Tramwaje w Olsztynie - Polski Serwis Naukowy

Portal:
Komunikacja tramwajowa

Tramwaje w Olsztynie – system komunikacji tramwajowej, działający w Olsztynie w latach 1907–1965. Od 2011 r. trwa budowa nowego systemu.

Historia

Sieć tramwajowa Olsztyna (wersja interaktywna)
Legenda: trasy budowane, trasy istniejące przed 1965

1905–1939

W 1905 roku 25-tysięczny Olsztyn został stolicą rejencji. Władze miejskie postanowiły wybudować linie tramwaju elektrycznego. Początkowo tramwaj miał połączyć centrum miasta ze znajdującym się we wschodniej części miasta Dworcem Olsztyn Główny.

Elektryczna sieć trakcyjna – zespół urządzeń umożliwiających dostarczanie energii elektrycznej do pojazdów poruszanych silnikami elektrycznymi. Konstrukcje wsporcze są częścią składową sieci trakcyjnej, natomiast przewodów, zasilaczy oraz kabli powrotnych nie zalicza się do sieci trakcyjnej.
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie (UWM) – państwowy uniwersytet z siedzibą w Olsztynie. Główny kampus, miasteczko akademickie znajduje się w dzielnicy Kortowo. Powstał 1 września 1999 roku w wyniku połączenia Akademii Rolniczo-Technicznej, Wyższej Szkoły Pedagogicznej i Warmińskiego Instytutu Teologicznego, na mocy Ustawy z dnia 9 lipca 1999 r. o utworzeniu Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (Dz. U. Nr 69, poz. 762). Kształci 33 tys. studentów (na wszystkich rodzajach studiów).

15 grudnia 1907 uruchomiono linię nr 1 (Dworzec Główny – most Św. Jana na Łynie) o długości 2,3 km i linię nr 2 (1 Maja – Jakubowo) o długości 2,44 km. 19 kwietnia 1908 przedłużono linię nr 1 do Placu Roosevelta. 9 grudnia 1909 do użytku oddana została inna trasa linii nr 1: od mostu Św. Jana do pętli naprzeciw Dworca Zachodniego o długości 2,72 km. W 1910 wprowadzono bilety i konduktorów. W 1930 przedłużono linię nr 1 do Alei Przyjaciół. Zlikwidowano odcinek linii biegnący przez ulicę Jagiełły do Dworca Zachodniego. Nowa trasa biegła wzdłuż ulicy Grunwaldzkiej, następnie tunelem i ulicą Bałtycką do Alei Przyjaciół. W 1934 tramwaj linii nr 1 kursował co 7,30 minut. Na linii nr 2 co 15 minut. Prędkość tramwajów wynosiła 11,5 km/h. 2 stycznia 1939 MZK wprowadziły próbne połączenia omnibusowe, których trasa zaczynała się w centrum miasta, a prowadziła do Osiedla Mazurskiego.

Trolejbus (pop. trajtek) – drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej. Posiada dwa odbieraki prądu połączone z zawieszoną nad jezdnią parą przewodów. Stąd nazwa od angielskiego słowa "trolley" i końcówki "bus" od omnibus (po łacinie – dla wszystkich). W Polsce trolejbusy korzystają z prądu stałego o napięciu 600 V.
Olsztyn (niem. Allenstein ?/i, dawniej hist. pol. Holstin, łac. Holsten, prus. Alnāsteini) – największe miasto i stolica województwa warmińsko-mazurskiego, powiat grodzki Olsztyn, stolica powiatu ziemskiego olsztyńskiego, archidiecezji warmińskiej, a od 1992 r. metropolii warmińskiej i luterańskiej diecezji mazurskiej. Główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy, siedziba władz i najważniejszych instytucji regionu, a także ważny węzeł kolejowy i drogowy. Według danych GUS populacja Olsztyna wynosi 176 457 (stan na 31.12.2009).

