Timişoara - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 45°46′22″N 21°14′46″E / 45.77278, 21.24611

Timişoara, Timiszoara (daw. pol. Temeszwar, węg. Temesvár, niem. Temeswar, Temeschwar lub Temeschburg) – miasto w zachodniej Rumunii, ośrodek administracyjny okręgu Temesz, przemysł maszynowy, chemiczny, skórzany, włókienniczy, spożywczy. Ważny węzeł komunikacyjny, uniwersytet. W VII wieku urodził się tu papież Konon. W latach 80. w mieście tym produkowana była Dacia 500 Lăstun.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Bułgarzy - naród zamieszkujący głównie Bułgarię, w mniejszej liczbie także Macedonię, Grecję, Ukrainę i Mołdawię. Uważa się, iż Bułgarzy są potomkami trzech ludów - Słowian, którzy osiedlili się na Półwyspie Bałkańskim w VI wieku, Protobułgarów, którzy przybyli na Bałkany w VII wieku, a także Traków, lokalnej ludności, zamieszkującej tereny wschodniej części Półwyspu Bałkańskiego od głębokiej starożytności.

Historia

Pierwsze wzmianki o Timişoarze pochodzą z 1212 r. W 1316 r. w mieście rezydował król węgierski Karol I Robert, następnie zamek przeszedł w ręce węgierskiego regenta i wojewody siedmiogrodzkiego Jana Hunyadyego / rum. Ioan de Hunedoara. 20 lipca 1514 r. w mieście został okrutnie stracony György Dózsa - przywódca powstania chłopskiego na Węgrzech i w Siedmiogrodzie. W 1522 roku miasto zajęli Turcy. Po 164 latach Timişoara na 200 lat znalazła się pod panowaniem Austrii, późniejszej monarchii austro-węgierskiej.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Węgrzy albo Madziarzy (węg. l.poj.: magyar, l.mn.: magyarok) – naród liczący w sumie ok. 14,5 mln, w tym na Węgrzech 10,5 mln, pozostałe ok. 4 mln tworzy mniejszości w Rumunii (Siedmiogród), Serbii (Wojwodina), Słowacji, Słowenii, Ukrainie (rejon Karpat) i Austrii. Jedna z grup mniejszości węgierskojęzycznej zamieszkującej rumuński Siedmiogród zwana jest Szeklerami (węg. l.poj.: Székely, l.mn.: Székelyek). Część badaczy skłania się ku poglądowi, że Szeklerzy są nie Węgrami, lecz potomkami Hunów.

20 grudnia 1989 r. po krwawych zamieszkach Timişoara została ogłoszona pierwszym wolnym miastem w Rumunii. Powodem wybuchu buntu było przymusowe przesiedlenie węgierskiego pastora ewangelickiego Lászlo Tőkésa zorganizowane przez tajną policję Securitate.

Demografia

Według spisu z 2002 r. miasto Timişoara liczyło 317 660 mieszkańców. Skład etniczny według spisu z 2002 roku:

Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie wschodniej, głównie na Ukrainie (także w krajach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Rumuni: 271 677 (85,52%)

Węgrzy: 24 287 (7,64%)

Niemcy: 7157 (2,25%)

Serbowie: 6311 (1,98%)

Romowie: 3062 (0,96%)

Bułgarzy: 1218 (0,38%)

Ukraińcy: 762 (0,23%)

Słowacy: 570 (0,17%)

Żydzi 367 (0,11%)

Włosi 203 (0,06%)

Grecy 199 (0,06%)

Czesi 171 (0,05%)

Chorwaci 142 (0,04%)

Rosjanie 85 (0,02%)

Turcy 59 (0,01%)

Polacy 56 (0,01%)

Transport

W mieście znajduje się międzynarodowy Port lotniczy Timişoara.

Serbowie (Срби) – naród południowosłowianski mieszkający głównie w Serbii, Chorwacji, Bośni, Słowenii, Macedonii, Czarnogórze i Stanach Zjednoczonych. Jest ich ogółem około 13 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są prawosławnymi (religia jest uważana przez Serbów za ważny czynnik ich tożsamości)[potrzebne źródło].

Zrenjanin (Зрењанин, węg. Nagybecskerek, rum. Becicherecul Mare) – miasto w północno-wschodniej części Serbii, około 100 tys. mieszkańców, w rejonie autonomicznym Wojwodina, w bezpośrednim sąsiedztwie Novego Sadu. Zrenjanin słynie z letniego pałacu Marii Antoniny, który można podziwiać na znajdującym się w centrum miasta rynku.

Główną stacją kolejową jest Timişoara Nord.

Zabytki

Katedry: rzymskokatolicka (1736-1754), serbska (1745-1748) i rumuńska (XX w.)

Pałac książąt Eugen z XVIII w.

Stary ratusz (1731-1734)

Zamek Hunedorești (XIV-XV, XIX w.)

Sport

W mieście tym siedzibę ma rumuński klub piłkarski FC Timişoara, który został założony w 2002 roku w wyniku fuzji z AEK-iem Bukareszt. Klub ten rozgrywa swoje mecze na stadionie Dan Păltinişanu, którego pojemność wynosi 32 tys. widzów.

Rosjanie (ros. русские/russkije) - jedna z grup etnicznych należąca do wschodnich Słowian, zamieszkująca głównie Rosję i sąsiadujące kraje. Potocznie słowo Rosjanie jest używane do określenia wszystkich obywateli Rosji, podobnie jak często czyniono to wobec obywateli Związku Radzieckiego. Natomiast we współczesnym języku rosyjskim dla określenia osoby o dowolnym pochodzeniu etnicznym, która jest obywatelem Rosji, używa się poprzednio uznawane za przestarzałe i książkowe słowo россиянин/rossijanin. Etniczni Rosjanie stanowią około 80% ludności Rosji. Pochodzenie Rosjan (jako wspólnoty narodowo-etnicznej) nie jest jasne.

Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија) – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie państwa Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie.

Miasta partnerskie

Sassari (Włochy)

Faenza (Włochy)

Miluza (Francja)

Cancún (Meksyk)

Karlsruhe (Niemcy)

Rueil-Malmaison (Francja)

Gera (Niemcy)

Szeged (Węgry)

Treviso (Włochy)

Nowy Sad (Serbia)

Palermo (Włochy)

Shenzhen (Chiny)

Zrenjanin (Serbia)

Nottingham (Wielka Brytania)

Galeria

Katedra prawosławna nocą

Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej istniejące w latach 1867–1918.

Bitwa pod Temeszwarem (węg. Temesvár, rum. Timişoara) została stoczona 9 sierpnia 1849 w czasie powstania węgierskiego pomiędzy siłami węgierskimi pod dowództwem gen. Józefa Bema a austriackimi dowodzonymi przez Juliusa Jacoba von Haynaua. Zakończyła się klęską wojsk powstańczych.