Trakowie - Polski Serwis Naukowy

Tracki Peltasta z V/IV wieku p.n.e. (wizja współczesnego artysty)

Trakowie – lud indoeuropejski zamieszkujący wschodnią część Półwyspu Bałkańskiego - obszar ograniczony od zachodu rzekami Wielka Morawa i Wardar, od wschodu Morzem Czarnym, od północy Dunajem, na południu natomiast Morzem Egejskim. Bezpośrednio od strony zachodniej z Trakami sąsiadowały plemiona Dardanów, które jednak nie były pochodzenia trackiego.

Półwysep Bałkański (Bałkany) - półwysep położony w południowo-wschodniej części Europy. Jego granice wyznacza od zachodu Morze Adriatyckie i Morze Jońskie, od wschodu Morze Czarne i Morze Marmara (cieśniny Bosfor i Dardanele), od południowego wschodu Morze Egejskie. Północna granica półwyspu ma charakter umowny. Zgodnie z tradycją przebiega następująco: wzdłuż Dunaju od Morza Czarnego do ujścia Sawy (rejon Belgradu), następnie wzdłuż Sawy do ujścia Kupy (rejon miasta Sisak), następnie wzdłuż Kupy aż do jej źródła (rejon Osilnicy), następnie przekracza pasmo Gorski Kotar przez tzw. Bramę Liburnijską (chorw. i wł. Vrata) na południe od góry Risnjak i dochodzi do Morza Adriatyckiego w rejonie Rijeki. Oprócz tej najpopularniejszej konwencji były i są proponowane inne linie stanowiące granicę między Półwyspem Bałkańskim a resztą kontynentu.

Dakowie (zwani także Getami, Dako-Getami lub Geto-Dakami), to starożytny lud pochodzenia trackiego zajmujący Dację - tereny lewobrzeżnego Dunaju, na obszarze mniej więcej obecnego państwa rumuńskiego i częściowo węgierskiego, znany starożytnym Grekom już od VI w. p.n.e.. Pierwszym greckim autorem, który wymienił Getów był Hekatajos z Miletu, a jego informacje w całej rozciągłości potwierdził w swoich "Dziejach" Herodot w drugiej poł. V w. p.n.e. Według Strabona Dakowie nazywali siebie Dáoi. Jak wynika z badań archeologicznych Dakowie (lub też ich bezpośredni przodkowie) pojawili się na tych terenach już ok. 1700 r. p.n.e.[potrzebne źródło] i zamieszkiwali je aż do schyłku starożytności, ale już w nieco zmienionym składzie etnicznym, z domieszką innych nacji, najpierw po wojnach z Rzymianami na przeł. I i II w. n.e. (zakończonych podbiciem tych terenów przez Rzym w roku 106 n.e.) i kolonizacji rzymskiej, a następnie w wyniku tzw. "Wędrówki ludów", który to ruch migracyjny spowodował perturbacje etniczne w niemal całej Europie kontynentalnej. Stopniowo resztki Daków rozpłynęły się w napływowej ludności Gockiej, germańskiej i później słowiańskiej.

Pochodzenie

Istnieją trzy teorie dotyczące pochodzenia Traków:

lud autochtoniczny zamieszkujący ten obszar;

lud który najechał Bałkany w epoce brązu lub wczesnej epoce żelaza. W tym też czasie na tych terenach zaznaczyła się obecność Mezów, którzy przeszli do Azji Mniejszej i chociaż mówili językiem innym niż Trakowie, to jednak część badaczy uznaje ich za lud pochodzenia trackiego;

lud który napłynął dopiero na przełomie IX i VIII wieku p.n.e. i wymieszał się z rdzenną ludnością.

Nazwa "Trakowie" jest określeniem zbiorczym dla całej grupy plemion pokrewnych etnicznie, swoim zasięgiem obejmujących obszar nieco większy niż wschodnia część Półwyspu Bałkańskiego, a ściślej rzecz biorąc, odnosi się m.in. także do plemion zamieszkujących lewobrzeżny Dunaj - Daków.

