Tramwaje w Ostrawie - Polski Serwis Naukowy

Portal:
Komunikacja tramwajowa

Tramwaje w Ostrawie – system komunikacji tramwajowej działający w trzecim co do wielkości czeskim mieście, Ostrawie. System obsługuje Dopravní podnik Ostrava (DPO, pol. Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Ostrawa). Tramwaje są jednym z trzech, obok autobusów i trolejbusów, rodzajów komunikacji miejskiej w Ostrawie.

Trolejbus (pop. trajtek) – drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej. Posiada dwa odbieraki prądu połączone z zawieszoną nad jezdnią parą przewodów. Stąd nazwa od angielskiego słowa "trolley" i końcówki "bus" od omnibus (po łacinie – dla wszystkich). W Polsce trolejbusy korzystają z prądu stałego o napięciu 600 V.
Mijanka wyznaczony odcinek drogi szynowej lub kołowej jednopasmowej (jednotorowej) umożliwiający wyprzedzanie i wymijanie się pojazdów szynowych lub drogowych.

DPO obsługuje komunikację tramwajową na 65,7 km torowisk, po których kursuje siedemnaście zwykłych linii oznaczonych numerami od 1 do 14 i 17 (linie dzienne) oraz 18 i 19 (linie nocne) o łącznej długości 207,5 km. Linie obsługiwane są przez dwieście dziewięćdziesiąt jeden wozów tramwajowych, w tym pięćdziesiąt dziewięć niskopodłogowych.

Tor - dwie szyny podtrzymujące i prowadzące koła pojazdów szynowych, ułożone na podkładach lub wlane w specjalną płytę betonową służą jako droga kolejowa, tramwajowa lub metro, w określonej odległości od siebie. Ułożony jest na podtorzu.
Wagon osobowy – wagon kolejowy, służący do przewozu osób i bagażu podręcznego. Wagony osobowe dzieli się na doczepne i silnikowe. Wagon silnikowy porusza się bez lokomotywy, ewentualnie jest sprzęgnięty z innym wagonem. Natomiast wagon doczepny jest doczepiany do lokomotywy lub wagonu silnikowego. Wśród wagonów rozróżnia się przedziałowe i bezprzedziałowe. Wagony przedziałowe są podzielone przedziałami w których jest 6 lub 8 miejsc (istnieją też wagony z przedziałami tzw. menedżerskimi, w których są tylko 4 miejsca). Używane są one przeważnie na dłuższych trasach. Natomiast wagony bezprzedziałowe są najczęściej używane w ruchu lokalnym, gdzie występuje częsta wymiana podróżnych. W wagonach bezprzedziałowych stosuje się korytarz w środku wzdłuż wagonu oraz szersze drzwi w środkowej części wagonu.

Ostrawska sieć tramwajowa jest pod względem długości torowisk trzecią największą w Czechach (po praskiej i brneńskiej), a pod względem liczby i długości linii, drugą (po praskiej).

Historia

Początki komunikacji tramwajowej

Ostrawska lokomotywa parowa z 1894 r. w zbiorach Muzeum Technicznego w Brnie

Podobnie jak i w innych miastach główną przyczyną powstania linii tramwajowej była konieczność połączenia miasta z dworcem kolejowym (dziś Ostrawa Główna), który znajduje się w dzielnicy Przywóz. Jeżdżące dotychczas tą trasą omnibusy stały się niewystarczające dla rozrastającego się miasta. W 1882 starosta Morawskiej Ostrawy, Anton Lux wystąpił o wstępną koncesję na budowę normalnotorowej linii tramwaju parowego, która miała prowadzić od zajazdu U zeleného stromu (dziś Hotel Palace) do dworca głównego w Przywozie. Mimo iż zapewniony był zwrot całej inwestycji i opracowano projekt generalny, do jej realizacji ostatecznie nie doszło.

Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.
Tramwaje w Uściu nad Łabą, dziś ósmym co do wielkości mieście Czech, kursowały w latach 1899–1970. W okresie największego rozwoju (lata 30. i 40.) miasto posiadało trzecią największą, po praskiej i brneńskiej, sieć tramwajową w kraju. Po likwidacji została zastapiona przez autobusy.

