Tour de Pologne - Polski Serwis Naukowy

Tour de Pologne (pol. Wyścig Dookoła Polski, oficjalny skrót TdP) – wieloetapowy szosowy wyścig kolarski, organizowany cyklicznie na terenie Polski w sierpniu (do 2008 roku we wrześniu). Od pierwszej edycji (1928) do 1992 posiadał status wyścigu amatorskiego (jedynie w 1974 wyjątkowo rozgrywany był w formule open z udziałem zawodowców). Od 1993 – po przejęciu organizacji przez Czesława Langa – jest w pełni zawodowy. Od 2005 należy do cyklu UCI ProTour.

Olsztyn (niem. Allenstein ?/i, dawniej hist. pol. Holstin, łac. Holsten, prus. Alnāsteini) – największe miasto i stolica województwa warmińsko-mazurskiego, powiat grodzki Olsztyn, stolica powiatu ziemskiego olsztyńskiego, archidiecezji warmińskiej, a od 1992 r. metropolii warmińskiej i luterańskiej diecezji mazurskiej. Główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy, siedziba władz i najważniejszych instytucji regionu, a także ważny węzeł kolejowy i drogowy. Według danych GUS populacja Olsztyna wynosi 176 457 (stan na 31.12.2009).
Ulica – droga wytyczona i zbudowana na obszarze zurbanizowanym (głównie w mieście, ale także w osadzie oraz czasem na wsi), której współcześnie zazwyczaj nadaje się oficjalnie urzędową nazwę własną.

Całkowita długość trasy TdP oscyluje obecnie w granicach 1 200 kilometrów, choć w przeszłości bywała znacznie dłuższa (w 1953 roku kolarze musieli pokonać aż 2 311 km), a jej przebieg wiedzie z północy na południe Polski.

Od 1999 do 2005 wyścig kończyła górska czasówka z metą na Orlinku w Karpaczu. W sezonie 2008 trasa zawodów została diametralnie zmieniona i przeniesiona na wschodnie tereny kraju.

Czesław Lang – od 1993 organizator wyścigu

Historia

TdP'2004 Etap górski

Start TdP'2005 we Wrocławiu

Peleton TdP'2006 na ulicach Torunia

w Olsztynie

W okolicach Świdnicy

Finał w Karpaczu

TdP'2011 w Warszawie

Wstępne koncepcje przeprowadzenia w odrodzonej i niepodległej Polsce wieloetapowej imprezy kolarskiej – wzorowanej na coraz popularniejszym Tour de France – pojawiały się już na początku lat 20. XX wieku. Bardziej realnych kształtów pomysły te nabrały jednak dopiero kilka lat później, gdy konkretny projekt jej organizacji przedstawiły wspólnie: Warszawskie Towarzystwo Cyklistów oraz krakowski dziennik Przegląd Sportowy. To właśnie z ich inicjatywy postanowiono późnym latem 1928 rozegrać Bieg Dookoła Polski (pierwsza i oryginalna nazwa TdP). Jego historyczna, premierowa edycja odbyła się w dniach 7-11 września 1928, a na starcie stanęło 71 kolarzy, z których – po przejechaniu prawie 1 500 km – najlepszym okazał się Polak Feliks Więcek z Bydgoskiego Klubu Kolarskiego.

José Luis Viejo (ur. 2 listopada 1949 w Junquera) - hiszpański kolarz szosowy startujący wśród zawodowców w latach 1971-1982, zwycięzca etapu w Tour de France, zwycięzca Tour de Pologne. Brązowy medalista mistrzostw świata amatorów ze startu wspólnego (1971).
Bolesław Napierała (ur. 1909 w Marten, Niemcy, zm. w 1976) – polski kolarz szosowy, torowy i przełajowy ścigający się w latach 30. i 40. XX wieku, dwukrotny zwycięzca Tour de Pologne.

Do wybuchu II wojny światowej odbyły się jeszcze cztery edycje narodowego touru, z których dwie – w latach 1937 i 1939 – wygrał "tygrys szos" – Bolesław Napierała.

Pierwsze wyścigi znacznie różniły się od współczesnych. Etapy były o wiele dłuższe (często na dystansie ok. 300 km), kolarze notorycznie łapali "gumy" na szutrowych drogach, a w celu zaspokojenia głodu przerywali jazdę, by skorzystać z przygotowanych posiłków.

