Tramwaje w Częstochowie - Polski Serwis Naukowy

Plan sieci tramwajowej w Częstochowie (2011)

Tramwaje w Częstochowie – obecnie najmłodszy system komunikacji tramwajowej na terenie Polski, powstały w 1959 r. W przebiegu linii o łącznej długości 10,2 km i rozstawie szyn 1435 mm znajduje się 20 przystanków, jedna zajezdnia oraz 4 pętle, w tym jedna obecnie nieużywana w ruchu liniowym na osiedlu Tysiąclecia i jedna połączona z linią kolejową na pętli Raków. Komunikację prowadzi Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie.

Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz SA (PESA) – bydgoska firma produkująca oraz remontująca pojazdy szynowe dla transportu kolejowego (m.in. lokomotywy, zespoły trakcyjne, wagony) jak i miejskiego (tramwaje).
Tor - dwie szyny podtrzymujące i prowadzące koła pojazdów szynowych, ułożone na podkładach lub wlane w specjalną płytę betonową służą jako droga kolejowa, tramwajowa lub metro, w określonej odległości od siebie. Ułożony jest na podtorzu.

Linie kursują na trasie łączącej północ z południem miasta przez dzielnice: Północ, Tysiąclecie, Śródmieście, Trzech Wieszczów, Ostatni Grosz, Raków, Zawodzie-Dąbie. Tramwaje linii nr 1 zatrzymują się na 19 przystankach, a linii nr 2 na 17. Średnia częstotliwość kursowania tramwajów w dni robocze wynosi w szczycie 5 minut, poza szczytem 7,5, wieczorem 10, a w nocy 30. W ferie zimowe, wakacje, soboty, niedziele i święta w szczycie częstotliwość wynosi 7,5 minuty.

Zawodzie-Dąbie – dzielnice Częstochowy, położone na wschodnim brzegu Warty oraz nad Kucelinką. Należące do Zawodzia Dąbie jest małą, jednak odrębną jednostką.
Krajowa Izba Odwoławcza – instytucja powołana ustawą z dnia 13 kwietnia 2007 r. nowelizującą ustawę Prawo zamówień publicznych, w celu rozpoznawania odwołań wnoszonych w toku postępowań o udzielenie zamówień publicznych (przed 2007 r. odwołania rozpatrywały zespoły arbitrów). Postępowanie przed Izbą ma charakter postępowania przed sądem polubownym, a od orzeczenia Izby przysługuje skarga do sądu okręgowego, właściwego według siedziby zamawiającego.

Historia

Niezrealizowane plany w latach 1903–1928

Pierwszy plan uruchomienia tramwaju elektrycznego w mieście powstał już w styczniu 1903 r. 17 lutego w warszawskim "Kurierze Porannym" i rządowych "Moskiewskich Wiadomościach" ogłoszono przetarg na budowę trakcji tramwajowej. Zgodnie z ówczesną praktyką, linia miała być zbudowana i obsługiwana na koszt koncesjonariusza, który ponosił całość ryzyka związanego z inwestycją. Ostatecznie jednak oferty zostały odrzucone m.in. z powodu braku uwzględnienia specyfiki miasta i niespełnienia przez żadną z firm warunków.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Konstal 105N – oznaczenie tramwaju wytwarzanego w latach 1973-1979 przez zakłady Konstal w Chorzowie. Wersja wąskotorowa tego tramwaju oznaczona została jako 805N. Wagony te w momencie powstania były konstrukcją nowoczesną, wyróżniającą się zarówno budową (kanciaste pudło) jak i znacznie lepszymi parametrami eksploatacyjnymi niż inne polskie wagony eksploatowane w tamtych latach. Obecnie większość z nich została skasowana albo przebudowana na wagony Konstal 105Na/805Na. Pojedyncze sztuki są jednak nadal w ruchu liniowym w niektórych miastach w Polsce (Poznań, Warszawa, Wrocław) lub uczestniczą w przejazdach okolicznościowych jako pojazdy zabytkowe (Gdańsk).

Miasto początkowo planowało trzy linie, wszystkie zaczynać się miały na Nowym Rynku, obecnie Placu Daszyńskiego, i biec:

linia 1: ul. Krakowską do zakładu Motte (Elanex),

linia 2: na Jasną Górę z odgałęzieniami do:

dworca,

ulicy Stradomskiej (1 Maja) przez ul. Teatralną (Wolności),

cmentarza św. Rocha,

linia 3: ul. Warszawską na Kule.