18 sierpnia 1894 otwarta została (dzięki wiedeńskiemu przedsiębiorcy Juliuszowi Modernowi) pierwsza linia tramwaju parowego wiodąca od dworca przez Morawską Ostrawę do Witkowic. Obsługiwała ją spółka Brünner Local Eisenbahn Gesellschaft (BLEG). Na trasie kursowały cztery lokomotywy, piętnaście wagonów osobowych i sześć towarowych. Prędkość poza miastem wynosiła 15 km/h, w mieście 10 km/h. Czas przejazdu całej linii wynosił 42 minuty. Pierwsza rozbudowa sieci nastąpiła dwa lata później, kiedy powstała odnoga do Mostu Cesarskiego. W 1899 rozpoczęto eksploatację linii Morawska Ostrawa – Lgotka – Hulwaki.

Tramwaj niskopodłogowy to miejski pojazd szynowy, umożliwiający wejście osobom niepełnosprawnym oraz matkom, prowadzącym wózki spacerowe. Charakteryzuje się on m.in. podłogą bez stopni oraz nowoczesnym wyglądem. Obecnie produkowane wagony są częściowo lub całkowicie niskopodłogowe.
III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

W 1897 firma Ganz & comp. zbudowała w Morawskiej Ostrawie elektrownię, która później należała do spółki akcyjnej Moravskoostravská elektrářská akciová společnost. Natychmiast został sporządzony wniosek w sprawie elektryfikacji obu ostrawskich linii tramwajowych. Regularne przewozy pasażerskie piętnastoma tramwajami elektrycznymi rozpoczęły się 1 kwietnia 1901.

Walne zgromadzenie - najwyższy z organów albo , służący realizacji uprawnień akcjonariuszy (albo spółdzielców) do kierowania działalnością spółki (albo spódzielni).
Tramwaj (z ang. tram way - linia tramwajowa, tram - tramwaj) – pojazd szynowy służący do transportu miejskiego, poruszający się w ruchu mieszanym po jezdni lub na wydzielonym albo niezależnym torowisku. Istnieją sieci przebiegające częściowo w tunelach.

W eksploatacji tramwajów parowych wykorzystywano łącznie dwadzieścia trzy wozy doczepne oraz dwanaście tramwajowych lokomotyw, z których część pozostała w użyciu do 1922, kiedy zastąpiono je w ruchu towarowym elektrycznymi. Pierwsze piętnaście wagonów elektrycznych wyprodukowano w Sanoku.

Pierwsza połowa XX w.

Zabytkowy tramwaj "Barborka" z 1922 r.

Sieć tramwajowa była stopniowo rozbudowywana. W 1907 zostały uruchomione dwie linie – jedna do Świnowa (przedłużenie z Hulwak), druga połączyła Mariańskie Góry (ul. Zištova) z Witkowicami. W 1908 po raz pierwszy pojawiło się oznakowanie linii:

Transport miejski – sfera działalności gospodarczej polegającej na wykonywaniu usług przewozowych na terenie miasta oraz obszarach podmiejskich. Problematyka transportu miejskiego dotyka w głównej mierze zagadnień transportu pasażerskiego, więc termin ten bywa stosowany zamiennie z terminem komunikacja miejska. Ze względu na wykorzystywane środki transportu wyróżnić można miejski transport szynowy, miejski transport drogowy, miejski transport wodny.
Ostrava hlavní nádraží (pol. Ostrawa Główna) – główny dworzec kolejowy w Ostrawie w Republice Czeskiej na granicy Śląska Cieszyńskiego, Śląska Opawskiego i Moraw. Początki dworca sięgają 1847, jako części Trakcji Północnej cesarza Ferdynanda. W latach 60. XIX doszło do rozszerzenia sieci kolejowej z Dworca Głównego przez obecną stację Ostrawa střed do Huty Witkowice i do obsługi kopalń w Michałkowicach. Ten system wytworzył warunki do powstania dalszych trakcji, które wytyczały i nadal wytyczają główny szlak transportowy przecinający Ostrawę.

