Nagrobek Theodora Sixta na Starym Cmentarzu Ewangelickim w Bielsku-Białej

Willa Theodora Sixta przy ul. Mickiewicza. Widok z ul. 3 Maja.

Theodor Karl Julius Sixt (ur. 14 marca 1834 w Bietigheim, zm. 4 czerwca 1897 w Bielsku) – austriacki przedsiębiorca, działacz społeczny i filantrop. Był jednym z najbogatszych mieszkańców Bielska drugiej połowy XIX w.

Biografia

Urodził się w 1834 r. w Bietigheim w Wirtembergii. Co do dziennej daty urodzenia, przyjmuje się na podstawie ksiąg parafialnych dzień 14 marca, jednakże na nagrobku widnieje data 16 marca. Jego ojciec, Karl, był profesorem w miejscowym liceum.

W drugiej połowie XIX w. młody Theodor osiedlił się na Morawach. W 1870 r., w wieku 36 lat, poślubił w Przyborze 21-letnią Johanne Emilie Weich, należącą do bogatej mieszczańskiej rodziny z Bielska. Świadczy to o dużym majątku i wysokiej pozycji społecznej Sixta, która była konieczna, aby został zaakceptowany przez rodzinę Weich.

Po ślubie zamieszkał w Bielsku, ważnym ośrodku przemysłowym, w zaprojektowanej przez Karola Korna willi przy Elisabethstraße (ob. ul. Mickiewicza).

Został właścicielem farbiarni w Wapienicy k. Bielska (dziś dzielnicy miasta). Najprawdopodobniej grał również na giełdzie i skupował akcje bielskich przedsiębiorstw, a także zainwestował w wystawę światową, która odbyła się w Wiedniu w 1873 r. Wśród plotek, nie znajdujących historycznego potwierdzenia, pojawiają się informacje o handlu bronią czy prowadzeniu przez niego sieci domów publicznych. Podejrzewa się też, że czerpał zyski, prowadząc w okolicach miasta kwatery dla robotników (na skutek uchwały rady miejskiej, robotnicy mieli zakaz osiedlania się w granicach Bielska) oraz należał do loży masońskiej.

Po 17 latach małżeństwa 38-letnia Johanne zmarła na zawał serca w nieznanych okolicznościach. Dwa lata po śmierci Johanne, w 1889 r., Sixt ożenił się powtórnie z 26-letnią wówczas Anną Zipser, wywodzącą się z fabrykanckiej rodziny.

Do końca życia pozostał bezdzietny. Zmarł 4 czerwca 1897, przyczyną śmierci była prawdopodobnie gruźlica nerek. Został pochowany na Starym Cmentarzu Ewangelickim w Bielsku. Nie zachowało się do dzisiejszych czasów żadne jego zdjęcie ani portret.

Dziedzictwo

W testamencie willę zapisał miastu z kategoryczną klauzulą zakazującą komukolwiek ją odsprzedawać, natomiast majątek rozdzielił pomiędzy bielską biedotę, parafię ewangelicką Zbawiciela i Ewangelicki Związek Kobiet (za jego pieniądze powstał sierociniec męski).

W 1900 r. jedną z nowo wytyczonych ulic na Dolnym Przedmieściu nazwano imieniem Theodora Sixta. Nosi ona tę nazwę do dziś.

Po II wojnie światowej zarówno okazały nagrobek, jak i willa, będąca siedzibą konserwatora zabytków, niszczały. Grobowiec wyremontowano w latach 90., natomiast willi przywrócono pierwotny wygląd, gdy stała się w 2002 r. siedzibą rektoratu Akademii Techniczno-Humanistycznej.

W listopadzie 2006 r. na deskach Teatru Polskiego w Bielsku-Białej wystawiono sztukę pod tytułem Testament Teodora Sixta w reżyserii Roberta Talarczyka, której tematem jest życie tytułowego bohatera.

Przypisy

Źródła