Tirana - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 41°19′N 19°49′E / 41.317, 19.817

Tirana (alb. Tiranë lub Tirana) – stolica i największe miasto Albanii (616,4 tys. mieszkańców). Leży nad 3 rzekami: Lanë, Tiranë i Tërkuzë. Jest największym ośrodkiem przemysłowym i centrum kulturalnym kraju. Rozkwit przemysłu miasto przeżywało w latach 50. XX w. W mieście znajduje się 7 szkół wyższych, z których najważniejszą jest założony w 1957 Uniwersytet Tirański. Głównym zabytkiem miasta jest meczet Etehem Bey z XVIII wieku. Znajdują się tu także Teatr Narodowy oraz Teatr Opery i Baletu. 17 km na północny zachód położony jest port lotniczy Rinas im. Matki Teresy. Burmistrzem jest Lulzim Basha.

Uniwersytet Tirański (alb. Universiteti i Tiranës) – pierwszy albański uniwersytet założony w październiku 1957 roku w Tiranie. Pierwotna nazwa brzmiała Państwowy Uniwersytet Tirany (alb. Universiteti Shtetëror i Tiranës). W latach 1985–91 na cześć zmarłego Envera Hodży zwany był także: Uniwersytet Tirański im. Envera Hodży. Po 1991 wydzielono niektóre wydziały i stworzono Politechnikę Tirańską.

Język albański – język indoeuropejski z grupy satem, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię (450 tys.), a także Włochy (Arboresze) i Grecję (Arwanici). W Albanii, Kosowie i Macedonii posiada on status języka urzędowego.

Historia

Za datę założenia Tirany uważa się rok 1614. Wtedy to Sulejman Pasza Bargjini postawił szereg budowli użyteczności publicznej. W XVII wieku miasto stało się ośrodkiem handlowym, ale tak naprawdę nigdy nie zyskało większego znaczenia gospodarczego. Tirana stała się stolicą Albanii 8 lutego 1920 roku na mocy decyzji rządu tymczasowego, ustanowionego na kongresie w Lushnjë. Miasto liczyło wtedy 17 000 mieszkańców. Od tego momentu rozpoczął się jego rozwój. 30 marca 1939 roku Tirana została, tak jak i reszta kraju, zajęta przez Włochy. 17 listopada 1944 po zaciekłej walce między wspieranymi przez komunistów mieszkańcami miasta a siłami nazistowskimi miasto zostało wyzwolone. Wkrótce potem w mieście powstał komunistyczny rząd, na którego czele stanął Enver Hodża. W 1957 roku w mieście założono pierwszy w Albanii uniwersytet, Uniwersytet Tirański. Na przełomie lat 80. i 90. przez miasto przetoczyła się fala gwałtownych demonstracji, które ostatecznie doprowadziły do załamania się komunistycznego reżimu w 1991 roku.

Port lotniczy Tirana im. Matki Teresy - międzynarodowy lotnisko położony 17 km na północny zachód od Tirany. Jest największym portem lotniczym Albanii. W 2006 obsłużył 906 103 pasażerów.

Skanderbeg, właśc. Gjergj Kastrioti Skënderbeu, pol. Jerzy Kastriota (ur. 1405 w Kruji, zm. 17 stycznia 1468 w Lezhy) – albański przywódca, powstaniec i bohater narodowy.

Dane

Tirana leży 110 m powyżej poziomu morza,

Średnia temperatura lipca wynosi 24 °C, a stycznia 7 °C,

Roczna średnia opadów wynosi 1200 mm.

W Tiranie mieszka 518 143 osób (grudzień 2003), spośród których 257 550 to kobiety, a 260 593 to mężczyźni.

Bezrobotnych jest 18 103 osób

Kolej

W mieście znajduje się stacja kolejowa Tirana.

Lulzim Xhelal Basha (ur. 12 czerwca 1974), albański polityk, minister spraw zagranicznych w latach 2007-2009. Minister spraw wewnętrznych od 17 września 2009.

Tërkuzë (t. Tërkuza) - niewielka rzeka w północnej Albanii, w zlewisku Morza Adriatyckiego. Wypływa na wzgórzach Dajti na wschód od Tirany, płynie na północ od tego miasta (koło lotniska) i łączy się z rzeką Tiranë, tworząc rzekę Gjola. Od 1998 na rzece istnieje zbiornik (8 mln m³), zapatrujący Tiranę w wode pitną.

Linki zewnętrzne

Tirana w Internecie – oficjalna strona Tirany (alb. • ang.)

Zdjęcia Tirany

Galeria

Pomnik Skanderbega w centrum Tirany

Muzeum Narodowe w Tiranie

Dawne muzeum Envera Hodży

Dom Envera Hodży

Kolorowe domy w Tiranie

Lanë (t. Lana) – niewielka rzeka w środkowej Albanii, lewy dopływ rzeki Tiranë w zlewisku Morza Adriatyckiego. Długość – 29 km, powierzchnia zlewni – 67 km². Wypływa na wzgórzach Dajti, płynie na zachód, przecina centrum Tirany i uchodzi do Tiranë. Silnie zanieczyszczona ściekami.

Albania (Shqipëria, Republika Albanii – Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach, nad Morzem Adriatyckim. Graniczy z Grecją (282 km), Macedonią (151 km) oraz Kosowem (114 km) i Czarnogórą (173 km). Albania na zachodzie graniczy z morzem Adriatyckim i z morzem Jońskim na południowym zachodzie. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża morskiego – 362 km.

Rzeka Lana w centrum Tirany

Uniwersytet w Tiranie

Plac Skanderbega