Tomasz Padurra - Polski Serwis Naukowy

Timkó Padúra (pol. Tomasz Padurra, także Timіsz Padura, Tomasz Padura, Timko Padura, Tymko Padura, przydomek Jerczak, ukr. Тимко́ Паду́ра, także: Тиміш Падура, Томаш Падура; ur. 21 grudnia 1801 w Ilińcach na Kijowszczyźnie, zm. 20 września 1871) – polsko-ukraiński poeta i kompozytor.

Hej, sokoły – polska, kresowa tradycyjna ballada z pierwszej połowy 19. wieku, czasem interpretowana jako utwór biesiadny. Autorstwo jego słów jest przypisywane polsko-ukraińskiemu poecie i kompozytorowi Tomaszowi Padurze.. Utwór stał się popularny podczas Wojny polsko-bolszewickiej. Utwór ma cechy Szkoły ukraińskiej polskiego romantyzmu.

Konrad Wallenrod, powieść historyczna z dziejów litewskich i pruskich – powieść poetycka napisana przez Adama Mickiewicza na zsyłce w Petersburgu między rokiem 1824 a 1828, wydana zaś w lutym 1828; uważana za jeden z najbardziej znanych poematów polskiego romantyzmu.

Potomek rodziny szlacheckiej herbu Sas, pochodzenia ruskiego o silnych wartościach patriotycznych. Zwolennik wspólnej walki o niepodległość Polaków i Rusinów. Uczestniczył w powstaniu listopadowym, walcząc w oddziale Wacława Rzewuskiego. Był "śpiewakiem kozaczyzny", popularyzującym ukraiński folklor poprzez muzykę.

Język ukraiński (українська мова, ukrajinśka mowa) to język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego, używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Tworzył wiersze liryczne, dumki, pieśni (komponował również muzykę do nich). Tłumaczył poezję Adama Mickiewicza (np. jest autorem przekładu na język ruski poematu Konrad Wallenrod).

Autor licznych pieśni (ok. 200 zarówno w języku polskim jak i ruskim) i bardzo popularnych, śpiewanych po wsiach dumek ukraińskich (do których komponował także muzykę) takich jak: Zołotaja Boroda, Roman z Korzyry, Kozak, popularyzowanych przez samego Padurrę, który w latach 1828-1829 wędrował po Ukrainie w przebraniu dida (dziada proszalnego) i śpiewał własne pieśni. Jest autorem znanego utworu Hej sokoły. Mówił sam o sobie: "Mickiewicz wielki poeta, ale kto go zna, a mnie śpiewa cała Polska i Ukraina".

Ukraina (ukr. Україна, Ukrajina) – państwo położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym, od północnego wschodu i wschodu z Federacją Rosyjską. Ukraina jest członkiem-założycielem ONZ oraz organizacji regionalnych i subregionalnych tj. Wspólnota Niepodległych Państw, OBWE, GUAM i Organizacja Państw Morza Czarnego. Jedynym skrawkiem Ukrainy w Azji jest wyspa Tuzła w cieśninie kerczeńskiej.

Wacław Rzewuski herbu Krzywda, (ur. 15 grudnia 1784 we Lwowie, zm. 14 maja 1831) – syn Seweryna Rzewuskiego - hetmana polnego koronnego i Konstancji Małgorzaty Lubomirskiej, podróżnik, orientalista, poeta, jeździec i znawca koni.

Pisał zarówno w języku polskim, jak i po ukraińsku. Jego polskojęzyczne prace zalicza się do tzw. szkoły ukraińskiej literatury polskiej.

Mimo swojego zaangażowania w miejscową twórczość nie był doceniany przez młodzież ukraińską, zarzucano mu brak "ruskiego ducha", za co był ostro krytykowany. Ukraiński uczony Jakiw Hołowacki pisał, że Padurra nie tworzył w języku ukraińskim, jego poematy tworzone na Ukrainie miały być mieszaniną języka ukraińskiego z rosyjskim, polskim, cerkiewno-słowiańskim, a nawet z jego własnym i były podrobione pod ducha ludu, dlatego Padurze – pisał Hołowacki – brakowało serca Ukraińca.

Jakiw Hołowacki ukr. Я́ків Фе́дорович Голова́цький, (ur. 13 października 1814 w Czepelach, zm. 13 maja 1888 w Wilnie) - ukraiński poeta i folklorysta, duchowny greckokatolicki.

Przypisy

Bożena Cisek, Listy Tymko Padury, poety polsko-ukraińskiego z 12 III 1841 roku i 26 VIII 1845 roku
Jan Kozik, Ukraiński ruch narodowy w Galicji w latach 1830-1848, Kraków 1973, s.43-44

Literatura

Inglot M., Padurra Tomasz, Polski Słownik Biograficzny, t. 25, s. 13-15;

Inglot M., Tymko Padurra, czyli ziemiański romans z Ukrainą, Ukrajinśkyj Kałendar, 1979, s. 198-202;

Енциклопедія українознавства. Словникова частина. Перевидання в Україні. НТШ, Lwów 1996, tom 5, str. 1922 (w języku ukraińskim)

[М. Л. Гончарук. Коментарі] // Українські поети-романтики. Наукова думка, 1987, str. 546–548 (w języku ukraińskim)

Beauvois D., Trójkąt ukraiński. Szlachta, carat i lud na Wołyniu, Podolu i Kijowszczyźnie 1793-1914, Lublin 2005;

Bulzacki K., Polacy i Ukraińcy – trudny rozwód, Wrocław 1997;

Hrycak J., Historia Ukrainy 1772-1999. Narodziny nowoczesnego narodu, Lublin 2000, s. 47-48;

Kozik J., Ukraiński ruch narodowy w Galicji w latach 1830-1848, Kraków 1973;

Niedziela Z., Słowiańskie zainteresowania pisarzy lwowskich w latach 1830-1848, Kraków 1966.

Linki zewnętrzne

Listy Tymko Padury, poety polsko-ukraińskiego z 12 III 1841 roku i 26 VIII 1845 roku

WIEM, darmowa encyklopedia