Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce

Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce (TSKŻ) - świecka organizacja żydowska powstała w 1950 roku z połączenia Centralnego Komitetu Żydów Polskich i Żydowskiego Towarzystwa Kultury. Obecnie liczy około 2700 członków i jest największą żydowską organizacją w Polsce.

Bytom (niem. Beuthen in Oberschlesien skrót Beuthen O.S., czes. Bitom, łac. Bithomia, Bethania, śląs. Bytůń) – miasto na prawach powiatu położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, w centrum konurbacji śląskiej.

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

Celem Towarzystwa jest zaspokajanie potrzeb kulturalnych społeczności żydowskiej i jej reprezentowanie, rozwijanie twórczości literackiej, artystycznej i naukowej, promowanie języka jidysz, ochrona dziedzictwa żydowskiego w Polsce oraz pomoc materialna i duchowa jego członkom.

Towarzystwo reprezentowane jest w Światowym i Europejskim Kongresie Żydów. Utrzymuje się ze środków własnych. Korzysta również z dotacji na realizację zadań z zakresu kultury mniejszości narodowych i etnicznych. Towarzystwo działa w oparciu o statut i prawo o stowarzyszeniach. Walne Zgromadzenie wybiera zarząd co cztery lata. Wybory odbywają się też w oddziałach terenowych TSKŻ.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Artur Hofman (ur. 1959 w Wałbrzychu) – polski aktor, reżyser i dziennikarz, działacz społeczności żydowskiej w Polsce, od 2006 przewodniczący Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, od 2009 redaktor naczelny Słowa Żydowskiego.

W 1962 r. założono działający przy oddziale TSKŻ w Warszawie Klub Młodzieżowy „Babel”, który sześć lat później liczył 262 członków. Później dla marcowej propagandy stał się on symbolem syjonistycznego spisku. W partyjnych opracowaniach podtrzymywano dalekie od prawdy insynuacje, że stanowił "forum propagandowe szowinizmu i nacjonalizmu żydowskiego, dążąc do zaszczepienia skupionej wokół klubu młodzieży postawy syjonistycznej". Zarówno w „Bablu”, jak i na obozach organizowanych przez TSKŻ kształtowało się żydowskie środowisko świeckie.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Ignacy Einhorn (ur. 1946 w Kłodzku) – polski lekarz endokrynolog i działacz społeczności żydowskiej, w latach 2004-2006 przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej we Wrocławiu.

TSKŻ wydaje m.in. miesięcznik Słowo Żydowskie.

Oddziały terenowe

Siedziba TSKŻ w Wałbrzychu

TSKŻ w Wałbrzychu

Towarzystwo posiada 17 oddziałów terenowych:

Warszawa, pl. Grzybowski 12/16

Wrocław, ul. Mennicza 1/3

Łódź, ul. Pomorska 18

Katowice, ul. 3 Maja 16

Bielsko-Biała, ul. 3 Maja 7

Gliwice, ul. Górnych Wałów 13

Żary, ul. Cicha 3

Wałbrzych, ul. Moniuszki 13/15

Częstochowa, ul. Dąbrowskiego 4/9

Lublin, ul. Lubartowska 10

Szczecin, Niemcewicza 1/1

Gdańsk, ul. Harfowa 18

Kraków, ul. Kupa 18

Legnica, ul. Nowy Świat 7a

Bytom,ul. Dworcowa 21, skr. pocztowa 218

Dzierżoniów, ul. Krasickiego 11

Poznań, ul. Stawna 10

W Śródborowie pod Warszawą TSKŻ ma swój dom wypoczynkowy służący celom szkoleniowym i wypoczynkowym.

Słowo Żydowskie/דאָס ייִדישע וואָרט (Dos Jidisze Wort) – dwujęzyczny miesięcznik Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce wydawany w Warszawie od 1992. Stanowi kontynuację wydawanego do 1991 Fołks Sztyme. Część artykułów drukowana jest w języku polskim, część w jidysz. Pierwotnie ukazywał się jako dwutygodnik. Od 2002 pismo stało się faktycznie miesięcznikiem, choć nadal utrzymywało numerację podwójną. Od stycznia 2009 przeszło na numerację miesięczną.

Gliwice (śl. Glywicy, łac. Glivitium, niem. Gleiwitz, czes. Glivice albo Hlivice) - miasto w południowej Polsce na prawach powiatu w województwie śląskim, siedziba władz ziemskiego powiatu gliwickiego oraz diecezji gliwickiej.

Zarząd

Prezydium Zarządu Głównego

Przewodniczący: Artur Hofman

Wiceprzewodniczący: Roman Antonowicz

Sekretarz: Ewa Prończuk

Skarbnik: Adam Klimek

Członkowie Zarządu: Ignacy Einhorn, Arnold Lurje, Hanna Stojanik, Jakub Szadaj, Lena Szurmiej

Przewodniczący

1950-1962: Grzegorz Smolar

1962-1968: Leopold Trepper (po powrocie do Polski żył pod psedonimem Leib Domb)

1968-1984: Edward Rajber

1986-2003: Szymon Szurmiej

2003-2006: Maria Giercuszkiewicz

od 2006: Artur Hofman

Obecnie honorowym prezesem towarzystwa jest stojący niegdyś przez wiele lat na jego czele Szymon Szurmiej, dyrektor Państwowego Teatru Żydowskiego.

Częstochowa () – miasto w południowej Polsce, miasto na prawach powiatu (powiat grodzki), siedziba powiatu ziemskiego częstochowskiego. Chociaż historycznie jest częścią Małopolski, to po reformie administracyjnej w 1999 została włączona do województwa śląskiego.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Przypisy

W roku 2007 (stan na 19 czerwca 2007) Towarzystwu przyznano dotacje w łącznej kwocie 816 420 zł w roku 2008 (stan na 9 maja 2008) Towarzystwu przyznano dotacje w łącznej kwocie 577 983 zł (Źródło: www.mswia.gov.pl)
Bogdan Hillebrandt, Marzec 1968. Geneza i przebieg wypadków, Warszawa 1983, s. 57
Jerzy Eisler, Polski rok 1968, wyd. IPN, Warszawa 2006, s. 106

Bibliografia

Grzegorz Berendt, Życie żydowskie w Polsce w latach 1950-1956. Z dziejów Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, Gdańsk 2006.