1940–1965

W 1943 na trasę tramwaju nr 2 wprowadzono trolejbus, kursujący do Osiedla Mazurskiego. Po ulicach Olsztyna kursowały również trolejbusy ciężarowe, dowożące węgiel do gazowni. 22 stycznia 1945 Rosjanie zajęli Olsztyn. W październiku 1945 w Wojewódzkim Zarządzie Przemysłu Terenowego zdecydowano o odbudowie poniemieckiego zaplecza technicznego i uruchomieniu komunikacji miejskiej. Państwowym Warsztatom Mechanicznym zlecono remont wozów tramwajowych. Brygada remontowa sieci trakcyjnej dokonała sprawdzenia i naprawy linii, a budowlana zajęła się odbudową spalonej zajezdni tramwajowej przy ul. Wojska Polskiego. 30 kwietnia 1946 uruchomiono pierwszą powojenną linię tramwajową, od Jeziora Długiego do Dworca Głównego. Długość trasy: 3 km 280m, częstotliwość przejazdów: co 54 min.

Jezioro Długie – położone jest w zachodniej części Olsztyna, w dorzeczu Łyny-Pregoły. Posiada sztuczne połączenie z Jeziorem Czarnym i Ukiel. Brzegi Jeziora Długiego są jednym z ulubionych miejsc spacerowych mieszkańców Olsztyna. Oba brzegi jeziora są połączone mostem.
Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz SA (PESA) – bydgoska firma produkująca oraz remontująca pojazdy szynowe dla transportu kolejowego (m.in. lokomotywy, zespoły trakcyjne, wagony) jak i miejskiego (tramwaje).

1 maja 1946 powołano w ramach Dyrekcji Przedsiębiorstw Miejskich, Miejskie Zakłady Komunikacyjne. Pierwszym dyrektorem został inż. Ludwik Zaleski. Załoga liczyła 30 osób. 26 maja 1946 wprowadzono drugi tramwaj na linii nr 1, a 28 czerwca 1946 uruchomiono drugą linię, trasę Ratusz – Stadion Leśny. Długość: 2 km 300 m, częstotliwość przejazdów: co 27 min. W 1947 Olsztyn posiadał 3 linie komunikacyjne, 6 pojazdów tramwajowych i 3 trolejbusy. W 1959 długość tras komunikacyjnych wynosiła 43 km, w tym: tramwajowych 6 km. Funkcjonowało 8 linii, z czego: 2 tramwajowe. Przewieziono 16 mln pasażerów. 20 listopada 1965 zlikwidowano trakcję tramwajową.

Ulica Wilczyńskiego – główna ulica olsztyńskiej dzielnicy Jaroty. Rozciąga się od pętli autobusowej w Pieczewie do skrzyżowania z ulicą Hallera na Osiedlu Generałów. Na całym przebiegu swej trasy krzyżuje się m.in. z al. Sikorskiego i ul. Krasickiego. Jej trasa przebiega przez osiedla Pieczewo, Jaroty i Osiedle Generałów.
Ulica Tadeusza Płoskiego – jedna z głównych, wylotowych ulic Olsztyna. Rozciąga się od skrzyżowania al. gen. W. Sikorskiego z ul. Wilczyńskiego. Stanowi granicę pomiędzy dwoma południowymi osiedlami Generałów i Jaroty.

Po 1965

W 2006 pomysł przywrócenia linii tramwajowych stał się realny do zrealizowania. Zgodnie z planami Urzędu Miasta pierwsza linia (Jaroty – dworzec Olsztyn Główny) o długości 10,5 km, miałaby ruszyć w 2010. Dzięki staraniom Klubu Miłośników Komunikacji Miejskiej w Olsztynie, 1 maja 2006 po raz drugi w historii miasta stanął pod Wysoką Bramą wagon tramwajowy, który został wyremontowany wspólnymi siłami KMKM i MPK Olsztyn.