Morze Egejskie (gr. Aigaion Pelagos, łac. Mare Aegeum) – morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpathos i Rodos. Poprzez cieśninę Dardanele łączy się z Morzem Marmara i Morzem Czarnym, a przez Kanał Koryncki z Morzem Jońskim. Linia brzegowa tego morza jest doskonale rozwinięta (liczne półwyspy i zatoki), a powierzchnię wodną urozmaicają liczne wyspy (archipelagi Cykladów, Dodekanezu, Sporadów Północnych, pojedyncze wyspy: Eubea, Chios, Lemnos, Lesbos, Samotraka, Imroz i inne). Dodatkowo wyróżniono więc trzy akweny: Morze Trackie na północy, Morze Mirtejskie i Kreteńskie na południu. Morze Egejskie podzielone jest między Grecję i Turcję.

Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya). Historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma). Obecnie region geograficzny na pograniczu Bułgarii (Tracja Północna), Grecji (Tracja Zachodnia) i Turcji (Tracja Wschodnia).

Plemiona

Do ważniejszych plemion trackich zaliczali się: Tryballowie, Serdowie (z tej trackiej grupy etnicznej, jednej z najbardziej wojowniczych, wywodził się być może Spartakus), Satrowie, Bisaltowie, Krestonowie, Odrysowie i Krobyzowie. Grupę zupełnie odrębną, aczkolwiek ściśle spokrewnioną z Trakami, stanowili Dakowie (zwani przez wielu badaczy Trakami północnymi), zajmujący zasadniczo lewobrzeżny Dunaj, którzy również dzielili się na szereg odgałęzień.

Herodot z Halikarnasu (Ἡερόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς Herodotos ho Halikarnasseus) – historyk grecki ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie (w czasach rzymskich Peronium, obecnie Bodrum w Turcji), zm. ok. 426 p.n.e. prawdopodobnie w Turioj lub w Atenach, zwany "Ojcem historii". Można także nazwać go ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale - w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze - zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2).

Diodor Sycylijski, Sycylijczyk (gr. Διόδωρος ὁ Σικελιώτης Diodoros ho Sikeliotes; język łaciński: Diodorus Siculus; ur. ok. 80 p.n.e., zm. ok. 20 p.n.e.) – grecki historyk żyjący w epoce Cezara i Augusta, urodził się w Agyrion na Sycylii (stąd przydomek). Odbywał podróże po Europie, Afryce północnej i Azji Mniejszej. Przez długi okres przebywał w Rzymie. W latach 60-56 p.n.e. mieszkał w Aleksandrii.

Źródła wiadomośći o Trakach

Plemiona trackie występowały już w antycznych źródłach literackich u najwcześniejszych znanych nam autorów starożytnych, jak np. Homer. Jednakże bardziej konkretne informacje o Trakach znaleźć można u Herodota, Tukidydesa, Ksenofonta, Diodora Sycylijskiego, Polibiusza, Strabona i wielu innych. Tak wiele informacji o Trakach u autorów greckich zawdzięczamy penetracji terytoriów plemion trackich za sprawą kolonizacji greckiej zachodniego wybrzeża Morza Czarnego i północnego Morza Egejskiego.

Wielka Morawa (serb.-chorw. Велика Морава – Velika Morava, łac. Margus) – rzeka w środkowej Serbii, prawy dopływ Dunaju. Długość – 185 km (493 km od źródeł Zachodniej Morawy), powierzchnia zlewni – 6126 km² (37 444 km² razem z Zachodnią i Południową Morawą), średni roczny przepływ u ujścia – 255 m³/s.

Homer (st.gr. Ὅμηρος, Hómēros, nw.gr. Όμηρος) (VIII wiek p.n.e.) – grecki aojda (rapsodas). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji poezji heroicznej (której istnienie jest wszakże czystym domysłem).

Obok źródeł literackich mamy wiadomości o Trakach także ze źródeł epigraficznych i innych zabytków archeologicznych.

Zobacz też

Tracja

Bibliografia

Praca zbiorowa: Oxford - Wielka Historia Świata. Cywilizacje Europy. Indoeuropejczycy - Celtowie. T. 12. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 101-104. ISBN 83-7425-367-3.