Transport i infrastruktura rzeczna w Toruniu

Stare Miasto

Toruń z mostem przez Wisłę z 1500

Widok mostu przez Wisłę w 1641

Most drewniany przez Wisłę w 1870

Statki na Wiśle w Toruniu

Mała Wisła na Kępie Bazarowej

Struga Toruńska w Toruniu

W Toruniu i najbliższej okolicy zbiega się kilka dużych rzek oraz kilkanaście mniejszych cieków wodnych. Po Wiśle największymi rzekami w mieście są Drwęca Struga Toruńska

Drwęca (niem. Drewenz) – rzeka w północnej Polsce na Pojezierzu Mazurskim i Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim, prawy dopływ dolnej Wisły. Długość rzeki wynosi 253 km, a powierzchnia dorzecza 5536 km². Wypływa ze wschodnich stoków Góry Dylewskiej (Czarci Jar) na wysokości 191 m n.p.m., płynie na południowy zachód i uchodzi do Wisły na wysokości 36,6 m n.p.m., a jej końcowy odcinek stanowi południowo-wschodnią granicę Torunia. Wyznacza południową granicę ziemi chełmińskiej.
Filadelfia (wymowa: /ˌfɪləˈdɛlfiə/)) (ang. Philadelphia) – miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania, u ujścia rzeki Delaware do Atlantyku. Największe pod względem liczby ludności miasto w Pensylwanii i szóste w kraju.

Wisła rozciąga się w Toruniu na długości 21 kilometrów, od 725 kilometra (Czerniewice) do 746 kilometra (Port Drzewny) jej biegu. Jest rzeką spławną i żeglowną aż do tamy we Włocławku. Najgłębsza (żeglowna) jest północna część koryta rzeki.

Toruń posiada Regionalną Dyrekcję Gospodarki Wodnej (oddział Gdańsk), sześć przystani, na terenie czterech portów rzecznych - Port Drzewny (3), Port Zimowy, AZS i Budowlani, wszystkie na rzece Wiśle. Każdy kilometr ma oznaczony słup wodny na brzegu.

Od około 1890-1900 Wisła do dziś jest rzeką uregulowaną, choć w okresie PRL częściowo zaniechano konserwacji urządzeń regulacyjnych.

Wrzosy to osiedle domków jednorodzinnych, położone w północno-zachodniej części Torunia. Jest zamieszkane przez około 20 000 ludzi, będąc zarazem największym tego typu osiedlem w Polsce.
Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

Odnogi Wisły w Toruniu

Wisła ma także kilka rozgałęzień na terenie Torunia:

Mała Wisła (nie mylić z Martwą Wisłą) - odnoga oddzielająca wyspę Kępa Bazarowa od lądu, o słabym przepływie, ma być obecnie pogłębiana

Port Zimowy - wykopany sztucznie, przy Starówce, obok Regionalnej Dyrekcji Gospodarki Wodnej, największa przystań barek i łodzi w Toruniu

Port Drzewny - największa odnoga Wisły w okolicach Torunia, ukształtowany naturalnie (posiada 4 przystanie oraz tereny rekreacyjne)

przystań Budowlani na Kępie Bazarowej

przystań AZS przy Starówce

Historia Wisły w Toruniu

Najważniejszą rzeką Torunia jest dzieląca miasto na dwie części Wisła. Od średniowiecza pomiędzy Ciechocinkiem a Toruniem były najszersze rozlewiska rzeki, dochodzące do 1000-1500 metrów, przez co była ona płytka. Robiły się mierzeje, łachy, wyspy na Wiśle. Stanowiła dogodne miejsce na przeprawę. Główny bród przebiegał przez dzisiejsze centrum Torunia, od Kępy Bazarowej na Starówkę.

Miasta partnerskie to forma partnerstwa między miastami w różnych krajach, która ma na celu wymianę kulturalną, gospodarczą i informacyjną. W Europie formę tę powszechnie określa się terminami: miasta bliźniacze, miasta przyjacielskie (miasta zaprzyjaźnione) lub miasta partnerskie. Poza Europą (szczególnie w krajach anglosaskich) współpracę między miastami określa się pojęciem miasta siostrzane (ang.: Sister City; l. mn.: Sister Cities) lub bliźniacze (ang.: Twin Towns albo Twinning Towns); w krajach socjalistycznych - miasta braterskie.
Bulwar Filadelfijski - ulica w Toruniu położona pomiędzy Starówką (wzdłuż murów miejskich) a Wisłą . Nazwa filadelfijski powstała ze względu na współpracę Torunia z Filadelfią. Bulwar swoją nazwę otrzymał w 1977 roku. Bulwar jest częścią Starówki.

