Thornton Wilder - Polski Serwis Naukowy

Thornton Niven Wilder (ur. 17 kwietnia 1897 w Madison, zm. 7 grudnia 1975 w Hamden w stanie Connecticut) – wybitny amerykański powieściopisarz i dramaturg.

Zarys biografii

Jego ojciec, Amos Parker Wilder, był dyplomatą. Kilka lat dzieciństwa Thronton spędził w Chinach, gdzie jego ojciec był konsulem.

Studiował na uniwersytetach: Yale i Princeton, oraz w Amerykańskiej Akademii w Rzymie. Przez kilka lat był nauczycielem języka francuskiego w Lawrenceville School w Lawrenceville. Ponadto wykładał na uniwersytetach: Chicagowskim i Harvarda. Jako ochotnik brał udział w I i II wojnie światowej. Za swoje dokonania wojskowe otrzymał Order Brązowej Gwiazdy i Legię Zasługi. Służbę zakończył w randze podpułkownika US Air Force.

Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii) – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem. Zawał mięśnia sercowego jest postacią choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego (obok: nagłej śmierci sercowej, dławicy sercowej, przewlekłej choroby niedokrwiennej serca i tzw. "kardiomiopatii" niedokrwiennej).

Gertrude Stein (ur. 3 lutego 1874 w Pittsburghu , zm. 27 lipca 1946 w Paryżu ) - amerykańska pisarka, poetka i feministka. Miała wpływ na rozwój modernistycznej sztuki i literatury. Większość życia spędziła we Francji.

Życie prywatne

Choć Wilder nigdy nie przyznał się do homoseksualizmu ani publicznie, ani w swojej korespondencji i pisarstwie, powszechnie było wiadomo, iż przez pewien czas pozostawał w związku z Samuelem Stewartem, pisarzem, rysownikiem i tatuażystą, którego prace miały przeważnie charakter pornograficzny.

Sztuka użytkowa, inaczej sztuka stosowana, sztuka zdobnicza – przedmioty do użytku codziennego, wykonane w niewielkich partiach przez twórcę (artystę) lub zaprojektowane przez niego i wykonywane przemysłowo w większych ilościach.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Wilder prowadził aktywne życie towarzyskie. Do jego przyjaciół należeli m.in.: Gertrude Stein, Ernest Hemingway, Willa Cather, Russel Wright (twórca sztuki użytkowej) i Montgomery Clift.

Coda

Przez ostatnie lata życia Wilder mieszkał w Hamden ze swoją siostrą, Isabel, publicystką i recenzentką literacką. Zmarł 7 grudnia 1975 wskutek zawału serca. Został pochowany na cmentarzu Mount Carmel w Hamden.

Twórczość

Pisarstwo Wildera – zarówno prozatorskie, jak dramaturgiczne – wykraczało poza obręb dominującej wówczas w literaturze amerykańskiej tendencji naturalistycznych. W znacznym stopniu bowiem nawiązywało do klasycznego humanizmu. Naczelnym tematem jego twórczości jest poszukiwanie sensu istnienia człowieka, sensu ukrytego – zdaniem Wildera – w tajemnicy życia, której nie są w stanie wyjaśnić do końca ani religia, ani nauka.

Legion of Merit (Legia Zasługi) - drugi w randze najwyższych odznaczeń amerykańskich przyznawanych za zasługi podczas pokoju. Order jest przyznawany od 1942 roku za szczególne zasługi w międzynarodowej współpracy i utrzymaniu światowego pokoju. Pierwsze amerykańskie odznaczenie wręczane obywatelom innych państw. Obywatele Stanów Zjednoczonych mogą być dekorowani jedynie najniższym stopniem Legii - pozostałe stopnie wręcza się obcokrajowcom.

Brązowa Gwiazda (ang. Bronze Star) – gwiazda Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych przyznawana za odwagę w obliczu nieprzyjaciela, bohaterstwo lub przykładną służbę. Jest to czwarte najwyższe amerykańskie odznaczenie wojskowe po Medalu Honoru, Krzyżu za Wybitną Służbę i Srebrnej Gwieździe.

W 1928 odniósł sukces (również finansowy) dzięki swojej drugiej powieści: Most San Luis Rey, która przyniosła mu Nagrodę Pulitzera. Nagrodę tę zdobył potem jeszcze za dramaty: Nasze miasto (1938) i The Skin of Our Teeth (1943), a National Book Award za powieść: The Eighth Day (1968).

Uniwersytet Yale (Yale University) – prywatny uniwersytet w Stanach Zjednoczonych, w mieście New Haven, w stanie Connecticut. Jeden z najbardziej prestiżowych uniwersytetów amerykańskich, należący do tzw. Ligi Bluszczowej (Ivy League). Yale University przoduje m.in. w rankingach kierunków prawniczych.

Uniwersytet Chicagowski, Uniwersytet w Chicago (ang. The University of Chicago) – jeden z najbardziej prestiżowych uniwersytetów amerykańskich, założony w 1890 przez przedsiębiorcę i twórcę koncernu Standard Oil Johna D. Rockefellera w Chicago. Jest to uczelnia prywatna, na której studiuje ok. 14 tys. osób, z czego zaledwie 4515 to studenci studiów licencjackich (ang.: undergraduates).

Wilder był także tłumaczem, przełożył z języka francuskiego sztuki André Obey'a i Jeana-Paula Sartre'a. Napisał także libretta do oper: The Long Christmas Dinner Paula Hindemitha i opartej na jego sztuce – The Alcestiad Louise Talmy. W jego dorobku literackim znalazł się również scenariusz do filmu kryminalnego, W cieniu podejrzenia (1943), którego twórcą był ulubiony reżyser Wildera – Alfred Hitchcock.

United States Air Force (USAF) – Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych, jeden z rodzajów Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych, odpowiedzialny za pewną część działań w powietrzu (duża liczba samolotów i śmigłowców bojowych podlega także marynarce wojennej, wojskom lądowym i korpusowi piechoty morskiej).

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Wybrane utwory

Przypisy

↑ Find A Grave - Thornton Wilder (ang.) [dostęp 2011-09-25]
↑ NNDB - Thornton Wilder (ang.) [dostęp 2011-09-25]
Gay Bears • The Hidden Hisory of the Berkeley Campus - Thornton Wilder (ang.) [dostęp 2011-09-25]
↑ Mały słownik pisarzy angielskich i amerykańskich. Wiedza Powszechna, 1971, s. 524-526.

Bibliografia

Mały słownik pisarzy angielskich i amerykańskich, Wiedza Powszechna, 1971