfabetu angielskiego), cyfrom, znakom przestankowym i innym symbolom oraz poleceniom sterującym. Przykładowo litera "a" jest kodowana liczbą 97, a znak spacji - 32.

Umożliwia to także skupienie obsługi informatycznej w jednym miejscu i np. pomoc użytkownikom w różnych oddziałach firmy w całym kraju lub na świecie z jednego miejsca, bądź też właśnie rozproszenie obsługi i korzystanie z wiedzy i pomocy specjalistów którzy znajdują się w dowolnym miejscu na świecie, wystarczy że posiadają oni komputer i połączenie z siecią firmową (np. przez VPN, SSH).

X Window System – graficzny system komputerowy (system okienkowy) stworzony w latach 80. w laboratoriach Massachusetts Institute of Technology (MIT), obecnie prace nadzoruje X.Org Foundation. Najnowszym wydaniem jest wersja 11., wydanie 7.5.

Remote Desktop Protocol, RDP - protokół pozwalający na komunikacje z usługą Terminala Graficznego w Microsoft Windows (Terminal Services). Usługa ta jest dostępna w następujących systemach operacyjnych: Microsoft Windows 2000, Microsoft Windows Server 2003, Microsoft Windows Home Server, Microsoft Windows XP, Microsoft Windows XP Media Center Edition i Tablet PC, Windows Fundamentals for Legacy PCs, Microsoft Windows Vista Ultimate, Enterprise i Business. Przy domyślnych ustawieniach serwer RDP nasłuchuje na porcie TCP 3389. Naturalnym klientem wykorzystującym RDP jest większość systemów z rodziny Windows, ale RDP wykorzystywany jest również przez Linux, FreeBSD, Solaris i Mac OS X. Protokół ten jest wykorzystywany w Zdalnym Pulpicie Windows.

Oprogramowanie

Usługi terminalowe dostępne są w systemie Windows. Jednak prawdziwą siłę pokazują w Uniksie i Linuksie. Każdy użytkownik widziany jest przez te systemy, jakby pracował na wirtualnym terminalu. Takie podejście powoduje, że te same aplikacje mogą pracować lokalnie lub przez sieć. Dostęp do komputera z sieci jest dużo łatwiejszy, ale podlega bardzo ścisłej kontroli.

VPN (ang. Virtual Private Network, Wirtualna Sieć Prywatna), można opisać jako tunel, przez który płynie ruch w ramach sieci prywatnej pomiędzy klientami końcowymi za pośrednictwem publicznej sieci (takiej jak Internet) w taki sposób, że węzły tej sieci są przezroczyste dla przesyłanych w ten sposób pakietów. Taki kanał może opcjonalnie kompresować lub szyfrować w celu zapewnienia lepszej jakości lub większego poziomu bezpieczeństwa przesyłanych danych.

Linux (/ˈlɪnʊks/) – rodzina uniksopodobnych systemów operacyjnych opartych o jądro Linux. Linux jest jednym z przykładów wolnego i otwartego oprogramowania (FLOSS): jego kod źródłowy może być dowolnie wykorzystywany, modyfikowany i rozpowszechniany.

Najpopularniejsze systemy zdalnego logowania to:

Telnet – ekran tekstowy, wykorzystywany w przeszłości, brak zabezpieczeń,

SSH – ekran tekstowy, w powszechnym użytku, zabezpieczenia kryptograficzne,

X Window System – ekran graficzny, standardowa powłoka graficzna Uniksa i Linuksa, brak zabezpieczeń,

VNC – ekran graficzny, zdalne przekazywanie obrazu z ekranu, niezależny od systemu operacyjnego, brak zabezpieczeń,

RDP – ekran graficzny, dostęp do urządzeń USB, ochrona kryptograficzna pozwalająca zarówno na szyfrowanie transmisji (128 bit, certyfikat FIPS) jak i wzajemne uwierzytelnianie stron. Opracowany dla Windows, ale istnieją też wersje dla innych systemów.

Aktywowanie usług terminalowych zwiększa zagrożenie przejęciem komputera przez intruza. Aby się przed tym zabezpieczyć maszyny powinny chronić hasła oraz systemy kryptograficzne. Aby chronić pozbawione zabezpieczeń maszyny można posłużyć się VPN lub przekazywaniem portów przez SSH.

Linki zewnętrzne

Terminal w Linuksie – how to (ang.)