Torpedo Moskwa, ros. Футбольный клуб "Торпедо" Москва, rosyjski klub piłkarski z siedzibą w Moskwie, założony w 1924 roku jako Proletarskaja kuznica (Proletarian Forge od angielskich założycieli klubu), w sezonie 2008 występujący w Rosyjskiej Pierwszej Dywizji (2. liga). W 2009 roku zespół miał nie występować w żadnej profesjonalnej klasie rozgrywkowej. Nowi właściciele Torpedo podjęli jednak decyzję o apelacji i ta miała miejsce 3 kwietnia bieżącego roku. Ostatecznie została ona odrzucona z racji zbyt późnej próby rejestracji drużyny i klub został zmuszony do występów w Rosyjskiej Amatorskiej Lidze (4. liga).

Historia

Podczas planu 5-letniego i industrializacji zespół stopniowo rósł w jedną z największych sił sportowych w Rosji. Klub należący pierwotnie do fabryki samochodów ZiŁ (drużyna wcześniej funkcjonowała m.in. jako Zawód Imienia Stalina lub Stalin Automatiw Plant) promocję do Wyższej Ligi wywalczył 1938 i od tej pory pierwszy raz występował już oficjalnie jako Torpedo. Klub potrafił przerwać hegemonię CSKA Moskwa, Spartaka Moskwa i Dynamo Moskwa i w 1945 i 1953 roku finiszował jako trzeci zespół Związku Radzieckiego. 4 lata później zostało wicemistrzem kraju. Pierwszym ogromnym sukcesem było wywalczenie mistrzostwa ZSRR w 1960 roku. W tym okresie Eduard Strielcow i Lew Jaszyn zostali skazani na dwa lata gułagu za odmówienie przejścia z Torpedo do wojskowego klubu CSKA, bądź Dynamo, za którym stało KGB. Strielcow nie poddał się – po odbyciu kary wrócił do Torpedo w 1965 i pomógł zespołowi w wywalczeniu drugiego mistrzostwa kraju. Utalentowany gracz uzyskał status jednej z legend, lecz nie pomógł rok później w obronie tytułu, który trafił w ręce Dynama Kijów, gdzie błyszczał 22-letni skrzydłowy Walery Łobanowski.

Jesienią 1976 Torpedo po 36 latach przerwy zdobyło swój trzeci i ostatni tytuł mistrzowski, wyprzedzając o dwa punkty Dynamo Kijów.

Zyrianow pełnił w Moskwie rolę kapitana

"Biało-czarni" zapisali się w annałach rosyjskiej piłki, jako jeden z pięciu zespołów, który wygrał więcej niż dwa mistrzostwa. W 1993 roku klub sięgnął po Puchar Rosji, choć bronił się przed spadkiem. Największe kłopoty nadeszły w 1996 roku, kiedy ZiŁ postanowił sprzedać klub Władimirowi Alojszaninowi, który przeniósł go z dotychczasowej areny FK Moskwa na Łużniki. W 2000 roku Dimitrij Włazmikin z 18 golami został królem strzelców, a Torpedo było pierwszym z zespołów ponad spadkowiczami. Kilka lat później, 25 listopada 2006 zespół żegnał się z ligą po remisie 1:1 z Szynnikiem Jarosławl. Torpedo uplasowało się na 15. miejscu w lidze, wygrywając zaledwie 3 z 30 meczów w sezonie. Wówczas w kadrze zespołu figurowali dwaj polacy: Marcin Kuś i Grzegorz Piechna.

Spadek nie oznaczał poprawy sytuacji klubu, który miał problemy finansowe, które wiązały się m.in. z przelotami na mecze do Kaliningradu czy Chabarowska. Ostatecznie forma piłkarska pozostawiała nadzieje w związku z zajęciem szóstego miejsca na finiszu rozgrywek. Początek kolejnego sezonu i porażka 0:1 z Nostą Nowotroick była początkiem wielkich problemów i walki o zajęcie miejsca gwarantującego pozostanie w Pierwszej Dywizji. Reformy ligi sprawiły, że z zaplecza najwyższej klasy rozgrywkowej w Rosji miało spaść siedem, a nie pięć zespołów, jak pierwotnie ustalano. Torpedo po wygraniu zaledwie trzech meczów z pierwszych osiemnastu było poważnie zagrożone spadkiem, którego ostatecznie nie uniknęło. 6 listopada 2008 roku moskwiczanie ulegli Witiaziowi Podolsk 2:4 i po raz pierwszy zostali zdegradowane do Rosyjskiej Drugiej Dywizji. Zespół zgromadził 49 punktów i zajął 18 miejsce po 42 seriach spotkań. Do bezpiecznej strefy i piętnastego miejsca zabrakło mu ośmiu punktów.

W swojej historii Torpedo Moskwa wystąpiło również w 77 meczach europejskich pucharów i dwukrotnie w ćwierćfinale Pucharze Zdobywców Pucharów.

czytaj dalej: [2], [3]