Przywóz (dworzec) – Witkowice (hotel zakładowy)

most Ostrawicki – Świnów

ul. Zištova – Witkowice (hotel zakładowy)

1 sierpnia 1911 zmienił się właściciel i siedziba spółki – BLEG zastąpiły Moravskoostravské místní dráhy z siedzibą w Morawskiej Ostrawie (w 1920 przedsiębiorstwo ponownie zmieniło nazwę, tym razem na Společnost moravských místních drah – SMMD). W Ostrawie komunikację tramwajową obsługiwało najwięcej przewoźników w całej ówczesnej Czechosłowacji. Oprócz tramwajów zaczęła się rozwijać (głównie na wschód od Morawskiej Ostrawy) sieć podmiejskiej kolei wąskotorowej. Dlatego też, aby nie dublować trasy kolei regionalnej, nowe podmiejskie linie tramwajowe budowano głównie na południe od miasta.

W latach 1902-1973 miejscowości północno-wschodniej części Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego łączyła sieć wąskotorowej kolei podmiejskiej posiadająca zarazem cechy tramwaju (na wielu odcinkach wagony jeździły po ulicach). Łączna długość torów o rozstawie 760 mm wynosiła 63 km. Służyły zarówno komunikacji osobowej, jak i towarowej.
Vario LF (używane są również oznaczenia Tatra T3R.EVN i Tatra T3RN.EV) – oznaczenie tramwaju wytwarzanego od 2004 r. wspólnie przez czeskie firmy Pragoimex a.s. w Pradze i Krnovské opravny a strojírny, s.r.o. (KOS) w Karniowie.

W latach 20. XX w. na najbardziej uczęszczanych trasach położono drugi tor, zwiększając tym samym możliwości przewozowe. W tym czasie powstały także nowe linie, m.in. w Witkowicach, do pływalni czy do Zabrzegu. Zbudowano również nową zajezdnię przy ul. Krzywej. W 1926 zakończono elektryfikację linii Świnów – Klimkowice, która powstała w 1911 jako element sieci kolejowej, a w latach 20. została przejęta przez SMMD.

Tabor kolejowy – wszelkie pojazdy szynowe, np. lokomotywa, wagon, drezyna. Tabor dzieli się na pojazdy trakcyjne, czyli lokomotywy, zespoły trakcyjne i wagony silnikowe, oraz tabor nie posiadający własnego napędu.
Aksamitna rewolucja - to określenie wydarzeń roku 1989 w Czechosłowacji, które doprowadziły do obalenia systemu komunistycznego oraz elit sprawujących władzę, a także transformacji ustrojowej, która niedługo później nastąpiła, pozwalając Czechosłowacji wstąpić na drogę demokracji parlamentarnej.

Tabor był ciągle modernizowany. W Ostrawie pojawiły się wagony m.in. z Koprzywnicy i z brneńskich Zakładów Kralowopolskich (Královopolská strojírna, KPS). W latach 1922–1932 SMMD we własnych warsztatach skonstruowała szesnaście wagonów silnikowych i dwanaście doczepnych.

Wąskotorowa kolej podmiejska

Osobny artykuł: Koleje wąskotorowe w Zagłębiu Ostrawsko-Karwińskim.

Pozostałość mostu kolejowego w Pietwałdzie

W XX wieku w Zagłębiu Ostrawsko-Karwińskim istniała sieć wąskotorowej (760 mm) kolei podmiejskiej, uznawanej często za system tramwajowy, jako że wagony wąskotorówki na wielu odcinkach poruszały się po ulicach. Pierwszy odcinek powstał w Boguminie w 1902, likwidacja ostatniego odcinka nastąpiła w 1973.

