Traktat paryski - Polski Serwis Naukowy

Nazwa tego hasła odnosi się do więcej niż jednego pojęcia.

Traktat lub traktaty paryskie – określenie stosowane w historiografii i politologii w odniesieniu do traktatów międzynarodowych podpisanych w Paryżu.

Traktat paryski (1229)

Osobny artykuł: Traktat paryski (1229).

Pomiędzy królem Francji Ludwikiem IX, a Rajmundem VII z Tuluzy kończący wojnę w Langwedocji zapoczątkowaną krucjatą albigeńską. Postanowiono, że córka Rajmunda poślubi królewskiego brata Alfonsa i obejmą oni rządy w hrabstwie Tuluzy, a po ich śmierci cała Langwedocja stanie się dobrami korony.

Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.

Luksemburg, Wielkie Księstwo Luksemburga (Lëtzebuerg) to państwo położone w Europie Zachodniej. Graniczy z Francją od południa, Niemcami od wschodu i z Belgią od zachodu i północy. Państwo członkowskie Unii Europejskiej oraz NATO.

Traktat paryski (1259)

Między królem Anglii Henrykiem III a Ludwikiem IX, królem Francji. Podpisany 4 grudnia 1259 oddawał formalnie pod władzę Francji utracone za rządów Jana bez Ziemi Normandię, Maine, Andegawenię i Poitou. Monarcha angielski zachował prawa do Gaskonii i części Akwitanii jednak jako wasal Ludwika, który zobowiązał się wycofać pomoc dla buntu możnych.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Wspólnota Europejska (WE; fr. Communauté Européenne - CE, ang. European Community - EC) - istniejąca do 30 listopada 2009 r. organizacja międzynarodowa będąca podstawą współpracy w ramach Unii Europejskiej. Do 1 listopada 1993 r. nosiła nazwę Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG).

Traktat paryski (1763)

Osobny artykuł: Pokój paryski 1763.

Kończył wojnę siedmioletnią 1756-1763 między Wlk. Brytanią a Francją i Hiszpanią. Utwierdził rosnącą dominację kolonialną Wlk. Brytanii. Francja musiała odstąpić jej Senegal w Afryce, śródziemnomorską Minorkę oraz w w Ameryce:

Wyspy Alandzkie (szw. Åland, fiń. Ahvenanmaa) – szwedzkojęzyczny archipelag wysp politycznie należący do Finlandii, stanowiący jednak osobny podmiot z szeroką autonomią, położony na Morzu Bałtyckim u wejścia do Zatoki Botnickiej. Status wysp jest gwarantowany międzynarodowo, ostatnio przez traktat akcesyjny do Unii Europejskiej.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

ziemie Nowej Francji (dzisiejsza południowa Kanada),

wschodnią część Luizjany po Missisipi, zaś pozostałą część Hiszpanii jako rekompensatę za przejęcie przez Wlk. Brytanię Florydy

wyspy w karaibskie Dominikę, Grenadę i Tobago;

Traktat paryski (1783)

Osobny artykuł: Pokój wersalski.

To właściwie 2 traktaty. Pierwszy kończył wojnę wyzwoleńczą między Stanami Zjednoczonymi a Wlk. Brytanią toczoną w latach 1775-1783, która uznała niepodległość USA. Drugi traktat został zawarty między Wlk. Brytanią a sojusznikami USA – Francją i Hiszpanią. Odwracał on część niekorzystnych dla Francji rozstrzygnięć z traktatu z roku 1763. Pod władzę Paryża wróciły wyspa Tobago, Senegal oraz posiadłości w Indiach. Hiszpania przejęła oddaną Florydę oraz Minorkę. Zjednoczone Królestwo uzyskało atol Providence oraz archipelag Bahamy i Kanadę w Ameryce Północnej

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Traktat paryski (1814)

Osobny artykuł: Pokój paryski (1814).

Traktat paryski (1815)

Podpisany po ostatecznej klęsce Napoleona. Odbierał pokonanej Francji graniczne miasta i twierdze na rzecz Holandii, Prus, Szwajcarii, Królestwa Sardynii i Austrii, obciążał ją takę znaczną kontrybucją w wysokości 700 mln franków i kosztami okupacyjnych wojsk w ciągu następnych 3–5 lat.

Podpisany 10 lutego 1947 roku układ pokojowy pomiędzy sojusznikami III Rzeszy: Rumunią, Węgrami, Austrią, Finlandią, Bułgarią i Włochami, a aliantami. Dotyczył on też innych członków koalicji hitlerowskiej i antyhitlerowskiej. Traktaty zostały przygotowane przez Radę Ministrów Spraw Zagranicznych i konferencję 21 państw.

Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија) – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie państwa Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie.

Traktat paryski (1856)

Osobny artykuł: Traktat paryski (1856).