Kolejne propozycje, które powstały w 1908 i 1909 roku, dotyczyły uruchomienia dwóch typów tramwajów: konnego lub elektrycznego. Ostatecznie odrzucono obie propozycję, pierwszą ze względu na przestarzałość, natomiast druga nie doczekała się realizacji. Próby uruchomienia tramwaju elektrycznego podejmowano również w okresie międzywojennym, jednak w roku 1928 zarzucono je na rzecz komunikacji autobusowej.

Tramwaj (z ang. tram way - linia tramwajowa, tram - tramwaj) – pojazd szynowy służący do transportu miejskiego, poruszający się w ruchu mieszanym po jezdni lub na wydzielonym albo niezależnym torowisku. Istnieją sieci przebiegające częściowo w tunelach.
Aleja Tadeusza Kościuszki – jedna z najważniejszych ulic w Częstochowie. Przed I wojną światową, razem z Aleją Wolności, była fragmentem ul. Teatralnej. Jest częścią większej arterii, wzdłuż której biegnie jedyna linia tramwajowa w mieście. Przedłużeniem alei od strony południowej jest Aleja Wolności, a od strony północnej – Aleja Armii Krajowej.

Budowa pierwszej linii

Plany budowy linii tramwajowych podjęto dopiero po II wojnie światowej. Ze względu na wzrost liczby pasażerów, związany m.in. z rozbudową Huty Częstochowa, w 1951 podjęto decyzję o budowie trakcji tramwajowej. W 1955 roku rozpoczął się proces budowy linii tramwajowej, co wiązało się z wyburzeniem wielu budynków mieszkalnych w pobliżu ul. Bór i budową mostu na al. Pokoju i wiaduktu na al. Związku Walki Młodych (Niepodległości). Prace budowlane trwały długo, gdyż pierwszy tramwaj wyjechał na ulice Częstochowy dopiero 8 marca 1959 roku. Pierwotnie planowano urochomienie w 1956 roku, ale wystąpiło opóźnienie z powodu braku środków finansowych i problemów geologicznych. Łącznie budowa pochłonęła około 208 milionów złotych, prace wykonały Poznańskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych i Kieleckie Przedsiębiorstwo Robót Mostowych. Pierwsza dwutorowa linia o długości 7,1 km wiodła po wydzielonej stronie jezdni od ulicy Worcella, wzdłuż alej: Zawadzkiego (obecnie Armii Krajowej), Kościuszki, Wolności, ZWM (obecnie Niepodległości), Pokoju do pętli na Kucelinie. Wytyczono następujące przystanki: Zawady (pętla), przy ul. Jasnogórskiej, Alejach, Pałczyńskiego (Focha), Mickiewicza, Bór, zajezdni, PPR, pośrodku al. Pokoju, przy wiadukcie na al. Pokoju, ul. Sokolej i Mirów (pętla). Sześć pociągów obsługiwało trasę z częstotliwością 10 minut.

Pętla (pętlica) – element infrastruktury służący do zmiany kierunku ruchu pojazdu w postaci odcinka trasy (toru, jezdni) zakrzywionego w planie o 180°.
Gazeta.pl – jeden z największych polskich portali internetowych, a w jego skład wchodzą serwisy tematyczne m. in. Wiadomości, Gospodarka, Edukacja, Gry, Kobieta, eDziecko.pl, a także serwisy lokalne największych polskich miast (np.: Krakow.Gazeta.pl, Warszawa.Gazeta.pl, czy Wroclaw.Gazeta.pl). Serwisy grupy Gazeta.pl odwiedza miesięcznie 11,92 mln użytkowników.

Rozbudowa

Pomiędzy 9 maja a 16 lipca przeprowadzono budowę, zaś 21 lipca 1959 oddano na ul. Łukasińskiego drugą linię o długości 1,5 km do dzielnicy Stary Raków, stanowiącą jednotorowe odgałęzienie pierwszej i zakończoną mijanką, z powodu braku miejsca na pętlę. Linię w czynie społecznym zbudowało społeczeństwo miasta.

Ulica Warszawska - ważna ulica w Częstochowie o długości ok. 4,5 km. Zaczyna się na placu Daszyńskiego w centrum miasta. Przebiega w kierunku północno-wschodnim przez dzielnice Stare Miasto i Wyczerpy-Aniołów. Na północ od Ronda Trzech Krzyży ulica ma status drogi krajowej nr 91. Kończy się na prostym odcinku kilkaset metrów przed skrzyżowaniem z ul. Batalionów Chłopskich.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

