Tramwaje w GOP

Konstal 116Nd na linii 6 w Katowicach

Zmodernizowany wagon 105Na Zurek

Ruda Śląska, ul. Wolności. Konstal 105N-2K #765 na linii nr 18

Ruda Śląska Chebzie Pętla. Zmodernizowany Konstal 105Na Moderus Alfa #788 na linii nr 18

Konstal 102Na na linii 11, 2006

Tramwaj linii 0 w Katowicach

 

Portal:
Komunikacja tramwajowa

Tramwaje w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym – system komunikacji tramwajowej funkcjonujący na terenie trzynastu gmin Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego: Katowic, Będzina, Bytomia, Chorzowa, Czeladzi, Dąbrowy Górniczej, Gliwic (na terenie Gliwic czynny jest wyłącznie odcinek od granic miasta do zajezdni tramwajowej w Gliwicach, na którym znajduje się jeden przystanek), Mysłowic, Rudy Śląskiej, Siemianowic Śląskich, Sosnowca, Świętochłowic oraz Zabrza. Liczy 336 km torowisk i obejmuje obszar zamieszkały przez 2 miliony ludzi. Eksploatowana jest przez spółkę Tramwaje Śląskie S.A. na zlecenie KZK GOP.

Historia

Pierwsza linia tramwajów parowych została uruchomiona 27 maja 1894 na trasie Wielkie Piekary – Szarlej – Bytom przez berlińską spółkę Górnośląskie Tramwaje Parowe. Kolejny odcinek, tej samej linii uruchomiono z Gliwic do Zabrza już 26 sierpnia. 30 grudnia 1894 obydwa zakończone w Bytomiu i Zabrzu odcinki linii połączono trzecim przebiegającym z Zabrza przez Rudę Śląską i Chorzów do Bytomia. Cała linia z Wielkich Piekar do Gliwic liczyła 34,5 km długości. Do końca pierwszego roku funkcjonowania linii przewieziono nią 853 158 pasażerów. W 1896 uruchomiono drugą linię tramwaju parowego Katowice – Siemianowice. W 1898 rozpoczęto elektryfikację istniejących linii (jako pierwsza zelektryfikowana została trasa Katowice – Siemianowice) i kontynuowano rozbudowę sieci. Kolejna spółka, Śląskie Kolejki uruchomiła pierwszą linię tramwaju elektrycznego 7 września 1899 na trasie Katowice – Chorzów. Rok później uruchomiono linię Katowice – Mysłowice. W 1900 tramwaje górnośląskie przewiozły 7 603 856 pasażerów. Spółki połączono wspólnym zarządem w 1904. Pierwsze linie posiadały prześwit torów 785 mm, który od połowy lat 20. sukcesywnie przekuwano na normalnotorowy. Pierwsza linia normalnotorowa została wybudowana z Katowickiego rynku do Parku Kościuszki 2 km dalej w 1912, w 1913 powstały zaś niezależne do 1945 normalnotorowe Tramwaje Miasta Bytomia. Ostatni tramwaj wąskotorowy zjechał z odcinka Chorzów Miasto-plac Alfreda (linia 12) w końcu 1951.

W 1991 w wyniku likwidacji WPK w Katowicach powstała państwowa spółka Przedsiębiorstwo Komunikacji Tramwajowej w Katowicach, która przejęła obsługę infrastruktury i komunikacji tramwajowej. Obecnie decyzja ta oceniana jest negatywnie, ponieważ doprowadziła do chaosu w ofercie przewozowo-biletowej oraz upolitycznienia wielu podejmowanych decyzji. Niedoinwestowanie oraz długi doprowadziły do pogorszenia się stanu taboru, a gminy nie miały praktycznie żadnego realnego wpływu na działalność państwowego przedsiębiorstwa. W późniejszych latach nie mogły także korzystać z gminnych programów restrukturyzacyjnych finansowanych przez Unię Europejską. W styczniu 2003 została ona przekształcona w spółkę skarbu państwa Tramwaje Śląskie, a gminy wchodzące w skład aglomeracji rozpoczęły starania w celu przejęcia jej akcji. W 2006, po korzystnych zmianach w prawie, miasta mogły zacząć ubiegać się bezpośrednio o przejęcie akcji, co przyspieszyło proces. Podpisanie stosownej umowy nastąpiło 30 maja 2007 w Katowicach. Pełen pakiet akcji przedsiębiorstwa został za pośrednictwem KZK GOP rozdysponowany między zainteresowane gminy. Prywatyzacja pozwoliła wdrożyć program naprawczy obejmujący remonty oraz modernizacje zaniedbanej infrastruktury tramwajowej, a także starania na rzecz odnowy taboru.

