Thomas Sankara - Polski Serwis Naukowy

Thomas Isidore Noël Sankara (ur. 21 grudnia 1949 r. w Yako, zm. 15 października 1987 r. w Wagadugu) – wojskowy i polityk Górnej Wolty, marksistowski rewolucjonista, teoretyk panafrykanizmu, ostatni prezydent Górnej Wolty i pierwszy prezydent Burkina Faso. Po roku swojego urzędowania postanowił zmienić nazwę kraju z Górnej Wolty na kraj ludzi prawych czyli Burkina Faso.

Analfabetyzm (gr. αναλφαβετος - nie znający liter) - brak umiejętności pisania i czytania oraz wykonywania czterech podstawowych działań matematycznych u osób dorosłych, tj. wg kryteriów UNESCO - powyżej 15. roku życia. Osoby nie posiadające takiej umiejętności nazywane są analfabetami.

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций /Organizacyja Objedinionnych Nacyj/, arab. الأمم المتحدة /al-Umam al-Muttahida/, chiń. 联合国 /Lianheguo/), ONZ – uniwersalna organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.

Życiorys

Pochodził z plemienia Mossi. Kształcił się w Akademii Wojskowej w Antsirabe (Madagaskar) oraz szkołach spadochroniarzy w Pau (Francja) i Rabacie (Maroko). Miał stopień kapitana. Uczestniczył aktywnie w walkach z Mali w 1975 r. W 1980 r., po dojściu do władzy pułkownika Saye Zerbo, został powołany na stanowisko sekretarza stanu ds. informacji. Usunięty z rządu w kwietniu 1982 r., w listopadzie tr. wziął udział w zamachu stanu, który odsunął Zerbo. Był członkiem Tymczasowej Rady na rzecz Ocalenia Ludu, a w lutym 1983 r. nowy prezydent Jean-Baptiste Ouédraogo powierzył mu stanowisko premiera. Już w maju 1983 r. zdymisjonowany i uwięziony na miesiąc, 4 sierpnia tego roku dokonał kolejnego zamachu stanu i sam stanął na czele państwa. Był przewodniczącym Narodowej Rady Rewolucyjnej, szefem państwa i rządu, ministrem spraw wewnętrznych i ministrem bezpieczeństwa. W lipcu 1984 r. zmienił datę święta państwowego na 4 sierpnia (rocznicę przejęcia władzy), a w sierpniu nazwę państwa. Został zamordowany w zamachu przeprowadzonym 15 października 1987 r., którym kierował Blaise Compaoré.

Reforma rolna – usankcjonowana prawnie zmiana stosunków własnościowych na wsi połączona ze zmianą struktury agrarnej przez komasację lub parcelację gruntów.

Neokolonializm – to utrzymywanie związków oraz zależności gospodarczych i politycznych przez mocarstwo w stosunku do kolonii, które ogłosiły niepodległość.

Program

Jego rewolucyjny program dla samostanowienia Afryki uznany został za niepokorną alternatywę dla neoliberalnej strategii rozwoju, którą sugerował Zachód i uczynił z niego ikonę oporu ubogich krajów Afryki. Sankara zyskał też popularność uboższej części obywateli kraju. Jednak konsekwentnie realizowana polityka lewicowych reform naraziła interesy stosunkowo niedużej, lecz silnej klasy średniej Burkina Faso oraz przywódców plemiennych. W rezultacie został obalony i zamordowany w zamachu stanu. Na tydzień przed egzekucją, powiedział: "Rewolucjonistów zawsze można zamordować, nie można jednak zabić ich idei".

W 1984 r. afrykańskie państwo Górna Wolta zostało przekształcone w państwo o nazwie Burkina Faso. Od tego czasu stanowisko obejmowało tylko dwóch prezydentów tego kraju. Drugi z nich władzę objął w wyniku zamachu stanu.

Burkina Faso (fr. Burkina Faso) – państwo w Afryce Zachodniej bez dostępu do morza. Dawniej Górna Wolta (Republique du Haute-Volta), w 1984 prezydent Thomas Sankara nadał mu nową nazwę, która oznacza "kraj prawych ludzi" w językach mossi i diula, będących głównymi rdzennymi językami kraju.

Afrykański Che Guevara

Dzieci z pionierskiej organizacji rewolucyjnej czasów Sankary

Sankara jest często określany jako Che Guevara Afryki. Sankara ubierał się podobnie jak ikona kubańskiej rewolucji (beret i wojskowy mundur), jeździł też na motorze i jak na przywódcę państwa prowadził stosunkowo ascetyczny tryb życia (m.in. po dojściu do władzy przyznał sobie minimalne wynagrodzenie). Zarówno Guevarę jak i Sankarę uważa się za marksistowskich rewolucjonistów, którzy wierzyli w powodzenie zbrojnych rewolucji wobec imperializmu i monopolistycznego kapitalizmu, czy też popierali ujawnianie finansowych zakusów neokolonializmu przed Organizacją Narodów Zjednoczonych. Obu łączyła też pozytywna ocena idei reform struktury własnościowej ziemi czy też likwidacji analfabetyzmu.

Imperializm (łac. imperialis - "imperium", "władza") – polityka państw o statusie lub aspiracjach mocarstwowych, zmierzająca do rozszerzenia ich wpływów politycznych, militarnych, gospodarczych i kulturalnych na obszary do nich nie należące. Jest to również okres historyczny zapoczątkowany w ostatniej ćwierci XIX wieku, odznaczający się światową dominacją kilku wielkich mocarstw. W myśli marksistowskiej, to najwyższe stadium rozwoju kapitalistycznej formacji społeczno-ekonomicznej.

Mali (Republika Mali - République du Mali) - śródlądowe państwo położone w Afryce Zachodniej, siódme co do wielkości w Afryce ze stolicą Bamako, graniczy z Algierią na północy, Nigrem na wschodzie, Burkiną Faso oraz Wybrzeżem Kości Słoniowej na południu, Gwineą na południowym zachodzie oraz z Senegalem i Mauretanią na zachodzie.

Publikacje

Thomas Sankara Speaks: The Burkina Faso Revolution, 1983-87, Thomas Sankara, Pathfinder Press, 1988, ISBN 0-87348-527-0.

We Are the Heirs of the World's Revolutions: Speeches from the Burkina Faso Revolution 1983-87, Thomas Sankara, Pathfinder Press, 2007, ISBN 0-87348-989-6.

Women's Liberation and the African Freedom Struggle, Thomas Sankara, Pathfinder Press, 1990, ISBN 0-87348-585-8.

Przypisy

Burkina Faso salutes "Africa's Che" Thomas Sankara. W: Reuters [on-line]. 17 października 2007.

Linki zewnętrzne

Video

Video Trailer - Thomas Sankara: The Upright Man.

Speech on the United Front Against Debt - Thomas Sankara część 1; część 2 podczas konferencji OJA, 29 lipiec, 1987.

Artykuły

African revolutionary Thomas Sankara's example lives on Demba Moussa Dembélé, International Journal of Socialist Renewal.