Toronto Stock Exchange - Polski Serwis Naukowy

Toronto Stock Exchange, w skrócie TMX (dawniej TSE i TSX) (pol.Giełda Papierów Wartościowych w Toronto) – największa giełda papierów wartościowych w Kanadzie, trzecia największa w Ameryce Północnej i ósma na świecie pod względem kapitalizacji.

Główna siedziba TMX znajduje się w Toronto, jednak utrzymuje ona również biura w Montrealu, Winnipeg, Calgary i Vancouver. Posiada rekordową liczbę zarejestrowanych przedsiębiorstw z sektora wydobywczego oraz ropy i gazu (ponad 1400 w 2008). Około pół tysiąca zatrudnionych wypracowuje dochód w wysokości ok. 300 mln dol. rocznie, ale przez giełdę przechodzą setki miliardów. W grudniu 2010 na giełdzie było 1498 spółek, z łączną kapitalizacją wysokości 2,2 biliona CAD.

Kapitalizacja – w terminologii używanej na giełdach papierów wartościowych jest to wartość giełdowa spółki równa iloczynowi aktualnego kursu akcji i liczby akcji spółki w obrocie giełdowym.
Keynesizm – to jedna z dwóch wiodących XX-wiecznych szkół makroekonomicznych, której inicjatorem był John Maynard Keynes. Teoria przez niego prezentowana została po raz pierwszy przedstawiona w publikacji Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza w 1936 roku. Nowa teoria szybko zyskała dużą popularność wśród ekonomistów, którzy popierali interwencjonizm państwa. Przeciwnikami ruchu byli monetaryści oraz szkoła austriacka, w tym przede wszystkim laureat Nagrody Nobla z ekonomii Fryderyk von Hayek oraz Ludwig von Mises.

Najważniejsze indeksy giełdowe w Toronto to TSX 300 oraz TSX 60.

Historia

Loża masońska

26 lipca 1852 kilku biznesmenów z Toronto utworzyło cech handlowy o nazwie Association of Brokers. Stwowarzyszenie to można uznać za protoplastę dzisiejszej giełdy, gdyby nie fakt, że historia nie zachowała żadnej dokumentacji z jego działalności, a historycy bardziej skłaniają się ku innej dacie narodzin, w 9 lat później.

Wielki kryzys, określany też mianem wielkiej depresji – najprawdopodobniej największy kryzys gospodarczy w XX wieku, który, według większości historyków, miał miejsce w latach 1929-1933 i objął, zgodnie z opinią większości ekspertów, praktycznie wszystkie kraje (oprócz ZSRR) oraz praktycznie wszystkie dziedziny gospodarki.
Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.

25 października 1861 roku w sali zebrań loży masońskiej pojawiło się 24 umówionych mężczyzn, aby oficjalnie powołać do życia Toronto Stock Exchange. Wpłacili po 5 dolarów wpisowego, a reprezentowali kilkanaście firm powiązanych z bankami i handlem nieruchomościami. Ich celem było powołanie organizacji giełdowej na wzorach londyńskich, umożliwiającej czynną komunikację pomiędzy założycielami, aby łatwiej było dokonywać wymiany papierów wartościowych, obligacji, zastawów hipotecznych i różnych pożyczek. Ich pionierskie sesje dzienne nie przekraczały zaledwie pół godziny, podczas których dochodziło do dwóch, czasem trzech transakcji. Dopiero w 1878 roku dokonało się formalne ukonstytuowanie tej wczesnej giełdy i nadanie jej koncesji i ram prawnych przez odpowiedni akt legislacyjny Parlamentu Prowincji Ontario.

Wielki kryzys, określany też mianem wielkiej depresji – najprawdopodobniej największy kryzys gospodarczy w XX wieku, który, według większości historyków, miał miejsce w latach 1929-1933 i objął, zgodnie z opinią większości ekspertów, praktycznie wszystkie kraje (oprócz ZSRR) oraz praktycznie wszystkie dziedziny gospodarki.
I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Siedziba kilkuletniej wówczas giełdy torontońskiej w 1878

Torontońska giełda – choć powoli i nie bez problemów – rosła w siłę. Zamknięto ją tylko raz, na trzy miesiące w 1914 roku, aby opanować panikę na rynku finansowym wywołaną I wojną światową. Dyslokacja środków finansowych w Europie spowodowała, że Kanada nie mogła dłużej polegać na brytyjskim rynku kapitałowym. Aby sfinansować wydatki wojenne rząd kanadyjski wypuścił miliardowe obligacje, które sprzedawano zarówno swoim obywatelom, jak i na giełdzie w Nowym Jorku. Wojna stymulowała rozwój działalności gospodarczej, tym samym tworząc zapotrzebowanie na gromadzenie i inwestowanie kapitału. W latach miedzywojnia TSE sprostała tym wyzwaniom: już pod koniec lat 20. sprzedawano/kupowano rocznie papiery wartościowe i walory na sumę ponad 10 mln. dol.