Po zakończeniu działań wojennych wrócono do idei kolarskiej walki dookoła Polski. W 1947, dzięki współpracy: Polskiego Związku Kolarskiego, wydawcy prasowego "Czytelnik" i grupy dziennikarzy, udało się po 8-letniej przerwie reaktywować wyścig. Zwycięzcą po przejechaniu zaledwie czterech etapów i 606 km (najkrótsza trasa w całej historii TdP) okazał się Stanisław Grzelak (Tramwajarz Łódź). Od tego czasu (aż do połowy lat 90. XX wieku) nie udało się jednak uzyskać wyścigowi odpowiedniej rangi. Na przeszkodzie stanęła postawa władz i faworyzowanie innej imprezy kolarskiej – Wyścigu Pokoju. Z tego okresu warto odnotować: triumfy kolarzy zagranicznych – Włocha Francesco Locatelliego (z 1949), Belga Rogera Dierckena (z 1960), Hiszpana José Luis Viejo (z 1972) oraz Belga André Delcroixa (z 1974), najdłuższą edycję wyścigu – 2 311 km i 13 etapów (w roku 1953) oraz hat-trick zwycięstw Mariana Więckowskiego (w latach 1954-56), co skopiował dopiero Dariusz Baranowski (w latach 1991-93).

Liderem klasyfikacji generalnej zostaje kolarz mający najlepszy czas w całym wyścigu. Lider klasyfikacji generalnej Tour de Pologne jest dekorowany i ma prawo jechać w następnym etapie w żółtej koszulce z logo sponsora (do 2006 roku firmy Fiat, od 2006 roku Banku BPH). Kolarz, który zostanie liderem po ostatnim etapie jest zwycięzcą danej edycji wyścigu.
Karpacz (niem Krummhübel) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie jeleniogórskim. Położone na wysokości od 480 do 885 m n.p.m., u stóp Śnieżki (1602 m n.p.m.), w dolinie rzeki Łomnicy oraz potoków, będących jej dopływami.

Od 1993 funkcję dyrektora wyścigu objął wicemistrz Igrzysk Olimpijskich w Moskwie – Czesław Lang, którego praca zaowocowała regularnym wzrostem prestiżu imprezy.

W 1996 została ona oznaczona kategorią 2.5, najniższą w ówczesnym kalendarzu UCI.

W 1997 podczas Kongresu Międzynarodowej Unii Kolarskiej w San Sebastian, Tour de Pologne awansował o jedną klasę, otrzymując kategorię 2.4 i został zakwalifikowany jako "Wyścig Narodowy".

W 1999 na Mistrzostwach Świata w Weronie Komisja Techniczna UCI awansowała wyścig do klasy 2.3, a 12 października 2001, podczas kongresu Rady Kolarstwa Zawodowego (Professional Cycling Council), Tour ponownie awansował, otrzymując kategorię 2.2.

Przegląd Sportowy – najstarszy polski dziennik sportowy, założony - jako tygodnik - w maju 1921 w Krakowie przez grupę 5 osób pod przewodnictwem Tadeusza Synowca i regularnie, w sobotę, wydawany od 21 maja 1921.
Polski Związek Kolarski (oficjalny skrót PZKol) – ogólnokrajowy związek sportowy (stowarzyszenie) z siedzibą w Pruszkowie, działający na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, będący jedynym prawnym reprezentantem polskiego kolarstwa (we wszystkich kategoriach wiekowych) w kraju i zagranicą. Jest członkiem Union Cycliste Internationale.

W 2005 decyzją władz UCI Wyścig został włączony do cyklu wielu imprez nazwanych UCI ProTour. W skład tej wyselekcjonowanej grupy weszły trzy wielkie toury (Grand Tour): Giro d'Italia, Tour de France, Vuelta a España, klasyki Pucharu Świata, wyścigi etapowe kategorii 2.HC (np. Paryż - Nicea, Tour de Suisse), klasyki 1.HC (np. La Flèche Wallonne – Walońska Strzała). Tour de Pologne jako jedyny awansował o dwie klasy i został zrównany z imprezami 2.HC.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.
62. edycja wyścigu kolarskiego Tour de Pologne odbyła się w dniach 12 – 18 września 2005 roku. Rywalizację rozpoczęło 163 kolarzy (w tym 10 Polaków) z 22 grup zawodowych (w tym 20 z UCI ProTeam). Ukończyło 73 kolarzy. Łączna długość wyścigu – 1246,5 km.

