Toga - Polski Serwis Naukowy

Starożytna toga wraz ze schematem wiązania

Toga – historycznie był to wierzchni, lekki strój noszony w starożytnym Rzymie; togę przywdziewano na tunikę, pozostawiając przy tym odsłonięte ramię.

Zawody prawnicze

Obecnie toga jest strojem urzędowym używanym przez przedstawicieli zawodów prawniczych na rozprawie sądowej; jej wzór jest w Polsce określony przepisami prawa. Toga jest suknią fałdzistą z lekkiego czarnego materiału wełnianego lub wełnopodobnego, sięgającą powyżej kostek – około 25 cm od ziemi. Toga u dołu ma w obwodzie od 270 do 278 cm i od karczka w dół ułożona jest w kontrafałdy: po trzy na obydwu przodach togi oraz pięć do siedmiu na plecach. Kołnierz togi jest okrągły, płasko wyłożony. Toga zapinana jest na pięć guzików. Rękawy mają u dołu w obwodzie 75 cm. Przy kołnierzu togi wszyty jest żabot, długości 21 cm, ułożony w 13 kontrafałd. Kolor żabotu różni się w zależności od zawodu prawniczego:

Suknia, sukienka – wierzchni jednoczęściowy strój kobiecy, okrywający tułów i nogi, często także ręce. W przeszłości był to ubiór, zarówno męski, jak i kobiecy. Suknia wyewoluowała z wczesnośredniowiecznych płaszczy i peleryn na skutek zmiany ich kroju i udoskonalenia tkanin. Za moment pojawienia się sukni uważa się upowszechnienie w połowie XV wieku wąskiego, dopasowanego do sylwetki stroju cotardie (istniało męskie i kobiece). Cotardie kobiece miało wysoki stanik, rozszerzany do połowy bioder i przechodzący w spódnicę. Stanik z przodu miał głębokie wcięcie i u góry był zakończony kołnierzem. Taki krój sukni optycznie wyszczuplał sylwetkę.

Senat szkoły wyższej – kolegialny organ uczelni działający w oparciu o przepisy prawa i statutu danej uczelni. Szkoły wyższe w ramach swojej autonomii określają samodzielnie skład senatu, tryb wyboru i procentowy udział w składzie senatu przedstawicieli nauczycieli akademickich, doktorantów, studentów oraz pracowników niebędących nauczycielami akademickimi, tryb zwoływania posiedzeń oraz tryb pracy tego organu. W przypadku uczelni publicznej kadencja senatu trwa cztery lata.

sędziowie i ławnicy (fioletowy żabot), u sędziów Sądu Najwyższego tego samego koloru jest też kołnierz i mankiety togi, dodatkowo sędzia przewodniczący rozprawie nakłada na kołnierz togi łańcuch z wizerunkiem orła

prokuratorzy (czerwony żabot),

adwokaci (zielony żabot),

radcowie prawni (niebieski żabot),

radcowie Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (błękitnoszary żabot).

Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego mają żaboty koloru biało-czerwonego, na wzór flagi narodowej. Taki sam kolor ma wypustka kołnierza i mankietów togi.

Rektor – godność osoby zarządzającej wraz z senatem szkołą wyższą. Najczęściej jest to jeden z profesorów takiej uczelni. Wyraz pochodzi od łacińskiego rector – "władca", "zarządca"; od łac. regere – "rządzić". Za cesarstwa rzymskiego oznaczał namiestnika podwładnego prefektom czyli egzarchom. Na przełomie XIX i XX wieku tytuł ten oznaczał zwierzchników niektórych zgromadzeń zakonnych i kościołów oraz przełożonych uniwersytetów, gimnazjów i zakładów naukowych. W większości polskich uczelni państwowych istnieje wymóg statutowy, aby wyboru rektora dokonywać spośród samodzielnych pracowników naukowych, zwykle z tytułem profesora. Zasada ta często nie jest spełniana w niepaństwowych uczelniach wyższych. Wybieralność rektora przez społeczność akademicką jest jedną z podstawowych tradycji autonomii akademickiej – często nieprzestrzeganej w ustrojach totalitarnych. W Polsce powojennej zasada zaczęła być wprowadzana konsekwentnie po 1989 i była jedną ze znaczących oznak demokratyzacji ustroju.

Krawat (fr. cravate) – ozdoba męskiego lub damskiego stroju, będąca wąskim paskiem materiału wiązanym wokół szyi na kołnierzu koszuli. Współczesny krawat wywodzi się od długich, kolorowych chust lub szarf noszonych dawniej na szyi w Chorwacji. Damskie krawaty charakteryzują się dwoma końcami o różnych kolorach.

