Trójgliceryd - Polski Serwis Naukowy

Struktura trójglicerydu. Od lewej: gliceryna, po prawej od góry w dół: kwas palmitynowy, kwas oleinowy, kwas alfa-linolenowy, wzór sumaryczny: C55H98O6

Ogólny wzór strukturalny tłuszczu (triglicerydu)
R oznacza łańcuchy alifatyczne

Trójglicerydy (triglicerydy, triacyloglicerole, TG) - organiczne związki chemiczne należące do lipidów (tłuszczów prostych). Są to estry gliceryny (glicerolu) i trzech kwasów tłuszczowych. Wraz z wolnymi kwasami tłuszczowymi są jednym z głównych materiałów energetycznych zużywanym na bieżące potrzeby organizmu lub są też magazynowane jako materiał zapasowy w postaci tkanki tłuszczowej.

Związki organiczne - wszystkie związki chemiczne, w skład których wchodzi węgiel, prócz tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, piorunowego i izocyjanowego a także ich soli.

Tłuszcze – zwyczajowa nazwa grupy lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych, głównie triacylogliceroli. Reszty kwasowe występujące w cząsteczkach tłuszczów zawierają zwykle od 12 do 18 atomów węgla.

Budowa

Każdy trójgliceryd zbudowany jest z cząsteczki glicerolu i trzech cząsteczek długołańcuchowych kwasów tłuszczowych, połączonych wiązaniem estrowym.

Wyróżnia się trójglicerydy proste i złożone:

proste - posiadają trzy identyczne kwasy tłuszczowe

złożone (mieszane) - posiadają różne kwasy tłuszczowe w cząsteczce

Trójglicerydy mieszane zawierają różne kwasy tłuszczowe w cząsteczce, ale nawet te same kwasy tłuszczowe w jednej cząsteczce mogą być ułożone w różnej konfiguracji przestrzennej, co decyduje o ich różnych właściwościach.

Lipidy (gr. λίπος lípos – tłuszcz) – szeroka grupa występujących w naturze związków chemicznych. Zaliczają się do nich tłuszcze, woski, sterole, tak zwane rozpuszczalne w tłuszczach witaminy (jak witaminy A, D, E, K), monoacyloglicerole, diacyloglicerole, fosfolipidy i wiele innych grup. Główne biologiczne funkcje lipidów to magazynowanie energii, tworzenie błon biologicznych i udział w przesyłaniu sygnałów.

Estry – grupa organicznych związków chemicznych będąca produktem kondensacji kwasów karboksylowych i alkoholi. Estrami nazywa się też produkty kondensacji alkoholi i kwasów nieorganicznych.

Triglicerydy a zdrowie

Badanie stężenia triglicerydów należy wykonywać po 12-14-godzinnym głodzeniu.

W Polsce za wartości prawidłowe stężenia triglicerydów w surowicy lub osoczu krwi przyjmuje się:

35 – 135 mg/dl (0,40 - 1,54 mmol/l) u kobiet

40–160 mg/dl (0,45 - 1,82 mmol/l) u mężczyzn

<100 mg/dl (<1,13 mmol/l) u dzieci

Według najnowszych badań podwyższony poziom triglicerydów ma większy wpływ na podniesienie ryzyka zawału serca czy udaru mózgu niż podwyższony poziom cholesterolu.

Kwas palmitynowy, kwas heksadekanowy – organiczny związek chemiczny, jeden z nasyconych kwasów tłuszczowych o wzorze sumarycznym C15H31COOH. Kwas ten posiada pomiędzy atomami węgla tylko wiązania pojedyncze.

Kwas oleinowy zwany też olejowym – (z łac. oleum – olej) – jednonienasycony kwas tłuszczowy typu omega-9 o wzorze sumarycznym C17H33COOH. Jest cis-izomerem kwasu elaidynowego.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Trójglicerydy

Bibliografia

Ziemlański Ś., Budzyńska-Topolowska J. Tłuszcze pożywienia i lipidy ustrojowe. PWN, Warszawa 1991, ISBN 83-01-10243-8

Zobacz też

Tłuszcze

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.