Trójprzymierze - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy tajnego układu zwanego Trójprzymierzem. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Trójprzymierze w 1913

Trójprzymierze – tajny układ pomiędzy trzema państwami: Cesarstwem Niemieckim, Królestwem Włoch (do 3 maja 1915) i C.K. Austro-Węgrami, zawiązany 20 maja 1882.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej istniejące w latach 1867–1918.

Trójprzymierze było rozwinięciem Dwuprzymierza, czyli sojuszu Niemiec i Austro-Węgier. Sojusz ten miał chronić oba państwa przed napaścią ze strony Rosji. Jednak skierowanie go przeciw Rosji (niezgodnie z myślą polityczną Bismarcka) spowodowało jej sojusz z Francją i sprawiło, że Niemcy znalazły się pomiędzy nieprzyjaznymi sobie państwami.

Włosi – naród zamieszkujący Włochy. We Włoszech jest ich około 56 mln, z czego prawie połowa wszystkich osób pochodzenia włoskiego mieszka poza Włochami a najwięcej w Brazylii, Argentynie i w USA. Mówią językiem włoskim. Religią większości Włochów jest katolicyzm.

Franciszek Józef I, niem. Franz Joseph I, węg. I. Ferenc József (ur. 18 sierpnia 1830 w pałacu Schönbrunn koło Wiednia, zm. 21 listopada 1916 tamże) – przedstawiciel domu habsbursko-lotaryńskiego, od 1848 cesarz Austrii i apostolski król Węgier (koronowany w 1867).

Niemcy usiłowały znaleźć równowagę na drugiej granicy i wciągnęły do sojuszu Włochy, które miały zatargi z Francją w północnej Afryce (Tunezja). Włochy zastrzegły jednak, że sojusz ich nie obowiązuje w przypadku wojny z Wielką Brytanią.

Jednak Włochy i Francja wkrótce podzieliły się wpływami w Afryce i dla tego kraju sojusz z Austro-Węgrami zaczął być kłopotliwy. Włochy miały wiele spraw spornych z Austrią (chodziło głównie o rejon Trydentu należący do imperium habsburskiego, zamieszkany w większości przez Włochów). Austro-Węgry również podejrzliwie patrzyły na zachodniego sojusznika. Mimo to, po 30 latach (w 1912) traktat został odnowiony. Do traktatu przystąpiła później również Bułgaria.

Bałkany – region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego. Jednak nazwa ta mniej odnosi się do geografii, a bardziej do wspólnoty historyczno-kulturowej. Przy takim podejściu o przynależności danego kraju do Bałkanów decydują cechy kulturowe (np. język należący do ligi bałkańskiej, pewne elementy kultury ludowej), społeczne (np. wieloetniczność, współwystępowanie katolicyzmu, prawosławia i islamu) oraz historyczne (np. dawna przynależność do Cesarstwa Bizantyjskiego, zasiedlenie przez Słowian w VI wieku naszej ery, a przede wszystkim doświadczenie panowania tureckiego).

Wiktor Emanuel III (wł. Vittorio Emanuele III), (ur. 11 listopada 1869 w Neapolu, zm. 28 grudnia 1947 w Aleksandrii) - król Włoch z dynastii sabaudzkiej (29 lipca 1900 roku - 9 maja 1946 r.), cesarz Etiopii (1936-1943, tytuł nieuznany przez większość państw na świecie), król Albanii (1939-1943). Syn Humberta I i Małgorzaty Sabaudzkiej. Żonaty z królewną Heleną Czarnogórską.

Gdy wybuchła I wojna światowa, Niemcy i Austro-Węgry stanęły po jednej stronie. Włochy uznały, że ponieważ w wojnie przeciw Niemcom udział wzięła Wielka Brytania oraz, że to Niemcy wypowiedziały wojnę Francji, to Włochy nie obowiązuje casus foederis.

Wkrótce (w 1915) państwa ententy uzyskały wystąpienie tego kraju z koalicji, obiecując terytoria Austro-Węgier i Włochy wypowiedziały wojnę niedawnym sojusznikom.

II Rzesza Niemiecka, niem. Deutsches Reich – oficjalne określenie niemieckiego państwa narodowego założonego w 1871 roku przez polityka Ottona von Bismarcka. Było ono także określane jako Deutsches Kaiserreich (Cesarstwo Niemieckie), a po jego upadku jako Druga Rzesza (Zweites Reich).

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Po odejściu Włoch termin "Trójprzymierze" oznacza nieraz Niemcy, Austro-Węgry i Turcję, która podpisała sojusz z Niemcami 2 sierpnia 1914. Po przystąpieniu do wojny również Bułgarii oficjalnie Państwa Centralne nazywano "Poczwórnym Przymierzem".
Ewolucja Trójprzymierza i Trójporozumienia

8 kwietnia 1904 - porozumienie francusko-brytyjskie (entente cordiale).

5 października 1908 - cesarz Franciszek Józef I ogłosił aneksję Bośni i Hercegowiny, Rosja uznała to 22 marca 1909.

24 października 1909 - w Racconigi car Mikołaj II i król Wiktor Emanuel III (Włochy) podpisali tajny układ, dotyczący zachowania status quo na Bałkanach, a gdyby doszło do niepożądanych wydarzeń powinny domagać się zasady narodowościowej z wyłączeniem obcego panowania.

6 listopada 1912 - Rosja i Francja podpisały konwencję morską uzgadniająca działania obu flot w przypadku wojny.

2 sierpnia 1914 - układ sojuszniczy Niemiec i Turcji (Stambuł).

1 października 1914 - mimo iż od początku wojny Rumunia zajmowała postawę neutralną, zawarła układ z Rosją, w którym otrzymała zapewnienie poparcia przyłączenia ziem Austro-Węgier zamieszkanych przez ludność rumuńską.

2 listopada 1914 - Rosja wypowiedziała wojnę Turcji.

5-6 listopada 1914 - Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę Turcji.

25 kwietnia 1915 - Włochy zawarły tajny układ z Rosją, Francją i Wielka Brytanią w Londynie, w którym zobowiązały się, że przystąpią do wojny po ich stronie w ciągu miesiąca.

3 maja 1915 - rząd włoski zerwał traktat Trójprzymierza.

Zobacz też

Zobacz hasło Trójprzymierze w Wikisłowniku

Państwa Centralne

Ententa

Linki zewnętrzne

http://www.lib.byu.edu/~rdh/wwi/1914 m/triporig.html – tekst Trójprzymierza z 1882 r. w języku francuskim

http://www.lib.byu.edu/~rdh/wwi/1914 m/tripally.html – jw., w języku angielskim

http://members.lycos.co.uk/wielkawojna/docs/docs.php?dokument=tripally – tłumaczenie polskie