Tor wodny Szczecin-Świnoujście - Polski Serwis Naukowy

Północny fragment farwateru szczecińskiego: port morski na Świnie i Kanał Mieliński w Świnoujściu

Kanał Piastowski

Brama torowa nr 1

Statki na torze wodnym Szczecin-Świnoujście widok w kierunku Roztoki Odrzańskiej z lewej wyspa Chełminek

Brama torowa nr 4

Tor wodny Szczecin-Świnoujście (do 1945 niem. Kaiserfarht) – stanowi sztuczną drogę wodną. Prowadzi od pławy podejściowej na kotwicowisku w Zatoce Pomorskiej przez Świnę w Świnoujściu, Kanał Mieliński, Kanał Piastowski, Zalew Szczeciński, Roztokę Odrzańską, Domiążę w Policach, Odrę Zachodnią do portu morskiego w Szczecinie.

Latarnia (architektura) – cylinder umieszczony na górnym pierścieniu kopuły z otworami doświetlającymi pomieszczenie przekryte kopułą. Latarnia zazwyczaj przykrywana była hełmem. Rozwiązanie często stosowane w renesansie i baroku. W Polsce ze znanych kopuł z latarnią należy wymienić przykrycie Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu.

Brama torowa - budowla nawigacyjna (znak nawigacyjny) składającą się z pary staw świetlnych wyznaczających tor wodny. Jeżeli szerokość toru jest mniejsza niż szerokość bramy torowej to dodatkowo krawędzie toru oznaczone są pławami.

Historia

Początki toru sięgają końca XVII wieku. Właściwe prace rozpoczęły się dopiero ok. 1875 roku i prowadzone były w kilkunastu etapach. Najpierw powstał Kanał Piastowski – przekop o długości ok. 2,5 Mm przez południowo-wschodnią część wyspy Uznam omijając w ten sposób mielizny górnej, tzw. Starej Świny. Prace zakończono w 1880, a do 1895 głębokość toru osiągnęła ok. 6 m. W 1889 podjęto decyzję o pogłębieniu toru do 8 m również na Zalewie Szczecińskim. Na Roztoce Odrzańskiej musiano usunąć 2 kamieniste rafy, z których usypano wyspę Chełminek. Prace ukończono w 1900 roku.

Kanał Piastowski (do 1945 niem. Kaiserfahrt) – część toru wodnego Szczecin-Świnoujście leżący w południowej części Świnoujścia między Świną a Zalewem Szczecińskim; kanał o długości 8 km i głębokości 10 m.

Statek wodny – dość szerokie i nie do końca sprecyzowane pojęcie, zawężające określenie jednostki pływającej do takich jednostek, które mogą poruszać się samodzielnie, lub też, w myśl innych definicji, są wykorzystywane ogólnie jako środek transportu (z własnym napędem lub bez). Przykładowo w rozumieniu międzynarodowego prawa drogi morskiej statek oznacza wszelkiego rodzaju urządzenie pływające, nie wyłączając urządzeń bezwypornościowych i wodnosamolotów, używane lub nadające się do użytku jako środek transportu wodnego.

Do 1911 roku zrealizowano projekt Kanału Mielińskiego w Świnoujściu. Urobek z budowy i pogłębiania toru wyrzucano na przyległe pola, w miejscowościach nad Zalewem, w ten sposób wyrefulowywano biały piasek i powstały plaże. W roku 1928 oddano odcinek przez Roztokę Odrzańską, głębokość toru osiągnęła ok. 8,5 m. Po 1931 oddano do użytku cztery bramy torowe na Zalewie, latarnie staw i pław zasilano płynnym gazem. Bramy wytyczyły dokładnie drogę toru dla żeglugi. W 1935 głębokość toru osiągnęła ok. 9,5 m.

Kotwicowisko – wyznaczony akwen znajdujący się w bezpiecznej odległości zarówno od lądu jak i budowli hydrotechnicznych, przeznaczony dla jednostek pływających na miejsce postoju na kotwicy. Jest to akwen o dnie dostatecznie płytkim, trzymającym kotwicę (odpowiednio zwartym), a jednocześnie nie blokującym jej (np. oczyszczony z wraków). Kotwicowisko jest zwykle osłonięte z jednej lub kilku stron od fali i wiatru przez naturalne przeszkody, takie jak wyspy i półwyspy, lub tworzone przez człowieka budowle, np. falochrony.

Police (do 1945 niem. Pölitz) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, siedziba powiatu polickiego i gminy miejsko-wiejskiej Police, miasto satelickie Szczecina, położone nad Łarpią i Odrą-Domiążą na Równinie Wkrzańskiej. Port wodny na lewym brzegu Roztoki Odrzańskiej. Police otacza Puszcza Wkrzańska.

Współcześnie uruchomiono system kontroli radarowej "VTS" zapewniający stały monitoring i kontrolę ruchu. Systematycznie prowadzi się pogłębianie toru.

Dane eksploatacyjne

Długość wynosi ok. 38 Mm.

Głębokość osiągnęła ponad 11 m.

Szerokość wynosi ok. 250 m

Klasa drogi wodnej Vb klasa – > 3000 t

Liczby:

bram torowych – 4 (8 staw)

pław, dalb – 52

Porty wzdłuż toru wodnego Szczecin-Świnoujście

Wzdłuż toru wodnego Szczecin-Świnoujście zlokalizowane są następujące porty:

Boja, pława (ang. buoy) – urządzenie pływające zakotwiczone za pomocą martwej kotwicy lub swobodnie dryfujące - bywa wyposażana w znak szczytowy, w reflektor (odbłyśnik radarowy) , w światło o określonej charakterystyce, dziś już rzadziej w dzwon lub buczek (dźwięk bez określonej charakterystyki powodowany kołysaniem się boi), także w urządzenia radiowe lub radarowe (Racon). Wyposażenie tego wymagające zasilane jest z okresowo wymienianego akumulatora lub energią generowaną dzięki słońcu, wiatrowi lub falowaniu. Część boi świetlnych zasilana jest gazem z zainstalowanego zbiornika.

Roztoka Odrzańska (do 1945 niem. Papen Wasser, po 1945 pol. Zatoka Stobnicka) – zatoka Zalewu Szczecińskiego, ma ok. 30 km² powierzchni. Wody Roztoki są płytkie, średnia głębokość wynosi ok. 1,3 m, długość rozlewiska 10 km, a szerokość ok. 6 km. Stanowi estuarium rzeki Odry.

a w rejonie toru – Port Nowe Warpno.