Podział stref wpływów w Maroku zgodnie z traktatem feskim

     Kolonie hiszpańskie (Maroko Hiszpańskie i Ifni)

     Protektoraty hiszpańskie w Maroku

     Kolonie francuskie (Algieria i Francuska Afryka Zachodnia)

     Protektorat francuski w Maroku

Sahara Zachodnia – dawna kolonia hiszpańska (jako Sahara Hiszpańska) w północnej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, obecnie okupowana przez Maroko, które nazywa ją Prowincją Południową. Sahara Zachodnia graniczy z Marokiem, Algierią i Mauretanią. Do dzisiaj nie zostały rozstrzygnięte spory o przynależności lub samodzielności tego terytorium.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

     Strefa międzynarodowa w Tangerze

Traktat feski (arab. معاهدة فاس‎) – traktat międzynarodowy podpisany 30 marca 1912 w Fezie.

Zgodnie z Traktatem sułtan Maroka, Mulaj Abd al-Hafiz zrzekał się na rzecz Francji suwerenności swojego kraju, czyli zgadzał się na ustanowienie francuskiego protektoratu. Francuzi przejęli ministerstwa spraw zagranicznych, wewnętrznych, armii i finansów.

Traktat został przez marokańskich nacjonalistów uznany za zdradę i stał się przyczyną wojny rifskiej i powstania Republiki Rifu.

Tło podpisania traktatu

Kryzys francusko-niemiecki

     Kamerun Niemiecki

     Tereny przekazane Francji przez Niemcy

     Tereny okupowane przez Brytyjczyków od 1916, obecnie część Kamerunu

     Tereny okupowane przez Brytyjczyków od 1916, obecnie część Nigerii

Maghreb (z arabskiego zachód) – określenie stosowane przez Arabów w stosunku do regionu północno-zachodniej Afryki, powstałe w czasie ekspansji arabskiej w średniowieczu. Nazwa ta przyjęła się również w językach europejskich i odnosi się obecnie do Maroka, Algierii, Tunezji, czasem także Libii.

II Rzesza Niemiecka, niem. Deutsches Reich – oficjalne określenie niemieckiego państwa narodowego założonego w 1871 roku przez polityka Ottona von Bismarcka. Było ono także określane jako Deutsches Kaiserreich (Cesarstwo Niemieckie), a po jego upadku jako Druga Rzesza (Zweites Reich).

     Tereny przekazane Niemcom przez Francję

Traktat był efektem uzgodnień pomiędzy Wielką Brytanią, Włochami i Francją z 8 kwietnia 1904, które dzieliły Maghreb na strefy wpływów, z Marokiem pod zwierzchnictwem francuskim. Porozumienia tego nie uznały Niemcy, które także rościły sobie pretensje do władzy na Marokiem.

W 1911 roku w Maroku wybuchła wojna domowa. Pod pretekstem ochrony europejskiej ludności w Fezie 4 maja 1911 roku oddziały francuskie zajęły to miasto. W ramach prezentacji siły Rzesza wysłała do Maroka niewielką flotę. Niemcy zażądały od Francji rekompensaty za zrzeczenie się tego kraju. Negocjacje rozpoczęto 9 lipca, a 4 listopada zawarte zostało porozumienie.

Sprawa Kamerunu

Rzesza Niemiecka uznała francuskie i hiszpańskie posiadłości w Maroku w zamian za poszerzenie Kamerunu Niemieckiego kosztem części terytoriów Francuskiej Afryki Równikowej w regionie rzeki Kongo. Tereny te, nazywane Neukamerun, nie stały się odrębną kolonią, ale weszły w skład Kamerunu Niemieckiego. Obecnie zaś, na skutek zmiany granic w czasie I wojny światowej tereny te wchodzą w skład Republiki Konga. Ponadto w ramach traktatu Niemcy zrzekły się na rzecz Francji północno-wschodniego skrawka Kamerunu, który obecnie należy do Czadu.

Strona hiszpańska

Hiszpania uznała protektorat Francji nad Marokiem pod warunkiem uzyskania terenów w północnym Maroku, nad Morze Alborańskim (Maroko Hiszpańskie), a także rejonu Ifni na atlantyckim wybrzeżu Maroka oraz terytorium saharyjskie na południe od Tarfai do granicy z francuską Mauretanią. Obecnie ten region nosi nazwę Sahary Zachodniej.

Źródła