Thelonious Monk - Polski Serwis Naukowy

Thelonious Sphere Monk (ur. 10 października 1917 w Rocky Mount, zm. 17 lutego 1982 w Englewood) – amerykański pianista jazzowy, kompozytor. Był znany z niepowtarzalnego stylu improwizacji, przyczynił się do znacznego poszerzenia repertuaru jazzowych standardów. Pomimo tego, że jest on często postrzegany jako inicjator bebopu, jego styl grania nie był z tą formą związany.

Maryland - stan USA na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Jest jednym z 13 stanów założycielskich. Od południa graniczy z Wirginią i Wirginią Zachodnią, od wschodu z Delaware, a od północy z Pensylwanią. Zatoka Chesapeake dzieli stan na dwie części - wschodnią - nizinną i zachodnią - wyżynną, łagodnie wznoszącą się w kierunku Appalachów.
Dizzy Gillespie naprawdę nazywał się John Birks Gillespie (ur. 21 października 1917 w Cheraw, Karolina Południowa, USA, zm. 6 stycznia 1993 w Anglewood, New Jersey) – amerykański trębacz, kompozytor i wokalista jazzowy, twórca scatu.

Lata młodzieńcze i początki kariery

Niewiele wiadomo o młodzieńczych latach Monka. Urodził się jako pierwszy syn Theloniousa i Barbary Monk. Miał o dwa lata starszą siostrę Marion, a jego brat Thomas urodził się w styczniu 1920. W 1922 rodzina Monków przeprowadziła się do Nowego Jorku (zamieszkali na Manhattanie, 243 West 63rd Street).

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Charlie Christian (ur. 29 lipca 1916, zm. 1942) – twórca i główny architekt współczesnego gitarowego jazzu, pierwszy solista grający na gitarze elektrycznej. Dzięki Christianowi gitara elektryczna zaistniała jako ważny instrument solowy na równi z saksofonem, trąbką czy klarnetem, oferujący zbliżony poziom ekspresji i natężenia dźwięku. Swoją grą wpłynął na licznych muzyków, aż po czasy Jimiego Hendriksa i Erica Claptona. W 1990 został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame.

Thelonious zaczął grać na fortepianie w wieku sześciu lat i, pomimo że otrzymał kilka lekcji, można go uznać za samouka. Uczęszczał do Stuyvesant High School, ale nie ukończył tej szkoły. Jeszcze jako uczeń grał na organach w lokalnym kościele. Niewiele później akompaniował podczas objazdowej trasy grupie śpiewaków gospel. Wreszcie dojrzał do występów w lokalnych klubach jazzowych.

Leki przeciwdepresyjne (tymoleptyki) (ATC N 06 A) - grupa leków psychotropowych, wywierająca terapeutyczny wpływ na podstawowe i wtórne cechy zespołu depresyjnego, w tym na chorobowe zaburzenia nastroju. Leki te znajdują również zastosowanie w leczeniu innych zaburzeń psychicznych: zaburzeń lękowych, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, fobii społecznej, w terapii wspomagającej bólu.
Sonny Rollins, właśc. Theodore Walter Rollins (ur. 7 września 1930 w Nowym Jorku) – amerykański saksofonista jazzowy. Gra na saksofonie tenorowym. Znany ze współpracy z takimi muzykami jak Thelonious Monk, John Coltrane, Miles Davis czy Art Blakey. Pionier (równocześnie z Gerry Mulliganem) combo jazzowego niezawierającego w składzie instrumentu harmonicznego.

W 1941 Monk został pianistą w zespole Kenny'ego Clarka, grającego stale w jednym z klubów na Manhattanie, w Minton's Playhouse. W dużej mierze styl grania Monka, określany wtedy jako "hard-swinging" (z widocznymi wpływami Arta Tatuma), kształtował się właśnie podczas jego pobytu w Minton's. Brał też udział w konkursach, jakie muzycy urządzali sobie po godzinach pracy, a przystępowało do nich wielu czołowych wtedy muzyków jazzowych. To m.in. scena tego klubu była miejscem gdzie rodził się bebop, dając Monkowi możliwość dobrego kontaktu z muzykami, którzy tworzyli ten styl. Byli tam: Dizzy Gillespie, Charlie Christian, Kenny Clarke, Charlie Parker, a później Miles Davis.

