Tomasz Wiktor Janiszewski (ur. 21 maja 1867 w Warszawie, zm. 23 lipca 1939 w Broku nad Bugiem w powiecie Ostrów Mazowiecka) – polski lekarz, docent higieny społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego, profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego. Od 16 stycznia 1919 do 9 grudnia 1919 był ministrem zdrowia publicznego w rządzie Ignacego Jana Paderewskiego. Był naczelnym lekarzem miejskim w Krakowie. Był zwolennikiem eugeniki.

Okres nauki

W 1886 rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. Po trzech latach przeniósł się na Uniwersytet Moskiewski, a po roku studiów został aresztowany, gdyż w czasie rewizji znaleziono w jego mieszkaniu nielegalne broszury i osadzony w więzieniu na Butyrkach. Po kilku tygodniach zwolniony, pozbawiony jednak został prawa studiowania w jakimkolwiek uniwersytecie w Rosji.

W 1890 wyjechał za granicę i studiował dalej medycynę na uniwersytetach w Bernie, Fryburgu, Zurychu i Wiedniu. W Bernie specjalizował się w chemii fizjologicznej. W 1892 wyjechał na pół roku do Fryburgu, aby kształcić się w bakteriologii. Tam wykonał pod kierunkiem prof. Schotteliusa swoją pierwszą pracę naukową, wydrukowaną w 1893 w "Münchener Medizinische Wochenschrift", pt. „Uebergang der Typhusbaccillen von der Mutter auf den Foetus”. Z Fryburga przeniósł się do Zurychu, gdzie będąc jeszcze studentem, otrzymał w 1892 rządową posadę chemika w szpitalu kantonalnym i asystenta chemika w uniwersyteckiej klinice chorób wewnętrznych. Po pół roku wyjechał na studia do Francji, Anglii, Irlandii i Austrii. W Wiedniu specjalizował się w anatomii i embriologii.

W 1894 przybył do Krakowa, został asystentem w Zakładzie Anatomii Patologicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego, a w 1896 otrzymał w Uniwersytecie Jagiellońskim dyplom doktora wszech nauk lekarskich.

Praca naukowa i zawodowa (Zakopane, Lwów)

W 1896 przeniósł się ze względu na zły stan zdrowia do Zakopanego, gdzie objął stanowisko lekarza klimatycznego i gminnego oraz był także specjalistą chorób płuc. Na tym stanowisku energicznie współdziałał przy zaplanowaniu i wykonaniu urządzeń kanalizacyjnych i wodociągowych projektowanych jego kosztem przez inżynierów z Wiednia. Zorganizował w Zakopanem służbę dezynfekcyjną, opracował przepisy dotyczące zwalczania gruźlicy w uzdrowiskach. Przedmiotem jego starań było zbudowanie szpitala w Zakopanem. Urządził na własny koszt prowizoryczny szpitalik o 12 łóżkach, którego był kierownikiem w latach 1899–1904. Z jego inicjatywy powstało w Zakopanem Towarzystwo Lekarskie pod nazwą Sekcja Zakopiańska Towarzystwa Lekarzy Galicyjskich oraz Polskie Towarzystwo Przeciwgruźlicze. Założył również i przeważnie finansował czasopismo „Przegląd Zakopiański".

W Zakopanem poznał Stefana Żeromskiego, który - według Jana Majdy - uczynił go prototypem głównego bohatera powieści "Ludzie bezdomni" – Tomasza Judyma. Działalność Janiszewskiego zwalczała część górali, członków rady gminnej, wójt Zakopanego Andrzej Chramiec, a także miejscowa inteligencja. W jego obronie stanął wówczas Stanisław Witkiewicz w broszurze pt. "Bagno”.

W 1908 przeniósł się do Lwowa i założył tam pierwszą poradnię przeciwgruźliczą.

Praca naukowa i zawodowa (Kraków)

W kwietniu 1909 został mianowany naczelnym lekarzem miejskim w Krakowie. W ciągu 17 lat swego urzędowania zreorganizował miejski urząd zdrowia, powiększył liczbę lekarzy miejskich, opracował ogólne przepisy zwalczania chorób zakaźnych, założył miejską pracownię bakteriologiczną, udoskonalił prowadzenie statystyki lekarskiej, zorganizował pierwsze w Polsce ambulatorium dentystyczne dla dzieci szkół powszechnych. Urządził zakład dezynfekcyjny i dezynsekcyjny. Z jego inicjatywy powstały w Krakowie nowe zakłady sanitarne na Prądniku Białym, m.in. barakowe sanatorium dla chorych gruźliczych na 120 łóżek. Zorganizował ogrody robotnicze, które w czasie pierwszej wojny światowej służyły jako półkolonie letnie dla dzieci. Założył też Krakowskie Towarzystwo Przeciwgruźlicze i był dwukrotnie prezesem Krakowskiego Towarzystwa Lekarskiego. W 1915 został mianowany docentem higieny społecznej w UJ.