Początki osadnictwa w okolicy Torunia sięgają okresu sprzed 11.000 lat, m.in. na Podgórzu, w Brąchnówku czy w Złotorii. Pierwsza osada łużycka mieściła się już 1000 lat p.n.e. Znaleziono pozostałości pogańskich kultur m.in. na Starówce. Z racji dogodnej przeprawy przez Wisłę - brodu - przez Toruń prowadził bursztynowy szlak.

Toruń Miasto – stacja kolejowa w Toruniu, w województwie kujawsko-pomorskim, w Polsce. Usytuowany jest w centrum miasta, pełni jednak funkcję dworca podrzędnego. Nie zatrzymują się na nim wszystkie pociągi przejeżdżające przez Toruń. Przy stacji znajduje się dworzec Toruńskiej Korporacji Autobusowej, gdzie zatrzymują się autobusy zarówno dalekobieżne jak i międzynarodowe.
Flis – rzeczny spław towarów. W dawnej Polsce stanowił jedną z najważniejszych form transportu oraz istotną gałąź gospodarki. Do najczęściej spławianych towarów należało zboże, transportowane na statkach, m.in. na specjalnie przystosowanych jednostkach zwanych komięgami, oraz drewno, spławiane w postaci tratew. Ponieważ najważniejszym i największym ośrodkiem portowym w dawnej Polsce był Gdańsk, to w naturalny sposób najważniejszą drogą wodną stała się Wisła, jakkolwiek do spławu intensywnie wykorzystywano również inne rzeki Rzeczypospolitej, np. Niemen, czy też Dniepr. W okresie największego rozkwitu gospodarki folwarcznej w ciągu jednego roku przez Wisłę przepływało ponad pół tysiąca szkut, tyle samo dubasów, prawie tysiąc komięg oraz ok. trzystu tratew.

W 1230 roku Krzyżacy założyli gród. Zgodnie z legendą został on założony w Starym Toruniu na "wielkim dębie". Do dziś w Starym Toruniu trwają poszukiwania archeologiczne w celu odkrycia pierwotnej osady. 28 grudnia 1233 nadano prawa miejskie w Starym Toruniu, a po 3 latach z racji walki z powodziami gród przeniesiono kilka kilometrów w górę Wisły, na obecne Stare Miasto, mieszczące się na nieco wzniesionej skarpie.

Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.
Szlak bursztynowy – określenie powiązań handlowych pomiędzy europejskimi krajami basenu Morza Śródziemnego a ziemiami leżącymi na południowym wybrzeżu Bałtyku. W znaczeniu węższym jest to przebieg tras zorganizowanych wypraw po bursztyn, nasilonych od I wieku n.e.

W średniowieczu Wisła była głównym szlakiem handlowym w Polsce. W Toruniu wyrósł jeden z ważniejszych portów rzecznych w kraju i spełniał rolę miasta składowego w XV wieku. Dzięki Wiśle Toruń stał się członkiem Hanzy (od 1280). Droga rzeczną kupcy dostarczali głównie drewno, zboże i skóry. W portach składano towary na okres 5 dni. W XIX i na początku XX wieku, rozwijał się spływ drewna. Z Toruniem związane były tradycje flisackie. W 1903 roku z powodu ogromnych ilości spływu drewna wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha. Spławiane drewno docierało do Gdańska, oraz za pośrednictwem Kanału Bydgoskiego , do Szczecina i następnie do Berlina. Transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Bród – płytszy odcinek koryta rzecznego, często o twardszym podłożu i spokojniejszym nurcie, umożliwiający przy niskich i średnich stanach wody przekroczenie rzeki – piesze lub kołowe, bez użycia mostu czy łodzi.
Stare Miasto – najstarsza część zespołu staromiejskiego w Toruniu (pozostałe dwie to Nowe Miasto i zamek krzyżacki), ograniczona ulicami Fosa Staromiejska, pl. Teatralnym, ul Podmurną i murami miejskimi od strony Wisły. Na Starym Mieście znajduje się większość najcenniejszych zabytków Torunia.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)