Protestancka szata liturgiczna

Protestancki pastor w czarnej todze z białymi befkami

Toga jest także tradycyjnym i nabardziej rozpowszechnionym strojem liturgicznym używanym przez duchownych wielu kościołów protestanckich. Czarna toga była już od XVI wieku zakładana przez protestanckich pastorów do odprawiania nabożeństw. Obecnie najczęściej spotyka się czarną togę, której towarzyszą białe befki. Strój taki jest używany w Polsce przez prezbiterów Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, Kościoła Ewangelicko-Reformowanego i Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego. Podczas gdy luteranie i metodyści dopuszczają także używanie białej alby i stuły, ewangelicy reformowani stosują wyłącznie czarną togę.

Żabot (fr. Jabot) – rodzaj ozdoby z udrapowanego materiału (muślin, jedwab, czasem z koronką), mocowanej pod szyją na przodzie sukni lub bluzki damskiej, ewentualnie na przodzie koszuli męskiej. Żabot dawniej stanowił część stroju męskiego i w dalszym ciągu bywa elementem oficjalnych strojów nawiązujących do ubiorów historycznych.

Dziekan – , jako kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni. W uczelni publicznej dziekan wydziału i prodziekani pochodzą z wyboru, którego tryb określa statut uczelni. Ich kadencja trwa cztery lata i nie mogą być wybrani na więcej niż dwie następujące po sobie kadencje.

Pastorzy ewangelicznych kościołów protestanckich podczas nabożeństw Słowa Bożego i Wieczerzy Pańskiej ubrani są zazwyczaj w zwykły garnitur, któremu towarzyszy krawat. Czarna toga używana jest natomiast przez pastorów wielu kościołów ewangelicznych do udzielania chrztu odbywającego się przez zanurzenie w wodzie. Ponadto, pastorzy Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego używają czarnej togi z białą befką do odprawiania nabożeństw żałobnych.

Ewangelikalizm, chrześcijaństwo ewangeliczne, chrześcijaństwo ewangelikalne – jest jednym z dwóch wielkich nurtów protestantyzmu (obecnie największym, obok ewangelicyzmu), charakteryzującym się specyficzną pobożnością (duchowością) i określonymi poglądami teologicznymi (oprócz pięciu zasad protestantyzmu przyjmuje także tzw. siedem punktów teologii ewangelikalnej). W większości protestantyzm ewangelikalny jest nurtem konserwatywnym i sprzeciwia się tendencjom liberalnego chrześcijaństwa, które przyjmują się wśród części protestantów ewangelickich. Powstał na gruncie purytanizmu, ortodoksji protestanckiej i pietyzmu. Niektóre jego elementy pobożnościowe w 2. połowie XX wieku przyjęły się także poza protestantyzmem. Wspólnoty ewangelikalne łączy wiara w osobistą relację z Jezusem Chrystusem, podkreślenie ostatecznego autorytetu Pisma Świętego w sprawach wiary i życia, również przede wszystkim szczególny typ duchowości, podkreślający konieczność świadomego osobistego nawrócenia (nowe narodzenie) do zbawienia człowieka. Ewangelikaliści uznają bezbłędność Biblii, którą nierzadko interpretują dosłownie. Ewangelikalizm jest zazwyczaj utożsamiany z ewangelizacją polegającą na wywołaniu u słuchacza żalu za grzechy oraz przekazaniu mu wiary w przebaczenie grzechów dzięki ofierze Jezusa Chrystusa na krzyżu.

Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – kościół luterański prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem takich organizacji, jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna. Organem prasowym wspólnoty jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.

Strój wykładowców uczelni wyższych

JM Rektor (w środku) podczas uroczystości inauguracyjnej

Toga bywa także strojem ceremonialnym wykładowców wyższych uczelni: rektora i prorektorów, dziekana, prodziekanów i członków senatu (a także doktorów honoris causa), a podczas uroczystości wręczenia dyplomów - również i studentów.

Kościół Adwentystów Dnia Siódmego (ang. Seventh-day Adventist Church, w skrócie SDA Church) - jest kościołem chrześcijańskim, wywodzącym się z grona denominacji protestanckich, będących wynikiem przebudzenia adwentowego, jakie nastąpiło w pierwszej połowie XIX wieku na terenie Ameryki Północnej.

Doctor honoris causa (z łac. [doktor] dla zaszczytu) – honorowy tytuł naukowy nadawany przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury. Nie wymaga posiadania formalnego wykształcenia, ale nadawany jest zazwyczaj[potrzebne źródło] osobom o wysokim statusie społecznym lub naukowym.

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Toga

Linki zewnętrzne

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie określenia wzoru stroju urzędowego sędziów na rozprawie (Dz. U. z 2007 r. Nr 172, poz. 1213)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lutego 2006 r. w sprawie określenia wzoru stroju urzędowego radców Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa biorących udział w rozprawach sądowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 41, poz. 277)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 2002 r. w sprawie określenia wzoru stroju urzędowego sędziów i ławników sądów wojskowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 148, poz. 1234)