Tlenki węgla - Polski Serwis Naukowy

Tlenki węgla – związki nieorganiczne składające się tylko z węgla i tlenu.

Najprostsze i najbardziej znane tlenki węgla to tlenek węgla (CO) i dwutlenek węgla (CO2). Znanych jest wiele innych trwałych lub metatrwałych tlenków węgla, ale są one rzadko spotykane, tak jak podtlenek węgla (C3O2 lub O=C=C=C=O), odkryty przez Brodiego w 1873, i bezwodnik melitowy (C12O9), opisany przez Meyera i Steinera w 1913. Brodie odkrył też tak zwany tlenek grafitu w 1859, ale jego struktura molekularna pozostawała do ostatnich lat nieznana.

Spektroskopia rotacyjna - dziedzina spektroskopii cząsteczkowej badająca przejścia promieniste między poziomami rotacyjnymi (skwantowanymi poziomami energii obrotowej) cząsteczki pod wpływem promieniowania elektromagnetycznego. Widmo rotacyjne można otrzymać wyłącznie dla substancji w fazie gazowej. Obserwuje się je w postaci szeregu wąskich linii widmowych.
National Aeronautics and Space Administration (NASA) (pl. Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej) – agencja rządu Stanów Zjednoczonych odpowiedzialna za narodowy program lotów kosmicznych, ustanowiona 29 lipca 1958 r. na mocy National Aeronautics and Space Act.

Przez wiele dziesiątków lat te związki były powszechnie uważane za jedyne trwałe tlenki węgla. Jednak od lat 60. XX w. utworzono nowe związki, z których część była trwała w temperaturze pokojowej. Niektóre były metatrwałe lub trwałe tylko w bardzo niskich temperaturach i rozkładały się na prostsze po ogrzaniu. Wiele było nietrwałych, które mogły być obserwowane jako etapy przejściowe reakcji chemicznych, lub tak reaktywnych, że mogły istnieć tylko w fazie gazowej lub w warunkach izolacji matrycowej. Ważne przykłady tych ostatnich to monotlenek diwęgla (rodnik :C=C=O), tritlenek węgla (CO3) i 1,2-dioksoetandion (C2O4). Niektóre z tych reaktywnych tlenków węgla zostały wykryte w obłokach molekularnych w przestrzeni międzygwiazdowej dzięki spektroskopii rotacyjnej.

Polimeryzacja to reakcja, w wyniku której związki chemiczne o małej masie cząsteczkowej zwane monomerami lub mieszanina kilku takich związków reagują same ze sobą, aż do wyczerpania wolnych grup funkcyjnych, w wyniku czego powstają cząsteczki o wielokrotnie większej masie cząsteczkowej od substratów, tworząc polimer.
Otto Paul Hermann Diels (ur. 1876, zm. 1954) – niemiecki chemik, opracował syntezę dienową (reakcja Dielsa-Aldera). Prowadził również badania w zakresie chemii organicznej i biochemii. Laureat Nagrody Nobla w 1950 za odkrycia i wkład w rozwój syntezy dienów.

Wiele hipotetycznych tlenków węgla badano metodami teoretycznymi, np. bezwodnik szczawiowy (C2O3 albo O=(C2O)=O), etylenodion (C2O2 albo O=C=C=O) i inne liniowe lub pierścieniowe polimery tlenku węgla (-C(=O)-)n (poliketony) oraz liniowe i pierścieniowe polimery dwutlenku węgla (-O-C(=O)-)n, jak dimer 1,3-dioksetanodion (C2O4) i trimer 1,3,5-trioksanotrion (C3O6).

Szereg homologiczny to zbiór związków organicznych o zbliżonej strukturze, które różnią się między sobą tylko liczbą grup metylenowych ( -CH2- ) w ich łańcuchach węglowodorowych.
Tetrahydrofuran (THF) (nazwa systematyczna – oksolan) to organiczny związek chemiczny z grupy eterów cyklicznych, będący pochodną furanu, stosowany głównie jako uniwersalny rozpuszczalnik organiczny. Jego dawna nazwa to czterowodorofuran.

Liczba znanych tlenków węgla wciąż rośnie. Istnienie tlenku grafitu i innych trwałych polimerycznych tlenków węgla o nieograniczonej strukturze molekularnej sugeruje, że wiele innych pozostało do odkrycia.

Liniowe dwutlenki węgla

Liniowe dwutlenki węgla tworzą szereg homologiczny o wzorze ogólnym CnO2 lub O=(C=)nO. Zbudowane są z prostego łańcucha atomów węgla połączonych skumulowananymi wiązaniami podwójnymi i zakończonego na obu końcach atomami tlenu. Pierwsi przedstawiciele szeregu to

CO2 albo O=C=O, dwutlenek węgla.

C2O2 albo O=C=C=O, skrajnie nietrwały etylenodion.

C3O2 albo O=C=C=C=O, metatrwały podtlenek węgla albo ditlenek triwęgla.

C4O2 albo O=C=C=C=C=O, ditlenek tetrawęgla albo 1,2,3-butatrien-1,4-dion

C5O2 albo O=C=C=C=C=C=O, ditlenek pentawęgla, trwały w roztworze w temperaturze pokojowej, a w postaci czysty < -90 °C.

Wyższe człony tego szeregu odkryto w ilościach śladowych w gazach pod niskim ciśnieniem lub eksperymentach z macierzami kriogenicznymi, zwłaszcza dla n = 7 oraz n = 17, 19 i 21.

Szczawiany - organiczne związki chemiczne sole i estry (ROOC-COOR i HOOC-COOR) kwasu szczawiowego. Szczawiany (sole) są zwykle trudno rozpuszczalne w wodzie. Wyjątek stanowią szczawiany amonu i metali alkalicznych.
Dwutlenek węgla (CO2, nazwa systematyczna: ditlenek węgla lub tlenek węgla(IV)) – nieorganiczny związek chemiczny, tlenek węgla na IV stopniu utlenienia.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)