Tramwaj parowy – dawny pojazd szynowy służący do komunikacji miejskiej, napędzany maszyną parową. Istniały dwa podstawowe typy tego pojazdu: albo w silnik parowy wyposażony był bezpośrednio wagon, albo skład ciągnięty był przez stosunkowo niewielką lokomotywę parową.
Parowóz (lokomotywa parowa) – lokomotywa napędzana maszyną parową lub turbiną parową. Para pochodzi z kotła opalanego węglem i drewnem, rzadziej ropą czy mazutem, a w parowozach bezogniowych z zasobnika pary.

W obrębie dzisiejszej Ostrawy istniały następujące trasy kolei wąskotorowej:

z pl. Smetany w Morawskiej Ostrawie przez Hranecznik i Radwanice, a dalej Pietwałd i Orłową do dworca w Karwinie (istniała w latach 1909–1967)

od mostu Sikory w Śląskiej Ostrawie (potem przedłużona przez ul. 28 Października do pl. Smetany) przez ul. Bogumińską do dworca w Hruszowie (1904–1961)

z pl. Gagarina w Śląskiej Ostrawie przez ul. Czeskobraterską i Michałkowicką do kopalni Michał w Michałkowicach (1912–1953)

od dworca w Hruszowie przez Wierzbicę i Pudłów do dworca w Nowym Boguminie (1914–1973; zlikwidowana jako ostatnia)

Linię do Karwiny obsługiwało przedsiębiorstwo Místní dráha Ostrava-Karviná (MDOK), linię do Michałkowic i Nowego Bogumina Schlesische Landeseisenbahnen/Slezské zemské dráhy (SZD), natomiast linię ze Śląskiej Ostrawy do Gruszowa – do 1914 Mährisch-Slesische Lokalbahn-Aktien-Gesellschaft (MSLAG), a potem Schlesische Landeseisenbahnen/Slezské zemské dráhy (SZD). W 1949 wszystkie dotychczasowe przedsiębiorstwa komunikacyjne w rejonie Ostrawy zjednoczono pod szyldem Dopravní podniky města Ostravy (DPMO).

Tatra K1 to oznaczenie prototypowego tramwaju wytwarzanego w latach 1964 - 1965 w zakładach ČKD w Pradze w Czechosłowacji. Pierwszy przegubowy tramwaj produkowany przez te zakłady.
Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

Po likwidacji linie kolei wąskotorowej w Ostrawie zostały zastąpione głównie przez linie trolejbusowe.

Witkowicka Kolej Przemysłowa

W 1913 została uruchomiona normalnotorowa kolej przemysłowa Witkowice – Zabrzeg o długości 3,9 km, której początkowa stacja znajdowała się przed dyrekcją kolei w Witkowicach. Przewozy na tej trasie zapewniała głównie witkowicka huta (wówczas Vítkovické horní a hutní těžířstvo – VHHT). Kolej służyła przede wszystkim transportowi piasku z kopalni w Zabrzegu na teren huty. Istniała także bocznica o długości 667 m, prowadząca do zabrzeskiej cegielni. VZD mogła również służyć przewozom pasażerskim.

Komunikację tramwajową w drugim co do wielkości czeskim mieście, Brnie, obsługuje Dopravní podnik města Brna (DPmB, pol. Przedsiębiorstwo Komunikacyjne miasta Brna). Tramwaje są jednym z trzech, obok autobusów i trolejbusów, rodzajów komunikacji miejskiej w Brnie.
Elektryfikacja - proces, mający na celu rozprzestrzenić sieć elektroenergetyczną. Elektryfikuje się miejscowości lub fabryki, doprowadzając linie elektryczne ze stacji transformatorowych. Elektryfikacją nazywa się również zakładanie sieci trakcyjnej nad torami kolejowymi lub stawianie słupów podtrzymujących linię energetyczną i odprowadzanie przewodów elektrycznych ze słupów do domów.

