Tito Schipa - Polski Serwis Naukowy

Tito Schipa (ur. 27 grudnia 1888 w Lecce, zm. 16 grudnia 1965 w Nowym Jorku) – włoski tenor uważany za jednego z najznamienitszych tenore di grazia w historii opery.

Biografia

Urodził się jako Raffaele Attilio Amedeo Schipa w Lecce, w ostatnich dniach 1888 roku, w dokumentach podano 2 stycznia 1889 z przyczyn formalnych. Studiował w Mediolanie, debiutował zaś w wieku 21 w 1910 w Vercelli. Następnie występował w całych Włoszech i Buenos Aires. W 1917, wykonywał rolę Ruggiero w La rondine Pucciniego .

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Tenore di grazia, zwany również tenore leggero, jest lżejszą i bardziej elastyczną wersją tenoru. Dziewiętnastowieczne role tenorowe pisane głównie na początku wieku to w większości role di grazia. Lindoro we Włoszce w Algierze, Don Ramiro w Kopciuszku, czy Almaviva w Cyruliku sewilskim Gioacchino Rossiniego; także Gualtiero w Il pirata, Elvino w Lunatyczce czy Arturo w Purytanach Vincenzo Belliniego są tego typowymi przykładami. Wiele ról Donizettiego, jak choćby Nemorino w Napoju miłosnym i Ernesto w Don Pasquale, czy Tonio w Córze pułku, to również role tenore di grazia.

W 1919, Schipa wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie przyłączył się do zespołu Chicago Opera Company. Śpiewał tam do 1932, po czym w latach 1932 – 1935 oraz w 1941 występował w Metropolitan Opera. Od 1929 do 1949, powrócił do regularnych występów we Włoszech, by w 1954 kolejny raz wyjechać do Buenos Aires. W 1957, odbył trasę koncertową po ZSRR.

Język albański – język indoeuropejski z grupy satem, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię (450 tys.), a także Włochy (Arboresze) i Grecję (Arwanici). W Albanii, Kosowie i Macedonii posiada on status języka urzędowego.

Metropolitan Opera – teatr operowy w Nowym Jorku, pierwotnie (od powstania do 1966 roku) znajdujący się w gmachu przy Broadwayu, pomiędzy Trzydziestą Dziewiątą a Czterdziestą ulicą.

Repertuar Schipa ostatecznie objął około dwadzieścia włoskich i francuskich ról operowych. Występował między innymi w Werther Jules'a Masseneta, L'Elisir d'Amore Geatana Donizettiego i L'Arlesiana Francesca Cilei, gdzie osiągnął najlepsze rezultaty. Schipa wykonywał arie, opery neapolitańskie i hiszpańskie piosenki popularne.

Cukrzyca – grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się . Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych.

Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, Nowy Jork stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i powszechnie uważany jest za kulturalną stolicę świata.

Schipa pozostawił po sobie wiele nagrań, zwłaszcza słynne Don Pasquale Donizettiego z 1932 – jedno z pierwszych nagrań operowych, w stałym obiegu do dziś.

Schipa zakończył karierę operową w 1958 na rzecz nauki śpiewu w Budapeszcie. W 1959 na zaproszenie albańskiego ministerstwa kultury i edukacji odwiedził Albanię. W wywiadzie dla pisma Głos młodzieży (alb Zeri i rinise) oświadczył, że jego rodzina ma korzenie albańskie.

Zmarł w 1965 w Nowym Jorku na cukrzycę.

Don Pasquale - opera buffa w trzech aktach autorstwa Gaetano Donizettiego. Libretto napisał Giovanni Ruffini. Premiera odbyła się 3 stycznia 1843 w Théâtre Italien w Paryżu.

Mediolan (wł. Milano, łac. Mediolanum, lomb. Milan) – miasto i gmina w północnych Włoszech, stolica prowincji Mediolan i regionu Lombardia. Położone na północno-zachodnim skraju Niziny Padańskiej pomiędzy rzekami Ticino, Adda, Po i Alpami. Mediolan położony jest na wysokości 122 m n.p.m. Drugie co do wielkości po Rzymie miasto Włoch. Według danych na koniec 2005 roku gminę zamieszkuje 1 308 735 osób, 7191 os./km². Zajmuje powierzchnię 182 km².

Przypisy

Tito Schipa short biography (ang.). [dostęp 22 grudnia 2008].
Abaz Hoxha, Enciklopedi e kinematografise shqiptare, Tirana 2002, s.350

Bibliografia

Tito Schipa Grandi Tenori.com (ang.). [dostęp 22 grudnia 2008].

Linki zewnętrzne

TitoSchipa.it Angielska wersja włoskiej strony prowadzonej przez rodzinę Schipa (ang.). [dostęp 22 grudnia 2008].

YouTube – Tito Schipa sings "Una furtiva lagrima" from L'elisir D'amore – 1929 Schipa śpiewający arię "Una furtiva lagrima" z L'elisir D'amore Gaetano Donizettiegio. (ang.). [dostęp 22 grudnia 2008].