Między rokiem 1990 a 2007 jedyną większą modernizacją był niedokończony remont torowiska linii 6/41 wykonywany przez firmę Alstom, która w ramach tej samej umowy dostarczyła również 17 niskopodłogowych tramwajów Konstal 116Nd. Nie tylko nie powstały żadne nowe odcinki torowisk, lecz również rozpoczęto likwidację części istniejących. W 1986 oraz 1992 zlikwidowano dużą część torowisk w Gliwicach, pozostawiając pojedynczy odcinek do pętli Wójtowa Wieś. Od 1 kwietnia 2006 na wniosek Tramwajów Śląskich zawieszono komunikację tramwajową na liniach 8 i 25 do Dąbrówki Wielkiej i Wojkowic, która mimo sprzeciwu mieszkańców oraz samorządów, została zastąpiona autobusami. Przewoźnik tłumaczył likwidację oszczędnościami wynikającymi z demontażu infrastruktury. Po prywatyzacji największym problemem jest brak jednolitej wizji rozwoju komunikacji tramwajowej w regionie oraz przeciwstawne tendencje. Z jednej strony istnieje grupa miast (m.in. Katowice, Bytom i Zabrze), które rozpoczęły inwestycje infrastrukturalne, a z drugiej w innych miastach dokonuje się dalszej likwidacji linii lub ograniczania oferty przewozowej, argumentując to brakiem zapotrzebowania czy kosztami. W ten sposób 1 stycznia 2009 na wniosek prezydenta Chorzowa została zlikwidowana linia 12, zaś od 1 września zawieszona została komunikacja tramwajowa na terenie Gliwic. Obydwa wydarzenia zbulwersowały wielu ekspertów oraz mieszkańców. W Gliwicach likwidacja tramwajów przeprowadzona została w atmosferze skandalu, bez przeprowadzenia konsultacji społecznych, co było bezpośrednią przyczyną zorganizowania referendum w sprawie odwołania prezydenta Zygmunta Frankiewicza oraz rady miasta. Mimo zwycięstwa przeciwników likwidacji tramwajów, referendum nie zostało uznane z uwagi na zbyt niską frekwencję. Samorządowcy przeciwni komunikacji tramwajowej twierdzą, że komunikacja autobusowa jest tańsza w eksploatacji oraz utrzymaniu, a także że pozwala na zapewnienie wyższego komfortu podróży. Naukowcy i eksperci zarzucają im krótkowzroczność, fałszowanie informacji dotyczących efektywności poszczególnych środków transportu oraz manipulacje polegające na pomijaniu niewygodnych faktów oraz stosowaniu niemiarodajnych wskaźników.

W 2011 roku spółka dostanie 590 mln zł na projekt modernizacji prawie 50 kilometrów torowisk w miastach Górnego Śląska i Zagłębia, budowę drugiego toru na trasie Katowice - Sosnowiec oraz zakup 30 częściowo niskopodłogowych nowych wagonów. Będą niskopodłogowe w 70%, nie będą posiadać klimatyzacji. Oprócz tego Tramwaje Śląskie chcą wyremontować 75 starszych pojazdów.

Infrastruktura

Sieć Tramwajów Śląskich

Sieć tramwajowa na Górnym Śląsku liczy sobie 200,6 km torowisk o rozstawie 1435 mm:

Dodatkowe 24 km.t.p. stanowią tory na terenie zajezdni. Sieć podzielona jest na cztery rejony komunikacyjne:

Zajezdnie

Tabor Tramwajów Śląskich stacjonuje obecnie w czterech zajezdniach:

Istnieje także zajezdnia w Chorzowie Batorym pełniąca rolę Zakładu Usług Remontowych. Na terenie zajezdni w Bytomiu Łagiewnikach mieści się podległy mu warsztat zwrotnic. Ponadto połączenie ze śląską siecią tramwajową mają także mieszczące się w Chorzowie zakłady Alstom Konstal S.A..

Końcówki

Pozostałe końcówki

W Sosnowcu oraz Bytomiu-Łagiewnikach na końcu jednego z torowisk zamiast pętli znajduje się trójkąt torowy. W charakterze pętli wykorzystywane są także niektóre zajezdnie.