Rozpoczęcie eksploatacji Witkowickiej Kolei Przemysłowej (czes. Vítkovická závodní dráha - VZD) nastąpiło 3 lipca 1913. W 1930 oddano do użytku odgałęzienie z Zabrzegu do Grabowej, a w 1934 całość linii zelektryfikowano (oddanie do użytku trakcji nastąpiło 31 marca). W 1948 VZD została przedłużona do Grabowej-Szczuci. Witkowicka huta zarządzała linią do 1953, kiedy 1 lipca VZD, jako ostatnia ze wszystkich lokalnych kolei w rejonie Ostrawy, została włączona miejskiego przedsiębiorstwa Dopravní podniky města Ostravy (DPMO). Odcinek w Zabrzegu od poczty do kopalni piasku został zlikwidowany 1 września 1964.

Inekon 01 Trio – oznaczenie tramwaju wytwarzanego od 2002 r. przez czeską firmę Inekon Trams a.s. z siedzibą w Ostrawie, założoną przez spółkę Inekon Group a.s we współpracy z Przedsiębiorstwem Komunikacyjnym Ostrawa (DPO).
Kolej przemysłowa - kolej stosowana do transportu wewnątrz- lub międzyzakładowego we wszelkich branżach przemysłu, od połowy XX w. wypierana często przez transport bezszynowy i samochodowy. Najsilniejszą pozycję kolej przemysłowa uzyskała w przemyśle wydobywczym. W zależności od skali zadań przewozowych (odległości, masy pociągów) stosuje się szerokie spektrum rozstawów toru i dopuszczalnych obciążeń osi taboru. Szczególnym rodzajem kolei przemysłowej jest kolej dołowa, stosowana szeroko w górnictwie węgla kamiennego i rud żelaza.

Początkowo Witkowicka Kolej Przemysłowa była obsługiwana zarówno klasycznymi pociągami z lokomotywami parowymi, jak i parowymi wozami silnikowymi typu "Komarek" (stąd wzięło się potoczne określenie VZD – "komárek"). W 1922 zakupiono trzy wozy doczepne typu tramwajowego (wyprodukowane w fabryce Vagónka Studénka). Kolejne wozy doczepne eksploatowano od 1931, a od 1934 kursowały również klasyczne tramwaje elektryczne jednakowego typu, wzorowane na wiedeńskich. Te silnikowe i doczepne wagony o jednolitym wyglądzie, które były dostarczane aż do 1954 (łącznie jeździło 16) były produkowane przez VHHT we własnych warsztatach.

Omnibus - pojazd wieloosobowy, przeważnie kryty, utrzymujący regularną komunikację. Od XVII do XIX wieku konny, a następnie z napędem. Poprzednik autobusów.
Układ monachijski (dyktat monachijski) – porozumienie zawarte w dniach 29 września – 30 września 1938 roku w Monachium pomiędzy Niemcami i Włochami oraz Wielką Brytanią i Francją, bez udziału Czechosłowacji, chociaż podejmowano tam decyzje dotyczące jej rozbioru.

II wojna światowa

Skutkiem układu monachijskiego, a co za tym idzie zmiana granic Czechosłowacji, znaczny obszar Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego wszedł w skład Polski i Niemiec. Nowa granica biegła odtąd na rzece Odrze. Linie do Świnowa i Klimkowic musiały zostać zamknięte (ich eksploatacja rozpoczęła się ponownie w 1941). SMMD zostało przekształcone w niemieckie MLEG. W czasie wojny doszło jedynie do przedłużenia linii z Zabrzegu do Lasu Bielskiego, do koszar wojskowych.

Linia kolejowa – element sieci kolejowej składający się z jednego, dwóch lub kilku torów kolejowych łączących punkty początkowy i końcowy (będące stacjami końcowymi lub węzłowymi), ustalony w Polsce przez Zarząd PKP. Do linii kolejowej zalicza się również grunty zajęte pod torowisko oraz do nich przyległe wraz z budynkami, budowlami i urządzeniami stworzonymi do prowadzenia ruchu.
Československé státní dráhy, ČSD (Czechosłowacka kolej państwowa) - operator kolei w Czechosłowacji w latach 1918-1939 i 1945-1992. Po rozpadzie państwa czechosłowackiego w 1993 koleje zostały podzielone pomiędzy Czechy i Słowację: po stronie czeskiej utworzono České dráhy (ČD), a słowackiej - Železnice Slovenskej republiky (ŽSR).

