Toczeń rumieniowaty polekowy - Polski Serwis Naukowy

Toczeń polekowy (łac. lupus postmedicamentosus, ang. drug-induced lupus) – zespół objawów klinicznych podobnych do objawów występujących w przebiegu tocznia układowego trzewnego, których wystąpienie zostało uwarunkowane przez stosowanie niektórych leków.

Cechą charakterystyczną tocznia polekowego jest pojawienie się przeciwciał przeciwko histonom (ponad 95% przypadków) i rzadziej przeciw ssDNA, brak zaburzeń hematologicznych, nerkowych oraz stopniowa poprawa po odstawieniu leku wywołującego objawy.

Dihydralazyna, dihydralazine – lek hipotensyjny, pochodna hydrazynoftalazyny. Obniża przede wszystkim ciśnienie rozkurczowe rozszerzając bezpośrednio tętniczki obwodowe, rozszerza naczynia krwionośne, zwiększa przepływ krwi oraz zmniejsza obciążenie następcze.

Infliksymab (infliksimab, łac. infliximabum, ang. infliximab) – chimeryczne ludzko-mysie przeciwciało monoklonalne klasy IgG1, wiążące się z dużym powinowactwem zarówno z rozpuszczalną, jak i transbłonową formą ludzkiego czynnika martwicy nowotworów TNF-alfa (tumour necrosis factor). Infliksymab tworzy in vivo stabilne kompleksy z ludzkim TNF-alfa, co jest równoznaczne z utratą aktywności biologicznej przez tę cytokinę.

Leki wywołujące objawy tocznia polekowego

Lekiem , który najczęściej wywołuje objawy tocznia polekowego jest prokainamid – objawy występują u 1/3 osób stosujących lek ponad 1 rok. Inne leki wywołujące objawy tocznia to;

hydralazyna i dihydralazyna

interferon α

Leki prawdopodobnie wywołujące objawy tocznia polekowego

terbinafina

tiklopidyna

Objawy chorobowe

Kryteria do postawienia diagnozy tocznia polekowego (DIL) nie zostały dokładnie opracowane. Do objawów DIL należą: gorączka, podniesione ciśnienie tętnicze krwi, zmiany skórne oraz zapalenie stawów. Ogólnie, objawy cofają się po odstawieniu leków.

Ciśnienie tętnicze (ang. blood pressure – BP) – ciśnienie wywierane przez krew na ścianki tętnic, przy czym rozumie się pod tą nazwą ciśnienie w największych tętnicach, np. w tętnicy w ramieniu. Jest ono wyższe niż ciśnienie krwi wywierane na ścianki żył.

Diltiazem (2S,3S)-{(-3-(Acetoksy)-2,3-dihydro-5-[2-(dimetyloamino)-etylo]-2-(4-metoksyfenylo)-1,5-benzotiazepin-4(5H)-on}, ATC: C 08 DB 01) – lek z grupy antagonistów wapnia, pochodna benzotiazepiny, blokujący kanał wapniowy typu L a przez to zmniejszający niezbędną do skurczu ilość wapnia w komórkach. Jego działanie obejmuje naczynia tętnicze, w najwyższym stopniu wieńcowe, słabiej obwodowe, bardzo słabo żylne. Działanie to zwiększa przepływ wieńcowy i obniża ciśnienie tętnicze, w konsekwencji zmniejszając obciążenie następcze lewej komory, a zatem i zapotrzebowanie serca na tlen. Lek także, działając bezpośrednio na węzeł zatokowy zwalnia czynność serca. Nie ma negatywnego wpływu na metabolizm lipidów i cukrów (w czym wykazuje podobieństwo do innych antagonistów wapnia). Dostępność biologiczna diltiazemu wynosi przy systematycznym podawaniu ok. 90%.

Leczenie

Leczenie polega na odstawieniu leku, który wywołał objawy. Ustąpienie objawów następuje zwykle w przeciągu kilku-kilkunastu dni. Niekiedy chorzy wymagają zastosowanie glikokortykosteroidów, natomiast w przypadku tocznia wywołanego przez hydralazynę konieczne może być leczenie immunosupresyjne.

Karbamazepina (ATC N03AF01) – lek psychotropowy, pochodna dibenzoazepiny (iminostilbenu) o strukturze zbliżonej do trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, lek przeciwdrgawkowy i stabilizujący nastrój, używany głównie do leczenia padaczki i choroby afektywnej dwubiegunowej.

Kortykosterydy, kortykosteroidy, glikokortykoidy, glikokortykosterydy, glikokortykosteroidy to hormony produkowane w warstwach pasmowatej i siatkowatej kory nadnerczy pod wpływem ACTH, które regulują przemiany białek, węglowodanów i tłuszczów. Zalicza się do nich: kortyzol, kortykosteron, kortyzon.

Bibliografia

Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom I. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, s. 1665-1666. ISBN 83-7430-031-0.

Przypisy

Robert L. Rubin: Drug-Induced Lupus Erythematosus. February 4, 2005. [dostęp 2006-11-03].
Colombel JF, Loftus EV Jr, Tremaine WJ, et al.: The safety profile of infliximab in patients with Crohn's disease: the Mayo clinic experience in 500 patients. Gastroenterology. 2004 Jan;126(1):19-31. PMID 14699483
Peter H. (ed.) Schur: The Clinical Management of Systemic Lupus Erythematosus. Nowy Jork: Grune & Stratton, lipiec 1983, s. 221. ISBN 0-8089-1543-6.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Interferon (IFN, ATC: L 03 AB) - substancja pochodzenia białkowego (dokładniej glikoproteid), która wpływa hamująco na proces produkcji większości białek, w tym wirusowych w komórkach.

Nitrofurantoina (ATC, J 01 XE 01, łac. Nitrofurantoinum) – pochodna 5-nitrofuranu (5-nitrofuraldehydu) połączonego z pierścieniem hydantoiny należąca do grupy chemioterapeutyków syntetycznych. Lek wykazuje działanie przeciwbakteryjne, przeciwpierwotniakowe i przeciwgrzybicze.