Toshizō Hijikata - Polski Serwis Naukowy

Toshizō Hijikata

Pomnik w Takahata Fudo, Hino, Tokio

Toshizō Hijikata (jap. 土方歳三, Hijikata Toshizō), zastępca dowódcy Shinsengumi, niewielkiej grupy japońskich szermierzy pełniących funkcje policyjne w Kioto i starającej się bezskutecznie przeciwstawiać restauracji Meiji w 1868.

Daimyō (jap. 大名, daimyō?) – panowie feudalni w średniowiecznej Japonii, po rozpoczęciu tzw. ery feudalnej (784 r.), potężni i wpływowi władcy ziemscy. Daimyō zarządzali nieraz całymi wioskami i miastami, a do dyspozycji mieli własne oddziały samurajów.

Język japoński (日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.

Hijikata urodził się w 1835 w obecnym Hino (przedmieścia Tokio). Był najmłodszym z sześciorga dzieci zamożnego rolnika. Należał do najlepszych uczniów dojo Shieikan prowadzonego przez Isami Kondō, mistrza stylu Tennen Rishin-ryū. Rozpieszczany w dzieciństwie, podobno był złośliwy dla wszystkich poza swoją rodziną i przyjaciółmi. Zmieniło się to jednakże w 1864, gdy 21-letni samuraj z klanu Aizu, znany z lojalności wobec siogunatu Tokugawów i sprzeciwiania się lojalistom cesarskim, został zmuszony do popełnienia seppuku (rytualnego samobójstwa). Podczas pogrzebu Hijikata publicznie płakał.

Samuraj (jap. 侍, samurai?, wojownik) rzeczownik pochodzący od archaicznego czasownika saburau, który z czasem przeszedł zmianę fonetyczną w samurau, znaczącego służyć panu - pierwotnie świta służąca najwyższym dostojnikom japońskim, także gwardia cesarska (gosho-zamurai).

Rurōni Kenshin, manga, oraz anime na jej podstawie, osadzona w realiach historycznych, opowiadająca o byłym szermierzu – zabójcy strony rojalistów w czasie bakumatsu (przeciwników Shinsengumi, popierającego szogunat).

W tym samym roku, Hijikata utworzył wraz z Isami Kondō Shinsengumi (początkowo grupa działała jako Rōshigumi). Kondō wraz z dwoma innymi (Kamo Serizawa i Nishiki Niimi) byli dowódcami grupy, podczas gdy Hijikata został jednym z kilku zastępców. Shinsengumi pełniło funkcje policyjne w Kioto, zwalczając działalność tzw. lojalistów opowiadających się za przywróceniem władzy cesarzowi. Ich działalność była sankcjonowana przez daimyō Aizu, Katamori Matsudairę.

Manga (jap. 漫画: man – wykonane szybko i lekko; ga – obraz, rysunek) – japońskie słowo wywodzące się ze sposobu ozdabiania rycin i innych form sztuki użytkowej, współcześnie używane poza Japonią oznacza japoński komiks.

Isami Kondō (jap. 近藤勇, Kondō Isami, ur. 9 października 1834, zm. 25 kwietnia 1868) - dowódca Shinsengumi (kyokuchō), specjalnego oddziału pełniącego funkcje policyjne w Kioto podczas ostatniego okresu siogunatu.

Serizawa i Niimi wkrótce zaczęli nadużywać władzy, wywołując walki, pijąc i dopuszczając się wymuszeń, co niszczyło reputację Shinsengumi. Hijikata zebrał na to dostatecznie wiele dowodów, aby rozkazać Niimi popełnienie seppuku. Serizawa i jego grupa zostali zamordowani, co uczyniło z Kondō jedynego dowódcę Shinsengumi z Hijikatą jako zastępcą.

Anime (jap. アニメ – anime) – skrócone angielskie słowo animation (jap. アニメーション, animēshon?) oznaczające film animowany. W Japonii terminem tym określa się wszystkie filmy i seriale animowane, bez względu na kraj ich pochodzenia. Poza Japonią słowo anime służy wyłącznie do określenia japońskiej animacji. Istnieje także teoria, że termin anime pochodzi od francuskiego słowa animé (animowany) lub les dessins animés (animowane obrazy). Obie formy – pierwotna animēshon i skrócona anime – są rozpoznawane przez Japończyków.

Keisuke Yamanami (jap. 山南敬助, Yamanami Keisuke, ur. 20 marca 1833, zm. 23 lutego 1865) - japoński samuraj. Jeden z pierwszych członków i jeden z dwóch zastępców dowódcy Shinsengumi.

Liczebność grupy wzrosła do 140 osób. Gromadziła ona także rolników i kupców, którzy w razie upadku siogunatu mogli stracić środki do życia. Przestrzeganie praw ustanowionych przez Shinsengumi w obrębie Kioto było ściśle egzekwowane, a Hijikata słynął z ich ostrego wymuszania swoim mieczem, Kanesadą. Stąd wzięło się jego przezwisko: "Demon Shinsengumi". Z równą surowością wymuszał przestrzeganie reguł w szeregach Shinsengumi. Dezerterzy i zdrajcy byli zmuszani do seppuku. Przytrafiło się to między innymi Keisuke Yamanami, jednemu z bliskich przyjaciół Hijikaty, gdy próbował opuścić Shinsengumi w 1865 r.

Dojo (?) – japońskie określenie miejsca treningów sportów walki albo medytacji zen. W dojo obowiązują odpowiednie zasady zachowania. Wchodząc i wychodząc z dojo, składa się ukłon (rei). Do dojo wchodzić można jedynie boso. Obowiązkiem, także w trakcie ćwiczeń, jest przestrzeganie Kodeksu Dojo.

Hakuōki Shinsegumi Kitan (jap. 薄桜鬼〜新選組奇譚〜, Hakuōki ~Shinsegumi Kitan~) – 12-odcinkowe anime stworzone przez Studio DEEN na podstawie gry.

Po tym jak Kondō poddał się armii cesarskiej i został stracony w kwietniu 1868 r., Hijikata poprowadził Shinsengumi w ostatniej bitwie przeciwko zabójcom swojego towarzysza. Zdawał sobie sprawę, że walka jest przegrana. Znajomemu lekarzowi powiedział: "Nie przystępuję do bitwy, żeby wygrać. Rząd Tokugawów upada i byłoby hańbą, gdyby nie było nikogo, kto nie poszedłby na dno razem z nim. Dlatego muszę iść. Będę walczył w najlepszej bitwie swojego życia, żeby umrzeć za kraj."

Zginął 11 maja 1869, zabity na koniu przez kulę, która strzaskała dolną część pleców. Miejsce pochówku nie jest znane. Kamień pamiątkowy znajduje się z pobliżu stacji Itabashi w Tokio, obok Isami Kondō.

Wiersz śmierci powierzony Tetsunosuke Ichimurze krótko przed śmiercią Hijikaty: Choć moje ciało może zmarnieć na wyspie Ezo, Mój duch strzeże mego pana na wschodzie.

Historia Hijikaty i Shinsengumi jest w kulturze japońskiej bardzo popularna. Powstało o nich kilka książek i anime. W Japonii jest wiele fanklubów Hijikaty.

Shinomori Aoshi, fikcyjna postać z serii anime i mangi Rurōni Kenshin jest luźno oparta na Hijikacie.

W anime i mandze Gintama, postać Toshirō Hijikaty jest oparta na Toshizō Hijikacie.

Toshizō Hijikata, pod swoim imieniem i nazwiskiem, występuje w anime Hakuōki Shinsengumi Kitan.