Okres powojenny

Dawne logo DPMO

3 stycznia 1947 walne zgromadzenie SMMD zadecydowało o likwidacji spółki i przeznaczeniu jej majątku miastu Ostrawa. W kwietniu 1949 powstało przedsiębiorstwo Dopravní podniky města Ostravy (DPMO) z mocą wsteczną od 1 stycznia 1949. Podstawą przedsiębiorstwa była dawna SMMD. W jego skład weszła również Witkowicka kolej przemysłowa (w 1953) oraz przewoźnicy, którzy eksploatowali w rejonie Ostrawy sieć wąskotorowej kolei regionalnej.

Wagon elektryczny – Wagon silnikowy o napędzie elektrycznym, pobierający prąd z przewodu jezdnego, szyny zasilającej lub z zabudowanych akumulatorów (wagon akumulatorowy), przeznaczony do ruchu kolejowego (w odróżnieniu od tramwaju który przystosowany jest do ruchu ulicznego). Podobnie jak wagony silnikowe pozostałych trakcji, pasażerskie wagony elektryczne przeznaczone są do obsługi połączeń o niskiej i umiarkowanej frekwencji podróżnych, gdzie zatrudnienie wielowagonowego pociągu z lokomotywą lub zespołu trakcyjnego jest nieracjonalne. Wagony takie stosuje się najczęściej na zelektryfikowanych kolejach lokalnych.
Zagłębie Ostrawsko-Karwińskie (także: Ostrawsko-Karwińskie Zagłębie Węglowe, czes. Ostravsko-karvinská uhelná pánev) – region przemysłowy w Republice Czeskiej, w północno-wschodniej części kraju morawsko-śląskiego, przy granicy z Polską. Największy w Rep. Czeskiej region wydobycia węgla kamiennego. Najważniejsze ośrodki: Ostrawa, Karwina, Trzyniec, Hawierzów, Orłowa, Bogumin.

Po wojnie została zelektryfikowana linia kolejowa Świnów – Kyjowice-Budziszowice, uruchomiona w 1926. Na początku lat 50. zaczęły powstawać, głównie w Zabrzegu, nowe osiedla mieszkaniowe. Konieczne było skomunikowanie ich z miastem. Początkowo została tam doprowadzona wahadłowa komunikacja tramwajowa, zastąpiona później regularnymi połączeniami. W 1950 do sieci tramwajowej włączono także linię kolejową Pietrzkowice – Hulczyn. Do lipca 1953 całą komunikację miejską w Ostrawie włączono w skład DPMO, przez co stało się ono dominującym przewoźnikiem.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.
Ostrawica (cz. Ostravice, niem. Ostrawitz(a)) - rzeka w wschodniej części Republiki Czeskiej. Stanowi granicę między Morawami i Śląskiem Cieszyńskim.

W związku z budową w południowej części miasta, w dzielnicy Kończyce, Nowej Huty Klementa Gottwalda (NHKG) niezbędne było utworzenie nowych linii tramwajowych. Pierwszy odcinek gotowy był w 1951, drugi o rok później. Linia ta nie była w żaden sposób połączona z resztą sieci, dlatego w pierwszych latach między Hranecznikiem a terenami wystawowymi na Czarnej Łące jeździły tramwaje wąskotorowe. Do rozstawu 1425 mm pierwszą część linii przebudowano w 1955, drugą w 1959.

Czechy (. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.
Tatra T1 to oznaczenie tramwaju produkowanego w latach 1952 - 1958 w zakładach ČKD w Pradze w Czechosłowacji. W ciągu sześcioletniego okresu produkcji wyprodukowano 287 tramwajów tego typu. Jest to pierwszy model tramwaju marki Tatra.