W latach 1959-1960 powstały liczne, niezrealizowane plany rozbudowy układu komunikacji tramwajowej w kierunkach:

ul. 1 Maja i ul. Sabinowską do Dźbowa

Alejami, ul. Nowowiejskiego, Sobieskiego, Pułaskiego

przez ul. Pułaskiego, św. Kazimierza do ul. św. Barbary

przez ul. Pułaskiego, al. Lenina (Jana Pawła II), św. Rocha na Lisiniec

ul. PPR (al. Wojska Polskiego), ul. Okrzei do stalowni

Alejami

ul. Warszawską i 16 Stycznia (Kiedrzyńską)

ul. Mirowską do Złotej

ul. Targową, Strażacką, Olsztyńską do al. Pokoju

Odcinek na Starym Rakowie zlikwidowano 1 września 1971 roku, po oddaniu do użytku 15 stycznia przedłużenia linii do ulicy Kiedrzyńskiej wraz z pętlą. Niezrealizowano natomiast przedłużenia linii od Kucelina do Walcowni. Ostatni odcinek (przedłużający linię do dzielnicy Północ – ul. Fieldorfa) oddano 16 stycznia 1984. Nie zrealizowano planu doprowadzenia linii do dzielnicy Wyczerpy. Na starej pętli przy Promenadzie kończyły od tego czasu tramwaje linii nr 2. Częstotliwość każdej linii wynosiła 6 min.

Konstal 102Na to oznaczenie normalnotorowego tramwaju wytwarzanego w latach 1970-1973 przez zakłady Konstal w Chorzowie. Wersja wąskotorowa początkowo oznaczona symbolem 102NaW, a później 803N produkowana była w latach 1973-1974.
Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Pod koniec lat 90. huta ograniczyła znacznie zatrudnienie i spadła liczba przewożonych pasażerów. Od tego czasu część kursów skrócono do pętli na al. Pokoju i oznaczono jako linię nr 2. Rozpoczyna ona bieg na pętli Fieldorfa razem z linią 1, która przebiega do pętli na Kucelinie. W latach 1998–2000 podjęto remonty i modernizacje torowiska.

Trzech Wieszczów – dzielnica Częstochowy granicząca ze Śródmieściem, Stradomiem i dzielnicą podjasnogórską. Wybudowana w latach 50. XX wieku wg projektu Ireny i Czesława Kotelów. Nazwa wywodzi się od ulic Mickiewicza, Słowackiego i Krasińskiego znajdujących się w obrębie dzielnicy. Jest najmniejszą dzielnicą Częstochowy.
Ulica Jagiellońska – jedna z ulic na Stradomiu, Błesznie i Wrzosowiaku w Częstochowie, rozciąga się pomiędzy al. Wojska Polskiego a ul. Sabinowską.

Tramwaj na Błeszno

W 2006 powstał plan rozbudowy sieci tramwajowej w Częstochowie o nową linię o długości 4,5 km, która ma obsługiwać dzielnice Wrzosowiak oraz Błeszno, a pętla ma się znajdować w pobliżu stadionu Rakowa Częstochowa. Konsultacje społeczne w sprawie przebiegu nowej linii przeprowadzono w sierpniu i wrześniu 2006 roku, gdy rozesłano ankiety do 20 tysięcy gospodarstw domowych w dzielnicach związanych z inwestycją. Uzyskano 1886 odpowiedzi, z czego 1742 za budową linii. Tory przebiegać mają wzdłuż ul. Jagiellońskiej, Orkana, al. 11 Listopada, Jesiennej i Rakowskiej do pętli w rejonie ul. Żareckiej, za tą propozycją głosowało 1148 osób. Koszt budowy linii jest szacowany na ok. 70 mln złotych. Pieniądze na inwestycję miasto w dużej części postarało się uzyskać ze środków pomocowych Unii Europejskiej, dotyczy to także zakupu nowoczesnego, niskopodłogowego taboru tramwajowego.

Raków Częstochowa – klub sportowy z Częstochowy założony w 1921 pod nazwą Racovia. Jego nazwa pochodzi od dzielnicy Raków, gdzie znajduje się siedziba klubu.
Śródmieście – centralna dzielnica Częstochowy. Jej oś stanowi Aleja Najświętszej Maryi Panny, a głównym punktem jest plac Biegańskiego. Przy nich znajduje się większość instytucji i zabytków.

