Trajan - Polski Serwis Naukowy

Marek Ulpiusz Trajan (ur. 18 września 53 w Italice, zm. 9 sierpnia 117 w Selinusie) - syn Marcusa Ulpiusa Trajanusa (dowódca rzymski, stronnik Wespazjana w wojnie domowej w roku 69, później namiestnik Syrii) i jego żony - Marcii, brat Ulpii Marciany. Początkowo, podobnie jak ojciec sprawował władzę nad Syrią, potem objął dowództwo nad legionami nadreńskimi. W 97 roku został adoptowany przez Nerwę jako jego następca. Cesarz rzymski od 98 roku.

Ulpia Marciana, Marciana - córka prokonsula Marcusa Ulpiusa Trajanusa i jego żony - Marcii, siostra cesarza Trajana. Matka Matidii, babka Vibii Sabiny - żony cesarza Hadriana.

Pompeja Plotyna, Pompeia Plotina lub Pompeia Plotina Claudia Phoebe Piso (ur. przed 70, zm. 122/123), cesarzowa Rzymu i jedyna żona cesarza Trajana, córka Lucjusza Pompejusza i Plotii.

Prowadził politykę wyraźnie ekspansywną wyznaczając sobie za cel poszerzenie Cesarstwa Rzymskiego o tereny Dacji ze stolicą w Sarmizegethusie, bogate w rudy złota oraz tereny państwa partyjskiego, dysponującego dużymi zasobami kruszcowymi ze względu na handel prowadzony z Dalekim Wschodem. Wojna w Dacji (101 - 102, 105 - 106) zakończyła się zwycięstwem Trajana i utworzeniem nowej prowincji Dacja. Na wschodzie z kolei utworzono prowincję Arabii - teren zdobyty przez wodza Korneliusza Palmę, a po zwycięstwie nad Partami (113 - 115) przyłączono do Rzymu Armenię (114), Mezopotamię aż do Zatoki Perskiej i Adiabene (115). W związku z wybuchem powstania żydowskiego Trajan musiał jednak zrezygnować z dalszych podbojów, a zagarnięte na wschodzie tereny zostały po części zwrócone Partom przez Hadriana (Asyria i Mezopotamia). Odtworzona Armenia natomiast pozostała pod wpływami Rzymu.

Forum Trajana – największe (zajmuje plac o wymiarach ok. 300,0 na 185,0 m) i najpóźniej zbudowane rzymskie forum w sąsiedztwie Forum Augusta i Forum Cezara, pomiędzy wzgórzami Kapitol i Kwirynał. Jego fundatorem był Trajan, a projektantem Apollodoros z Damaszku. Budowa została rozpoczęta w 107 r., uroczyste otwarcie placu odbyło się 18 maja 113 r. Wejście na Forum Trajana prowadziło z Forum Augusta przejściem pod łukiem triumfalnym. Sam plac wyłożony był płytami z marmuru. Na środku stał posąg Trajana na koniu. Ściany boczne zamykały eksedry z portyki zdobione wizerunkami sławnych Rzymian, na attyce ustawiono posągi Daków. Naprzeciwko wejścia wybudowana została Bazylika Ulpia, a za nią pobudowano biblioteki: grecką i łacińską, pomiędzy którymi ustawiono kolumnę Trajana. Już po śmierci Trajana, cesarz Hadrian ufundował świątynię poświęconą Trajanowi na półkolistym placu znajdującym na przedłużeniu osi głównej forum, za budynkami bibliotek. Poza terenem forum, po jego północno-wschodniej stronie, znajdowały się Hale Targowe Trajana. Hale zostały wybudowane, zanim powstało forum.

Armenia, Republika Armenii (Հայաստան - Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն - Hajastani Hanrapetutjun) – państwo w Azji na Zakaukaziu. Armenia graniczy od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerską eksklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolicą Armenii jest obecnie Erywań, który jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku Armenia należy do Wspólnoty Niepodległych Państw.

Prowadzona przez Trajana polityka wewnętrzna charakteryzowała się współpracą z senatem (o czym może świadczyć nadany mu w 114 tytuł Optimus princeps - Trajan jako jedyny został nim obdarzony) przy jednoczesnym umacnianiu własnej władzy. W późniejszych czasach, do nowo wybranego cesarza kierowano formułkę: "Sis felicior Augusto, melior Traiano" - bądź szczęśliwszy od Augusta, lepszy od Trajana. Cesarz dbał również o rozwój prowincji, niejednokrotnie prowadząc korespondencję z namiestnikami. Zachowały się do naszych czasów listy namiestnika Bitynii Pliniusza Młodszego. Trajan zasłynął z rozbudowy i zmodernizowania Circus Maximus, obiektu z VI wieku przed narodzeniem Chrystusa. Zbudował również Rzymianom nowe forum oraz zmodernizował port w Ostii. Za jego rządów Rzym stał się najwspanialszą metropolią świata. Trajan zmarł w Cylicji podczas powrotu z kampanii przeciw Partom.

Wojna Kwietusa (115-117) (hebr. מרד הגלויות (mered ha-galujot) albo מרד התפוצות (mered ha-tefucot), bunt wygnańców) to nazwa nadana żydowskiemu powstaniu które wybuchło za czasów panowania cesarza Trajana. Pochodzi ona od imienia mauretańskiego rzymskiego oficera Luzjusza Kwietusa który bezwzględnie stłumił żydowskie powstanie w Mezopotamii.

Arabia Petraea – prowincja rzymska nazywana inaczej Provincia Arabia na terenie dzisiejszej Jordanii, Synaju i północno-zachodniej Arabii Saudyjskiej. Stolicą było miasto Petra.

Żoną Trajana była Plotyna (ok. 70 - 122/123).

Zobacz też

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Trajana

Łuk Trajana

Forum Trajana

Kolumna Trajana

pięciu dobrych cesarzy

wojny partyjsko-rzymskie

Przypisy

Wikipedia "Wojny partyjsko-rzymskie" [1] 23.05.2009
↑ Encyklopedia Powszechna PWN. T. 1-4. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987. ISBN 83-01-00000-7.

Linki zewnętrzne

De Imperatoribus Romanis

Dacja – kraina historyczna w Europie południowo-wschodniej (w przybliżeniu na obszarze dzisiejszej Rumunii). Od północy była ograniczona Karpatami, od wschodu rzeką Prut, od południa dolnym Dunajem, od zachodu początkowo środkowym biegiem Dunaju, a od I wieku naszej ery – rzeką Cisą.

Korneliusz Palma ur. ? - zm. 117 n.e.(Aulus Cornelius Palma Frontonianus) - wódz i polityk rzymski z okresu panowania cesarza Trajana, konsul w roku 99 i 109. Cieszył się dużym zaufaniem i przyjaźnią Trajana. Przeciwnik polityczny i osobisty wróg przyszłego cesarza Hadriana. Na przełomie 106 i 107 r n.e. jako namiestnik Syrii (104/5-108) zdobył i zorganizował prownicję Arabię. W 117 roku został oskarżony o udział w spisku przeciwko cesarzowi Hadrianowi i skazany na śmierć.