Muzealny tramwaj Tatra T1

Kolejnym wielki osiedlem, które potrzebowało sprawnej komunikacji było socjalistyczne miasto Poręba, budowane w latach 50. i włączone w granice Ostrawy w 1957. Budowa linii tramwajowej była tam rozłożona na kilka etapów. Pierwszym było uruchomienie 19 grudnia 1958 odcinka do ul. Pustkowieckiej. W całości trasa została oddana do użytku 3 kwietnia 1960, kiedy powstała również zajezdnia tramwajowa Poręba. W połowie lat 60. ze względu na budowę Węzła Polaneckiego ČSD konieczna była przebudowa sieci tramwajowej w Zabrzegu, w tym likwidacja części torowisk. Zlikwidowano linię do kopalni piasku oraz z placu Pokoju w Witkowicach przez ul. Jeremenkową i Lidicką do stadionu FC Witkowice.

Praga posiada największą sieć linii tramwajowych w Czechach – na 141 km trakcji jeździło w roku 2005 951 wozów obsługujących 26 linii dziennych i 9 nocnych. Przewoźnikiem jest Dopravní podnik hlavního města Prahy, a.s. (Przedsiębiorstwo Transportowe Stołecznego Miasta Pragi, S.A.).
Witkowice (cz: Vítkovice, niem: Witkowitz) - dzielnica administracyjna Ostrawy, w kraju morawsko-śląskim w Republice Czeskiej. Leży na lewym brzegu rzeki Ostrawicy, w morawskiej części miasta. Pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1357.

W latach 1943–1951 w ramach modernizacji taboru zakupiono z KPS trzydzieści nowych, a z Pragi dziewiętnaście używanych wozów silnikowych. Potem po włączeniu do DPMO Witkowickiej kolei przemysłowej przedsiębiorstwo przejęło szesnaście wozów silnikowych z lat 1934–1953 i dziewiętnaście wozów doczepnych z lat 1922–1953. W 1955 do Ostrawy dotarły pierwsze tramwaje Tatra T1 (łącznie 44 tramwaje + 1 pierwotnie z Koszyc), zastąpione później wagonami Tatra T2 (100 tramwajów + 6 pierwotnie z Uścia nad Łabą) oraz słynna Tatra T3 (98 tramwajów + 1 pierwotnie z Pragi). W latach 1965–1968 eksploatowano także dwa prototypy przegubowych tramwajów Tatra K1. W niewielkiej ilości (6 sztuk) w Ostrawie pojawiły się dwuczłonowe tramwaje Tatra K2.

Osiedle mieszkaniowe to wydzielony w ramach większej jednostki administracyjnej (dzielnicy) w obrębie miasta, rzadziej wsi obszar charakteryzujący się w miarę jednolitą zabudową mieszkaniową, uzupełnioną niekiedy infrastrukturą usługowo-handlową. W niektórych przypadkach takie osiedle ma jednego właściciela, np. spółdzielnię mieszkaniową, Towarzystwo Budownictwa Społecznego itp., w innych wypadkach poszczególne elementy zabudowy mieszkaniowej mogą mieć różnych właścicieli, a wydzielenie takiego obszaru jako odrębnego osiedla może mieć podstawy historyczne, zwyczajowe itp.
Rozstaw szyn, inaczej, rozstaw toru, prześwit toru - odległość między wewnętrznymi powierzchniami główek szyny. W Polsce, mierzona 14 mm poniżej górnej powierzchni szyn, wynosi na liniach normalnotorowych 1435 mm. Czym innym jest odległość między osiami główek szyn (wynosi 1500 mm).

Lata 70. i 80.

Zmodernizowany tramwaj Tatra K2P

15 czerwca 1969 otwarto nową linię do nowych zakładów w Marcinowie (dzielnica Ostrawy od 1990). 1 sierpnia 1970 została przedłużona do dzisiejszej pętli Marcinów. W następnych latach nowe linie tramwajowe budowano głównie do nowych osiedli mieszkaniowych, m.in. na Dębinę w 1985. Powstało również połączenie między pocztą a wodociągami w Zabrzegu (1987). Niektóre linie zostały zlikwidowane (np. od ówczesnego Kina Edison do Grabowej czy dawne linie kolejowe do Klimkowic i Hulczyna). W 1972 zlikwidowano tramwajową komunikację towarową.

