Termopile - Polski Serwis Naukowy

Mapa przesmyku

Wąwóz Termopile (widok współczesny - W starożytności linia brzegowa znajdowałaby się po prawej stronie, tuż za autostradą)

Nowy pomnik Leonidasa i jego żołnierzy w Termopilach

Termopile (z gr. thermos – gorący, pyle – wrota) – wąwóz w pobliżu miejscowości Lamia, pomiędzy Tesalią a Lokrydą w Grecji, nad Morzem Egejskim. W 480 p.n.e. została tam stoczona słynna bitwa (patrz: bitwa pod Termopilami) między koalicją Greków pod przywództwem Sparty a Persją. Zwycięstwo odniosła w niej Persja, jednak poniosła ogromne straty w ludziach.

Symonides z Keos (gr. Σιμωνίδης, ok. 556-468 p.n.e.) – liryk grecki pochodzący z wyspy Keos, pierwszy poeta dla którego tworzenie poezji stało się źródłem utrzymania. Był autorem pieśni chóralnych, dytyrambów, hymnów, skolii, trenów, epinikii, enkomii, peanów oraz elegii. Uznawany jest za twórcę epigramu jako gatunku literackiego.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Przy drodze przecinającej wąwóz stoi odlany w brązie posąg króla Sparty, Leonidasa, wzniesiony w 1955. Po drugiej stronie drogi, na wzgórzu, na którym bronili się Spartanie, znajduje się tablica upamiętniająca bitwę z wyrytym epigramem Symonidesa: "Przechodniu, powiedz Sparcie, tu leżym, jej syny. Prawom jej do ostatniej posłuszni godziny"

Bitwa pod Termopilami - bitwa rozegrana wiosną roku 191 p.n.e. w okolicach wąwozu Termopile pomiędzy wojskami rzymskimi dowodzonymi przez Luciusa Corneliusa Scipio Asiaticusa i wojskami Seleucydów dowodzonym przez Antiocha III Wielkiego.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Na przestrzeni dziejów Termopile - ze względu na strategiczne znaczenie wąwozu - były także areną kolejnych bitew :

Bitwa w 353 r. p.n.e. - zablokowanie przejscia w czasie Trzeciej Wojny toczonej przez Focjan przeciwko Filipowi II Macedońskiemu

Bitwa w 279 r.p.n.e. - obrona wąwozu przez Greków w czasie inwazji Grecji przez wojska Galickie pod dowództwem Brennusa, odwrót Greków przez morze

Bitwa między Rzymianami i Seleucydami w roku 191 p.n.e., zwycięstwo Rzymian

Bitwa w 267 - nieudana obrona wąwozu przez siły lokalne w czasie inwazji Bałkanów przeprowadzonej przez Herulów

Bitwa w 1821 (lub bitwa pod Alamaną) - w trakcie greckiej wojny o niepodległość, zwycięstwo Turków

Bitwa między wojskami australijskimi i nowozelandzkimi a niemieckimi 24-25 kwietnia 1941 r. - obrona wąwozu przed Niemcami, a następnie wycofanie się Australijczyków i Nowozelandczyków

Zobacz też

Polskie Termopile

Kraków – Cmentarz Rakowicki – na pomniku w kształcie bramy napis: Przechodniu powiedz Ojczyźnie, iż wierni jej prawom, tu spoczywamy – nazwiska ułanów i tablica

Liszki – pomnik upamiętniający pacyfikację patriotów polskich z wyrytym epigramem Simonidesa: "Przechodniu, powiedz Ojczyźnie, iż wierni jej prawom, tu spoczywamy"

Monte Cassino – podobny napis ("Przechodniu, powiedz Polsce, żeśmy polegli wierni w jej służbie") znajduje się w pobliżu klasztoru w Monte Cassino. Upamiętnia polskich żołnierzy poległych podczas jego zdobywania.

Warszawskie Termopile – obrona Warszawy w 1939 roku. 1 batalion 30 Pułku Strzelców Kaniowskich powstrzymał 21 września natarcie niemieckiej 23 Dywizji Piechoty wspartego czołgami i ogniem 70 dział i ułatwił przedostanie się do Warszawy przedzierającym się przez Puszczę Kampinoską niedobitkom Armii Pomorze i Poznań, rozbitym w bitwie nad Bzurą. Straty batalionu – ok. 600 żołnierzy w rejonie wsi Placówka i Wawrzyszew.

Obrona Wizny w dniach 7-10 września 1939.