Loża wolnomularska – podstawowa jednostka organizacyjna wolnomularstwa jak i miejsce spotkań wolnomularzy. Na jej czele stoi Czcigodny Mistrz oraz grupa oficerów lożowych. Dla powołania loży potrzeba przynajmniej siedmiu mistrzów wolnomularskich oraz zgody władz obediencji.
Sztokholmska Giełda Papierów Wartościowych (szw. Stockholmsbörsen, ang.: Stockholm Stock Exchange, SSE) – giełda papierów wartościowych w Szwecji zlokalizowana w stolicy kraju – Sztokholmie. Została założona w 1863 roku. Od roku 1998 giełda wchodzi w skład giełd OMX. W roku 2003 jej operacje zostały połączone z operacjami przeprowadzanymi na giełdzie w Helsinkach.

Po Wielkim Kryzysie

Gdy nadszedł największy kryzys gospodarczy XX wieku – depresja lat 30. – i gwałtownie spadały ceny akcji, pociągnęło to za sobą łańcuch zadłużeń i bankructw. W Stanach Zjednoczonych zamknięto wówczas 2 tysiące firm inwestycyjno-brokerskich ale członkowie giełdy w Toronto wyszli z kryzysu zwycięsko – nie złamali swoich zobowiązań wobec klientów. Popularność zyskała wówczas doktryna ekonomiczna keynesizmu, zakładająca interwencję państwa w gospodarce, która przez wiele lat dominowała w teorii i praktyce gospodarczej krajów wolnorynkowych.

Walory to papiery wartościowe, które podobnie jak akcje są przeznaczone do obrotu giełdowego ale których charakter jest zupełnie inny. Stanowią one wyłącznie uprawnienia do roszczeń majątkowych. Są więc dowodem zaciągnięcia długu, który musi być zwrócony w określonym terminie i za który są pobierane odsetki.
New York Stock Exchange (NYSE) (pl. dosł. Nowojorska Giełda Papierów Wartościowych) – druga co do wielkości obrotów giełda świata, zdetronizowana w 1996 r. przez giełdę NASDAQ. Założona w 1817 roku jako New York Stock & Exchange Board.

Wielki Kryzys przyniósł zaostrzenie przepisów dotyczących dopuszczania papierów do obrotu giełdowego, usztywnił zatem cały system. Z biegiem czasu oprócz kupna i sprzedaży akcji, dołączano transakcje obligacji (skarbowych i korporacyjnych), warrantów, opcji i certyfikatów inwestycyjnych. W 1934 doszło w Toronto do udanej fuzji z najpoważniejszym dotąd konkurentem – giełdą Standard Stock and Mining Exchange. Zachowano jednak nazwę i symbol TSE. Dopiero od 2001 został on zastąpiony przez TSX, podczas gdy TSE zarezerwowany jest dla największej giełdy na świecie – Tokyo Stock Exchange, która wiekowo jest rówieśnicą TSX.

Tokijska Giełda Papierów Wartościowych (jap.: 東京証券取引所 Tōkyō Shōken Torihikijo) – to największa giełda w Japonii i w Azji Wschodniej.
Giełda – to organizowane w ustalonym miejscu i czasie spotkania handlowe, na których są sprzedawane ściśle określone towary po cenach ogłoszonych w codziennych notowaniach. Transakcje na giełdach zawierane są zgodnie z obowiązującym regulaminem, między członkami giełdy pośredniczącymi w zawieraniu transakcji.