Morawy (czes. Morava, łac. Moravia, niem. Mähren) – kraina historyczna we wschodniej części dzisiejszej Republiki Czeskiej, jedna z trzech krain (obok Czech i Śląska Czeskiego) składających się na to państwo.
Transport kolejowy – gałąź transportu zaliczana do transportu lądowego, a szerzej, do transportu powierzchniowego. Kolejowy system transportowy obejmuje infrastrukturę, czyli linie kolejowe, stacje (dworce, przystanki), zaplecze techniczne. Drugim elementem systemu jest tabor kolejowy, czyli środki transportu (np. lokomotywy i wagony). W systemie tym operują instytucje kolejowe, do których zaliczyć można przewoźników kolejowych i administratorów infrastruktury (zarządy kolejowe). W ujęciu gospodarczym przewoźnicy świadczą usługi transportowe (zaspokajają popyt) z wykorzystaniem infrastruktury kolejowej. Infrastruktura ta z kolei jest zarządzana i udostępniana przewoźnikom przez administratorów infrastruktury. W potocznym użyciu termin kolej może odnosić się do każdego z tych głównych elementów, zwłaszcza linii kolejowej albo przedsiębiorstwa kolejowego.

W latach 80. tabor został uzupełniony dwoma tramwajami Tatra K2YU oraz sto dwudziestoma siedmioma tramwajami Tatra T3SUCS, które zastąpiły przestarzałe Tatry T1.

Historia najnowsza

Aksamitna rewolucja i zmiany społeczno-gospodarcze lat 90. miały swoje odzwierciedlenie również w historii ostrawskich tramwajów. Najbardziej widoczną zmianą była zmiana malowania wagonów z czerwono-kremowych na biało-niebiesko-żółte. W latach 90. doszło także do poprawy transportu publicznego z równoczesnym wstrzymaniem budowy nowych linii. Zmieniło się to w roku 1999, kiedy rozpoczęto budowę torowiska wzdłuż ul. Misteckiej. W 2001 obchodzono stulecie tramwajów elektrycznych w Ostrawie.

FC Vítkovice - czeski klub piłkarski mający swoją siedzibę w dzielnicy Ostrawy, Witkovicach, w Czechach. Aktualnie uczestniczy w rozgrywkach czeskiej II ligi.
Sanok – (Królewskie Wolne Miasto Sanok; węg. Sánók, niem. Saanig, ukr. Сянік, łac. Sanocum, jidysz Sonik, heb. סנוק lub סאנוק), miasto powiatowe w województwie podkarpackim. Położone w dolinie Sanu, na terenie Kotliny Sanockiej, u podnóża Gór Słonnych i Pogórza Bukowskiego w Euroregionie Karpackim. Miasto liczy ok. 40 tys. mieszkańców i ma powierzchnię 38,15 km² (2005).

W 1989 na ulicach Ostrawy pojawiły się pierwsze trzyczłonowe tramwaje Tatra KT8D5, rok później było ich już piętnaście. W latach 1994–1998 oddano do użytku w sumie trzydzieści osiem tramwajów Tatra T6A5. W latach 1998–2001 zakupiono czternaście niskopodłogowych pojazdów Škoda 03 T (Astra). Dziewięć pojazdów Inekon 01 Trio pochodzi z lat 2002–2004. Od 2005 eksploatowane są także niskopodłogowe tramwaje Vario LF – zmodernizowane Tatry T3.

Język czeski (cs. čeština lub český jazyk) – język z grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich. Najbliżej spokrewniony jest ze słowackim, śląskim, polskim, kaszubskim oraz dwoma językami łużyckimi.
Autobus – pojazd samochodowy fabrycznie wyposażony w więcej niż 9 miejsc (wg polskich przepisów), łącznie z miejscem dla kierowcy. Autobus przystosowany jest do przewozu pasażerów i ich bagażu. Może mieć jeden lub dwa pokłady, może ciągnąć przyczepę bagażową.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)