Tomoyuki Yamashita (jap. 山下奉文, Yamashita Tomoyuki, ur. 8 listopada 1888, zm. 23 lutego 1946) – japoński generał nazywany Tygrysem Malajów. Uznany przez sąd aliancki za zbrodniarza wojennego i stracony.

Młodość

Tomoyuki Yamashita był synem wiejskiego lekarza w prefekturze Kōchi. W wieku lat siedmiu został zapisany do szkoły kadetów w Hiroszimie. Od roku 1906 służył w japońskiej armii i w roku 1914 brał udział w walkach z Niemcami w prowincji Szantung we wschodnich Chinach. W roku 1916 ukończył Cesarską Akademię Wojskową (6. promocja). W tym samym roku poślubił Hisako Nagayamę, córkę emerytowanego generała Nagayamy. Yamashita – uznany za eksperta do spraw niemieckich – został wysłany, jako asystent attaché wojskowego, do Berna w Szwajcarii i Berlina, gdzie pracował w latach 1919-1922. Po powrocie do Japonii służył w Naczelnym Dowództwie armii i w Wyższej Szkole Sztabu Generalnego. Gdy został mianowany członkiem sztabu, Yamashita próbował – bez powodzenia – przeforsować plan redukcji armii. Wkrótce też, jako członek frakcji politycznej japońskich wojskowych – popadł w niełaskę. Jako jeden z przywódców ugrupowania o nazwie "Kōdō-ha" (Cesarska Droga), wszedł w konflikt z Hideki Tōjō i innymi członkami "Tōsei-ha" (Ugrupowania Kontroli).

W roku 1928 Yamashita został wysłany do ambasady w Wiedniu, jako attaché wojskowy. W 1930, już w stopniu pułkownika, został dowódcą 3. Pułku Piechoty (uważanego za jeden z najlepszych w armii cesarskiej).

Po nieudanej próbie przewrotu w lutym 1936 r. popadł w niełaskę cesarza Hirohito, bowiem zabiegał o okazanie łaski oficerom zamieszanym w spisek.

Yamashita był zdania, że Japonia powinna zakończyć przedłużający się konflikt z Chinami i utrzymywać pokojowe stosunki ze Stanami Zjednoczonymi i Wielką Brytanią, ale został całkowicie zignorowany, a następnie skierowany na mało znaczące stanowisko w Armii Kwantuńskiej. W latach 1938–1940 dowodził 4. Dywizją Piechoty, która zajmowała się zwalczaniem antyjapońskiej partyzantki w północnych Chinach.

W grudniu 1940 r. Yamashita został wysłany z tajną misją wojskową do hitlerowskich Niemiec i faszystowskich Włoch, gdzie spotkał się z Hitlerem i Mussolinim.

Malaje i Singapur

Gen. Arthur Percival w drodze na rozmowy kapitulacyjne

6 listopada 1941 roku Yamashita został dowódcą XXV Armii. 8 grudnia, działając przez zaskoczenie, przeprowadził desant na Półwyspie Malajskim z baz we francuskich Indochinach. W czasie tej kampanii, zakończonej upadkiem Singapuru 15 lutego 1942, 30 tysięcy żołnierzy Yamashity wzięło do niewoli 130 tysięcy Brytyjczyków, Hindusów i Australijczyków, co było największą kapitulacją wojsk brytyjskich w dziejach. W wyniku tej akcji zyskał sobie miano "Tygrysa Malajów".

W okresie japońskiej okupacji Singapuru popełnione zostały liczne zbrodnie, zarówno w stosunku do jeńców, jak i ludności cywilnej (na przykład masakra w szpitalu "Alexandra", czy pacyfikacja dzielnicy chińskiej). Udział Yamashity w tych wydarzeniach pozostaje sprawą kontrowersyjną, jako że nie potrafił im zapobiec. Prawdą jest jednak, że Yamashita kazał stracić oficera odpowiedzialnego za masakrę w szpitalu i kilku żołnierzy schwytanych na rabowaniu mienia. Osobiście też przeprosił pacjentów, którym udało się przeżyć.