Clinton Eastwood, Jr. (ur. 31 maja 1930 roku w San Francisco, w stanie Kalifornia) – amerykański aktor, reżyser, producent i kompozytor filmowy. Wielokrotny zdobywca najważniejszych nagród filmowych - Oscarów i Złotych Globów.
Zaburzenie afektywne dwubiegunowe (choroba afektywna dwubiegunowa, ChAD, cyklofrenia) — zaburzenie psychiczne z grupy zaburzeń afektywnych. Do rozpoznania zaburzenia afektywnego dwubiegunowego dochodzi wtedy, gdy u pacjenta występuje epizod hipomanii, manii lub epizod afektywny mieszany, a w przeszłości wystąpił chociaż raz jeden z tych epizodów włącznie z epizodem depresji. Jeśli u pacjenta występuje powtórnie epizod depresji bez wystąpienia manii, hipomanii bądź epizodu mieszanego, rozpoznaje się zaburzenie afektywne jednobiegunowe (zaburzenie depresyjne nawracające).

Mary Lou Williams wspominała o inwencji muzycznej Monka w tym okresie i jak było to wykorzystywane przez innych. Jego muzykę można było potem rozpoznać w utworach wielu innych artystów, oczywiście bez jakiejkolwiek rekompensaty dla ich rzeczywistego autora. I, mimo że bebop to muzyka, którą trudno było ukraść, te "pijawki" ciągle próbowały. Widziałam ich w Minton's gorączkowo zapisujących mankiety swoich koszul albo obrusy na stolikach. Ale i nasi muzycy postępowali podobnie, obawiam się, że Monk nigdy nie dostał od nich tego, co mu się naprawdę należało. Cóż zresztą mówić o muzyce, skoro podkradano nawet jego pomysły z beretami i bopowymi okularami

Miles Dewey Davis III (ur. 26 maja 1926 w Alton w Illinois, zm. 28 września 1991 w Santa Monica w Kalifornii) – amerykański trębacz, lider grup jazzowych i kompozytor, uznawany za jednego z najbardziej znaczących i innowacyjnych muzyków dwudziestego wieku. Stał na czele niemal każdego istotnego etapu rozwoju jazzu od czasów drugiej wojny światowej po lata dziewięćdziesiąte. Pojawił się na wielu spośród ważnych nagrań bebopowych, był prekursorem jazz rocka i nagrał pierwszy cool jazzowy album. Był jedną z osób odpowiedzialnych za rozwój jazzu modalnego, a jazz fusion powstało w wyniku jego współpracy z innymi muzykami w późnych latach sześćdziesiątych i wczesnych siedemdziesiątych. Free jazz był jedynym powojennym stylem, na który Davis nie miał znaczącego wpływu, jednakże był później uprawiany przez niektórych muzyków występujących w zespołach Davisa. Nagrania, razem z dorobkiem koncertowym jego licznych grup, odegrały kluczową rolę w procesie akceptacji jazzu jako gatunku muzycznego o trwałej wartości. Słynął z ospałego, melodycznego stylu i lakonicznej, czasem konfrontacyjnej osobowości. Był symbolem potencjału komercyjnego muzyki jazzowej.
Zaburzenia psychiczne - utrudnienia funkcjonowania społecznego lub psychicznego jednostki, noszące znamiona cierpienia, zlokalizowane wokół objawu osiowego. Posiadają określoną dynamikę, etiologię, patogenezę, symptomatykę.

W 1942 Monk dołączył do orkiestry Lucky'ego Millindera. W połowie lat 40. grywał z sextetem Colemana Hawkinsa, a w 1946 był już członkiem Dizzy Gillespie Big Band.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)