13 listopada 2009 zostały ogłoszone wyniki konkursu na dotacje z funduszy Unii Europejskiej. Projekt Urzędu Miasta Częstochowy na rozbudowę sieci tramwajowej do Błeszna zajął pierwsze miejsce, co oznacza, że do roku 2012 powstanie nowa linia tramwajowa. Natomiast projekt częstochowskiego MPK na zakup 7 nowych tramwajów, do obsługi budowanej linii, został sklasyfikowany na drugim miejscu, co oznacza, że w 2012 roku na nową linię wyjedzie 7 nowoczesnych niskopodłogowych wagonów. Całkowity koszt rozbudowy sieci tramwajowej (wraz z zakupem taboru) wyniesie ok. 162 miliony złotych, z czego dotacja unijna to 128 milionów złotych. Przetarg został rozpisany 22 marca 2010, zaś termin składania ofert minął 5 maja, wpłynęło 10 ofert. Miasto wybrało ofertę konsorcjum częstochowskich firm Drog-Bud i Kromiss-Bis, która opiewała na kwotę 79,3 mln zł przy kosztorysie inwestorskim 98,7 mln. Nie wpłynęły żadne protesty do przetargu, a budowa nowej linii rozpoczęła się 19 sierpnia 2010 roku.

Ostatni Grosz – dzielnica Częstochowy położona na południowy wschód od centrum miasta. Przebiega przez nią linia kolei warszawsko-wiedeńskiej wraz ze stacją Częstochowa Towarowa, a także pozostałości biegnącej tędy w pierwszej połowie XX wieku linii Lubliniec–Kielce. Włączona do miasta w 1928.
Aleja Wolności (na początku XX wieku Teatralna) – jedna z głównych ulic w śródmieściu Częstochowy, rozciąga się pomiędzy Rondem Mickiewicza, a Alejami.

Remonty

W dniach 3–18 lipca 2010 roku został przeprowadzony generalny remont linii tramwajowej na odcinku al. Niepodległości od ul. Bór do zajezdni tramwajowej. Inwestycja ta kosztowała ok. 3 milionów złotych. 2-17 lipca następnego roku wyremontowano linię na odcinku al. Niepodległości od ul. Bór do Ronda Mickiewicza, z wyjątkiem wiaduktu nad linią kolejową.

Częstochowa () – miasto w południowej Polsce, miasto na prawach powiatu (powiat grodzki), siedziba powiatu ziemskiego częstochowskiego. Chociaż historycznie jest częścią Małopolski, to po reformie administracyjnej w 1999 została włączona do województwa śląskiego.
Zajezdnia (tramwajowa, trolejbusowa, autobusowa, mikrobusowa, kolejowa, metra, samochodowa) – baza, zakład eksploatacji pojazdów, szczególnie miejskich.

W czerwcu i lipcu 2011 roku przeprowadzono remont pętli Raków - Dworzec PKP, tzn. odbudowano wjazd na nieużywany wcześniej tor zewnętrzny pętli, który posiada połączenie z linią kolejową nr 1. Planowane jest w przyszłości umieszczenie przed wjazdem na pętlę zwrotnicy, co ma umożliwić używanie obu torów pętli.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.
Raków jest dzielnicą Częstochowy, położoną na południowy wschód od centrum miasta, na lewym brzegu Warty. Od zachodu ograniczona jest drogą krajową nr 1. Graniczy z dzielnicami Błeszno, Wrzosowiak, Ostatni Grosz oraz Zawodzie-Dąbie. Przebiega przez nią linia kolejowa Warszawa Centralna–Katowice (pierwotnie kolej warszawsko-wiedeńska) wraz ze stacją Częstochowa Raków (przez wiele lat noszącą nazwę Częstochowa Błeszno). Przeważa zabudowa wielorodzinna.

W sierpniu 2011 rozpoczął się remont wiaduktu w al. Niepodległości. W związku z tym na ponad 3 miesiące (do 15 grudnia 2011) komunikacja tramwajowa była zawieszona na odcinku od zajezdni tramwajowej do pętli tramwajowej w dzielnicy Północ. W międzyczasie przeprowadzone zostały remonty skrzyżowań linii tramwajowej z ulicą Jasnogórską oraz ulicą Worcella, jak również inne, drobne naprawy torowiska.

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie – przedsiębiorstwo, którego działalność koncentruje się na organizacji i wykonywaniu autobusowego i tramwajowego transportu zbiorowego, na terenie Częstochowy i sąsiednich gmin.
Plac Ignacego Daszyńskiego w Częstochowie, do 1934 nazywany Nowym Rynkiem – plac w centrum Częstochowy, w dzielnicy Stare Miasto, nazwany imieniem premiera polski - Ignacego Daszyńskiego.

Plany

Plany miasta obejmują jeszcze nieskonkretyzowane projekty wydłużenia sieci w dzielnicy Północ i budowę odgałęzienia na Parkitce. Co jest jednak możliwe linia zostanie przedłużona do Parkitka-Szpital w latach 2012-2020

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)