Czterokrotnie Tour de Pologne otrzymał tytuł "Najlepszej Imprezy Sportowej Roku" w Polsce w Plebiscycie Przeglądu Sportowego, w latach 1995, 1996, 2004 i 2008. Zyskuje również uznanie władz Międzynarodowej Unii Kolarskiej zdobywając wysokie oceny za organizację

Koszulki

Koszulki podstawowe

Marcin Osiński w różowej koszulce najaktywniejszego kolarza

Murilo Fischer w białej koszulce najlepszego górala podczas TdP2007

Podczas wyścigu prowadzone są różne klasyfikacje zawodników, najlepszy kolarz w danej kategorii otrzymuje koszulkę jej lidera, w której kontynuuje wyścig na następnym etapie. Te koszulki to:

Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).
Stefan Schumacher (ur. 21 lipca 1981 w Ostfildern-Ruit), niemiecki kolarz szosowy, zawodnik grupy Team Gerolsteiner. Zwycięzca Tour de Pologne 2006. Jest brązowym medalistą mistrzostw świata w kolarstwie szosowym ze startu wspólnego. Mierzy 183 cm wzrostu i waży 69 kg.

żółta koszulka – jedzie w niej lider czasowej indywidualnej klasyfikacji generalnej. Jest nim zawodnik, którego suma czasów zarejestrowanych na poszczególnych etapach, łącznie ze wszystkimi bonifikatami i karami, jest najmniejsza;

różowa koszulka – jedzie w niej najlepszy kolarz w klasyfikacji górskiej (tzw. góral). Podczas etapów górskich na trasie znajdują się premie górskie kilku kategorii, punkty przyznawane są kilku pierwszym kolarzom w zależności od kategorii;

czerwona koszulka – jedzie w niej najlepszy kolarz w klasyfikacji na najaktywniejszego. W wyścigu przyznawane są punkty za specjalne lotne premie. Na linii premii lotnej trzej pierwsi zawodnicy otrzymują odpowiednio następującą liczbę punktów: 3, 2, 1;

granatowa koszulka (do 2005 r. biała) – jedzie w niej najlepszy kolarz w klasyfikacji punktowej. W wyścigu przyznawane są punkty za dojechanie na metę na czołowych pozycjach w etapach, jak i za tzw. lotne premie charakterystyczne dla etapów płaskich. Na mecie każdego z etapów 20 pierwszych zawodników otrzymuje następującą liczbę punktów za zajęte miejsca:

Na koniec każdego etapu liderzy tych 4 klasyfikacji są oficjalnie dekorowani koszulkami przez organizatora wyścigu i są zobowiązani jechać w nich kolejnego dnia.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Tour de France (pol. Wyścig Dookoła Francji) - znany też, jako: Le Grand Boucle (pol. Wielka Pętla) lub Le Tour (pol. Wyścig) – wieloetapowy, trzytygodniowy szosowy wyścig kolarski, organizowany cyklicznie na terenie Francji - a nierzadko również krajów ościennych - najczęściej w lipcu (czasami na przełomie czerwca i lipca).

Jeśli ten sam zawodnik będzie liderem więcej niż jednej klasyfikacji, zakłada koszulkę według następującej hierarchii:

"Klasyfikacja generalna" (żółta koszulka)
"Klasyfikacja górska" (różowa koszulka)
"Klasyfikacja na najaktywniejszego" (czerwona koszulka)
"Klasyfikacja punktowa" (granatowa koszulka)

Koszulki dodatkowe

Obok podstawowych organizator zawodów prowadzi(ł) także dodatkowe klasyfikacje:

obecnie:

Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.
68. edycja wyścigu kolarskiego Tour de Pologne odbyła się w dniach 31 lipca - 6 sierpnia 2011 roku. Wyścig figurował w rankingu światowym UCI World Tour 2011.

czerwona koszulka – klasyfikacja drużynowa;

w przeszłości:

niebieska koszulka – klasyfikacja na najwszechstronniejszego;

biało-granatowa koszulka – klasyfikacja zawodników, którzy wygrali największą ilość etapów;

biało-czerwona koszulka – klasyfikacja na najlepszego polskiego zawodnika.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)