Zawarty w wyniku obrad kongresu paryskiego, który odbył się po wojnie krymskiej 1853-1856. Podpisany z jednej strony przez przedstawicieli Rosji, a z drugiej — Wielkiej Brytanii, Francji, Turcji, Sardynii, Austrii i Prus. Na jego mocy Rosja zwróciła Turcji zajęty podczas działań wojennych Kars. Ogłoszono neutralność i demilitaryzację Morza Czarnego, swobodę żeglugi na Dunaju pod kontrolą dwóch międzynarodowych komisji. Rosja oddała Mołdawii deltę Dunaju i przyległą do niej część południowej Besarabii. Wszystkie państwa zobowiązały się do nieingerencji w wewnętrzne sprawy Turcji i wspólnie gwarantowały autonomię Mołdawii i Wołoszczyzny oraz Serbii w ramach imperium osmańskiego. Jedna z załączonych do traktatu konwencji zabroniła Rosji budowy umocnień na Wyspach Alandzkich. Traktat osłabił pozycję Rosji na Bliskim Wschodzie, spowodował zaostrzenie się sprawy wschodniej.

Besarabia (rum. Basarabia, tur. Besarabya, ukr. Бесарабія) - kraina historyczna położona we Wschodniej Europie między Dniestrem a Prutem, będąca obecnie częścią Mołdawii i Ukrainy. Obecnie nazwy Besarabia używa się w znaczeniu historycznym, geograficznym i kulturowym, całkowicie pozbawionym sensu politycznego. Stosuje ją jednak w swej terminologii np. Związek Wypędzonych (ziomkostwo besarabskie).

Europejska Wspólnota Węgla i Stali - funkcjonująca w latach 1952-2002 międzynarodowa organizacja gospodarcza, której powstanie zapoczątkowało integrację gospodarczą Europy. Obecnie jej kompetencje posiada Unia Europejska.

Traktat paryski (1898)

Podpisany 10 grudnia 1898 kończył kolonialną wojnę hiszpańsko-amerykańską. Pokonana Hiszpania zmuszona była odstąpić USA wszystkie swoje pozostałe kolonie: Kubę (pozorna niepodległość pod okupacją USA, oficjalny protektorat od 1901), Portoryko, Filipiny i wyspę Guam na Pacyfiku.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Dominika (Dominica, Wspólnota Dominiki – Commonwealth of Dominica) – państwo na wyspie o nazwie Dominika na Morzu Karaibskim w grupie Wysp Zawietrznych (Małe Antyle), pomiędzy Gwadelupą i Martyniką.

Traktat paryski (1920)

Oddawał sprzymierzonej z Ententą Rumunii pozostałą po carskiej Rosji Besarabię.

Traktaty paryskie (1947)

Patrz Pokój paryski (1947)

Traktat paryski (1951)

Ustanawiał Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, która była jednym z zalążków EWG a w konsekwencji Wspólnoty Europejskiej. Podpisany przez Francję, RFN, Belgię, Holandię, Luksemburg i Włochy 18 kwietnia 1951. Celem tej organizacji międzynarodowej było powołanie do życia wspólnego rynku surowców i produktów przemysłu węglowego i stalowego. Traktat ten został podpisany na 50 lat, w związku z czym obecnie przestał już obowiązywać.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Floryda, ang. State of Florida – stan na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych, na półwyspie Floryda otoczonym przez wody Zatoki Meksykańskiej na zachodzie i Oceanu Atlantyckiego na wschodzie. Floryda graniczy na północy z Alabamą i Georgią. Teren jest nizinny, płaski lub pofałdowany, liczne jeziora i bagna, głównie na południu; 2/3 stanu pokrywają tereny leśne.

Inne

Czasami można zetknąć się z użyciem tego określenia w stosunku do traktatów pokojowych kończących rozliczenia po I wojnie światowej z państwami centralnymi po podpisaniu traktatu pokojowego w Wersalu z Niemcami (Saint-Germain z Austrią, Neuilly z Bułgarią i Trianon z Węgrami w 1919, Sèvres z Turcją w 1920) oraz umów podpisanych między USA a Wietnamem, które kończyły wojnę wietnamską w 1973

Tobago – wyspa na Oceanie Atlantyckim u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej, na północny wschód od wyspy Trynidad, z którą tworzy jedno państwo Trynidad i Tobago, przy czym zachowuje odrębny samorząd.

Traktat paryski to umowa międzynarodowa dotycząca utworzenia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. Podpisało go w Paryżu 18 kwietnia 1951 roku sześć państw: Francja, RFN, Włochy, Belgia, Holandia i Luksemburg. Traktat wszedł w życie 25 lipca 1952 r. Został zawarty na okres 50 lat. Wygasł 25 lipca 2002 roku.