W 1977 Toronto, które zawsze przodowało w dziedzinie komputeryzacji giełd, wprowadziło do użycia CATS (Computer Assisted Trading System) – pionierski, zautomatyzowany system obliczeniowy naśladowany następnie na innych giełdach. W 2006 giełda torontońska i nowojorska NYSE uruchomiły bezpośrednie automatyczne połączenie swych systemów komputerowych.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.
Papier wartościowy to dokument lub zapis w systemie informatycznym na rachunku papierów wartościowych, który ucieleśnia prawa majątkowe w taki sposób, że dane uprawnienia przysługują osobie wskazanej jako uprawniona w treści dokumentu (choćby jako okaziciel), a przedłożenie go jest warunkiem koniecznym i wystarczającym dla realizacji uprawnienia. Ponadto, zniszczenie lub utrata dokumentu powoduje utratę uprawnień dopóki nie zostanie wydane postanowienie o umorzeniu dokumentu.

Śmierć parkietu

Najważniejszymi indeksami giełdy w Toronto są TSX 300 (od 6 lat jako Composite Index 300 największych spółek notowanych na giełdzie) oraz TSX 60 (tu znajdują się największe banki, firmy energetyczne, telekomunikacyjne i kanadyjski gigant wielobranżowy Thomson Corporation). Wartość tych indeksów oblicza się na podstawie wyceny akcji wybranych. Kiedy mówi się o hossie lub bessie na giełdzie, oznacza to zwykle długotrwały wzrost lub spadek głównego indeksu. Torontońska giełda zorganizowana została tradycyjnie, to znaczy tak, że bezpośredni dostęp do ringu giełdowego był zarezerwowany dla członków giełdy, którzy jednocześnie stanowili grono jej właścicieli. Nabycie członkostwa danej giełdy następowało poprzez zakup miejsca, tzw. seat, którego cena w 1871 roku wynosiła 250 dol., a obecnie przekracza kilkaset tysięcy. Grono właścicielskie ograniczyło się do firm brokerskich, których pracownicy (maklerzy) spotykali się na ringu giełdowym w celu dokonania określonych transakcji.

Sir John Alexander Macdonald (ur. 11 stycznia 1815, zm. 6 czerwca 1891) – pierwszy premier Kanady. Sprawował swój urząd dwukrotnie od 1 lipca 1867 do 5 listopada 1873 i po raz drugi od 17 października 1878 do 6 czerwca 1891. Macdonald należał do partii konserwatywnej. Z zawodu był prawnikiem.
Makler papierów wartościowych - (broker) osoba zawodowo zajmująca się pośrednictwem w transakcjach kupna i sprzedaży papierów wartościowych (np. akcji czy obligacji) dla klienta, w zamian za wynagrodzenie ustalane w procentach od wartości transakcji (prowizja). Maklerzy zrzeszeni są w domach maklerskich bo tylko one jako członkowie giełdy mogą bezpośrednio uczestniczyć w obrocie papierami wartościowymi na giełdzie. Maklerzy dokonują więc transakcji w imieniu danego domu maklerskiego, a pośrednio w imieniu klienta, który ma w nim rachunek inwestycyjny.

23 kwietnia 1997 roku komputeryzacja doprowadziła do całkowitego zaniku parkietu giełdowego w Toronto w tradycyjnym sensie, przechodząc w świat transakcji wirtualnych, elektronicznych. Umożliwiła też zniesienie ograniczeń czasowych pracy giełdy i przejście na pracę w systemie 24-godzinnym.

Dwa lata później prezydentem i CEO giełdy została pierwsza kobieta, co było ewenementem na skalę kontynentu amerykańskiego.

Obligacja – papier wartościowy emitowany w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem obligatariusza i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. Są to papiery masowego obrotu, występują więc w seriach. W przeciwieństwie do akcji, obligacje nie dają ich posiadaczowi żadnych uprawnień względem emitenta typu współwłasność, dywidenda czy też uczestnictwo w walnych zgromadzeniach. Obligacje reprezentują prawa majątkowe podzielone na określoną liczbę równych jednostek, co oznacza, iż przyznają identyczne uprawnienia.
Obligacje hipoteczne - [ang. collateralized mortgage obligation - CMO] rodzaj obligacji, które są emitowane pod dany zastaw hipoteczny. Ich zaletą jest to, że mają one pełne pokrycie w określonych nieruchomościach, gdyż w przypadku bankructwa danej firmy wartość takich obligacji może wykazywać nawet dość znacznący ich wzrost cenowy. Pierwsze obligacje hipoteczne zostały wyemitowane w roku 1983. Podstawową zasadą tworzenia obligacji hipotecznych, jest redystrybucja przepływów gotówkowych ( oprocentowania i płatności kapitałowych) do różnych transz emisji.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)