Tramwaj (z ang. tram way - linia tramwajowa, tram - tramwaj) – pojazd szynowy służący do transportu miejskiego, poruszający się w ruchu mieszanym po jezdni lub na wydzielonym albo niezależnym torowisku. Istnieją sieci przebiegające częściowo w tunelach.
Transport miejski – sfera działalności gospodarczej polegającej na wykonywaniu usług przewozowych na terenie miasta oraz obszarach podmiejskich. Problematyka transportu miejskiego dotyka w głównej mierze zagadnień transportu pasażerskiego, więc termin ten bywa stosowany zamiennie z terminem komunikacja miejska. Ze względu na wykorzystywane środki transportu wyróżnić można miejski transport szynowy, miejski transport drogowy, miejski transport wodny.

W lutym 2009 roku ujawniono wyniki studium wykonalności dla projektu rozwoju komunikacji miejskiej w Olsztynie. Wynikało z niego, że wskazane jest przywrócenie w tym mieście komunikacji tramwajowej. Trasa pierwszej linii miałaby przebiegać od Dworca Głównego doliną Łyny lub al. Sikorskiego na Jaroty. Przewidziane są dwa odgałęzienia sieci: wzdłuż ul. Tuwima do Kortowa, miasteczka akademickiego Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego oraz – jednotorowe – do Wysokiej Bramy wzdłuż al. Piłsudskiego. Wszystkie linie obsługiwane miałyby być taborem dwukierunkowym – zamiast tradycyjnych pętli powstałyby tzw. czołowe przystanki końcowe. Studium muszą jeszcze zatwierdzić radni i prezydent miasta. Jeśli zapadnie decyzja o reaktywowaniu tramwajów, rozpoczęcie prac budowlanych planowane jest w 2011, a uruchomienie linii w 2013.

Jakubowo - osiedle w Olsztynie, położone na terenie, stanowiącego część oficjalnego podziału administracyjnego miasta, Osiedla Wojska Polskiego. Na jego terenie znajduje się Jezioro Mummel (Mumel).
Omnibus - pojazd wieloosobowy, przeważnie kryty, utrzymujący regularną komunikację. Od XVII do XIX wieku konny, a następnie z napędem. Poprzednik autobusów.

30 marca 2011 roku otwarto oferty w przetargu na budowę linii tramwajowej. Wśród wykonawców chętnych do budowy tramwaju były cztery konsorcja pod przewodnictwem Torpolu, Obrascon Huarte Lain, Trakcji Polskiej i Mostostalu Warszawa oraz samodzielnie startujące FCC Construcción, które złożyło najniższą ofertę (250 mln zł) przy kosztorysie inwestorskim 321 mln.

Ulica Wojciecha Kętrzyńskiego – jedna z głównych arterii komunikacyjnych osiedla Kętrzyńskiego w Olsztynie. Rozciąga się od skrzyżowania o ruchu okrężnym pl. J. Bema do ronda Ofiar Katynia.
Kilometr na godzinę – powszechnie stosowana jednostka prędkości, oznaczana km/h. W języku angielskim używane są również oznaczenia kph oraz kmph (przez analogię do mph). Obiekt poruszający się z prędkością 1 km/h w ciągu 1 godziny przebędzie drogę 1 kilometra.

Z powodu sprzeciwu wojewódzkiego konserwatora zabytków 4 kwietnia ogłoszono, że odnoga linii tramwajowej na starówce nie zostanie doprowadzona do Wysokiej Bramy, ale zakończy się przystanek wcześniej.

Umowa ze zwycięskim konsorcjum na budowę linii została podpisana 27 czerwca 2011. Jej wartość to 249.781.708,72 zł. 24 września 2011 roku, Urząd Miasta ogłosił przetarg na tramwaje. 8 listopada 2011 roku ma nastąpić otwarcie kopert przetargowych oferentów.

Pieczewo (niem. Stolzenberg) - osiedle (jednostka pomocnicza gminy), będące częścią oficjalnego podziału administracyjnego Olsztyna, znajdujące się w południowo-wschodniej części miasta.
Olsztyn Główny – dworzec kolejowy Olsztynie, największy w województwie warmińsko-mazurskim. Według klasyfikacji PKP ma kategorię B. Posiada wiele torów, budynek stacyjny, kasę biletową, 4 zadaszone perony, lokomotywownię, przejście podziemne i semafory świetlne.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)