Traktat w Brétigny - Polski Serwis Naukowy

Postanowienia traktatu w Brétigny. Na różowo zaznaczono nabytki angielskie

Traktat w Brétigny - traktat podpisany w 1360 między Anglią i Francją, w czasie wojny stuletniej. Jego celem było ustalenie warunków uwolnienia króla francuskiego Jana Dobrego, który dostał się do niewoli w bitwie pod Poitiers, oraz prawne usankcjonowanie ziemskich nabytków angielskich zdobytych w czasie dotychczasowych działań wojennych.

Regent – uprawniona osoba, sprawująca władzę w imieniu monarchy, gdy ten nie może wykonywać swoich obowiązków, np. z powodu małoletności, nieobecności w kraju lub poważnej choroby.

Gaskonia (fr. Gascogne, gask. Gasconha), kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji, która była francuską prowincją przed rewolucją francuską. Obecnie podzielona jest pomiędzy region Akwitanii (departament Landes, Pyrénées-Atlantiques i południe Lot-et-Garonne) oraz Midi-Pyrénées (departament Gers, Hautes-Pyrénées, południowy zachód Tarn-et-Garonne i zachód Haute-Garonne). Jej historyczną stolicą jest miasto Auch.

Po dostaniu się do niewoli angielskiej Jan II nie ustawał w staraniach na rzecz ustalenia warunków swojego uwolnienia. Pierwsza wersja traktatu, który miał regulować tę kwestię, powstała w marcu 1359 w Londynie (traktat w Londynie). Jego warunki odrzuciły jednak francuskie Stany Generalne zwołane w maju 1359, wbrew woli uwięzionego króla, który dokument podpisał. Ponieważ wojska angielskie zaczęły ponosić klęski w walkach z wojskami sprawującego we Francji rządy regencyjne delfina Karola, król angielski Edward III był zmuszony złagodzić stawiane przez siebie warunki.

Bitwa pod Poitiers – została stoczona pomiędzy Anglikami i Francuzami 19 września 1356 i była drugim z trzech wielkich angielskich zwycięstw podczas wojny stuletniej.

Karol V Mądry (ur. 21 stycznia 1338 w Vincennes, zm. 16 września 1380 w Beauté-sur-Marne) – regent w latach 1356-1360, a następnie król Francji w latach 1364–1380, z dynastii Walezjuszów. Syn Jana II Dobrego i Bonny Luksemburskiej.

W maju 1360 w Brétigny ustalona została nowa treść traktatu, która została przyjęta przez obie strony. Francja miała zapłacić 3 mln w złocie za uwolnienie Jana II, potwierdzić zajęcie przez Anglików Calais i Gujenny, uzupełnionych o Gaskonię, Périgord, Poitou, Limousin i Rouergue (tzw. obszar wielkiej Akwitanii). Edward III rezygnował z pretensji do tronu francuskiego, natomiast królowie Francji zrzekali się zwierzchności lennej nad władcami Anglii w odniesieniu do wymienionych terytoriów.

Gujenna - prowincja, część krainy dawnego plemienia Akwitanów podbitej przez Rzym, rozpościera się na obu brzegach Garonny. Od XII wieku przejściowo należała do Plantagenetów, królów Anglii.

Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i Kanał La Manche. Stolicą Anglii jest miasto Londyn, natomiast jej patronem – święty Jerzy.

Podpisanie traktatu nie oznaczało opuszczenia terytorium Francji przez najemników angielskich, którzy nadal pustoszyli kraj; ponadto ludność obszarów wymienionych w traktacie protestowała przeciwko planowanej zmianie granic państwowych. Do wzrostu niezadowolenia przyczyniło się również podniesienie podatków, które miały pokryć okup za króla. Gwarantem wykonania postanowień pokoju był jego syn Ludwik, również jeniec angielski. W 1364 uciekł on jednak z niewoli, co skłoniło króla Francji do dobrowolnego powrotu do Anglii, co uważał za wymóg rycerskiego honoru.

Edward III (ur. 13 listopada 1312 w zamku Windsor, zm. 21 czerwca 1377 w Sheen Palace) – najstarszy syn króla Anglii Edwarda II i jego żony Izabeli Francuskiej. Król Anglii od 25 stycznia 1327 do śmierci. Jest jednym z najdłużej panujących monarchów angielskich (50 lat). Jego panowanie zostało zdominowane przez wojny z Francją (wojna stuletnia) i Szkocją.

Jan Dobry (ur. 16 kwietnia 1319 w Le Mans, zm. 8 kwietnia 1364 w Londynie), hrabia Andegawenii, książę Normandii od 1332 r., hrabia Poitiers od 1344 r., książę Gujenny od 1345 r., król Francji od 1350 r. i, wreszcie, książę Burgundii od 1361 r. Należał do dynastii Walezjuszów. Był synem Filipa VI i Joanny Kulawej, córki księcia Burgundii Roberta II.

Bibliografia

J. Baszkiewicz, Historia Francji, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2004, ISBN 83-04-04684-9