Transport publiczny w Wellington - Polski Serwis Naukowy

Transport w Wellington - obejmuje aglomerację Wellington, tj. miasta : Wellington, Lower Hutt, Upper Hutt, Porirua, Kapiti oraz Wairarapa, które tworzą tzw. Wielki Wellington.

System transportu

Administracja

System transportu w Wellington obejmuje : autobusy, trolejbusy, pociągi, promy oraz kolejkę elektryczną (Wellington Cable Car). W I i II poł. XX wieku w stolicy kursowały również tramwaje. Serwis transportowy należy formalnie do władz miejskich, niemniej jest nierzadko subwencjonowany. Organem odpowiedzialnym za transport w Wellington jest Greater Wellington Regional Council, który płaci ok. 45 milionów dolarów nowozelandzkich rocznie w ramach zapomogi na utrzymanie systemu transportowego. Regionalne linie transportowe znane są mieszkańcom aglomeracji Wellington pod nazwą Metlink.

Kierowca – osoba uprawniona do kierowania pojazdem silnikowym. Określenie kierowca oznacza również zawód osoby, która zajmuje się odpłatnym przewozem ludzi bądź towarów pojazdami samochodowymi.
Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. Tradycyjna maoryska nazwa państwa, Aotearoa, jest najczęściej tłumaczona jako Kraj długiej białej chmury. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonych Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.

Użytkowanie

Wellington Railway Station

Jak wynika z badań przeprowadzonych przez Regional Council, komunikacją miejską w Wellington odbywa się rocznie ok. 35 milionów przejazdów (przez zaledwie cztery miliony ludzi w całym kraju, w tym ok. 400 tys. w aglomeracji Wellington) oraz liczba ta wzrasta na przestrzeni ostatnich lat. Wynik ten daje aglomeracji Wellington najwyższe miejsce w kraju w tej dziedzinie.

System kolei w Wellington posiada łącznie ponad 71 stacji rozlokowanych na 8 liniach, z czego dzisiaj czynnych jest 50 stacji na 4 liniach. Wszystkie linie kolejowe zbiegają się na stacji Wellington (ang. Wellington Railway Station). Wellington jest jedynym miastem w Nowej Zelandii posiadającym elektryczne pociągi pasażerskie.
Masterton miasto w Nowej Zelandii nad rzeką Ruamahanga, największe miasto w regionie Wairarapa położonym w południowo-wschodniej części Wyspy Północnej. Siedziba lokalnych władz dystryktu. Liczna mieszkańców około 23,000 wg danych z 2001.

Spośród 35 milionów przejazdów z badań Regional Council wynika, że :

23 miliony są realizowane za pośrednictwem komunikacji autobusowej;

11 milionów jest realizowanych za pośrednictwem pociągów;

ok. 1 milion jest realizowanych za pośrednictwem kolejki elektrycznej (ang.: Wellington Cable Car);

150000 jest realizowanych za pośrednictwem promów, przy czym promy mają największą tendencję zwyżkową, jeśli chodzi o;użytkowanie spośród wszystkich środków komunikacji w tym regionie (w ciągu ostatnich kilku lat).

Zasoby

Według raportu Regional Council z 2006 r., Wellington posiada :

Tramwaj (z ang. tram way - linia tramwajowa, tram - tramwaj) – pojazd szynowy służący do transportu miejskiego, poruszający się w ruchu mieszanym po jezdni lub na wydzielonym albo niezależnym torowisku. Istnieją sieci przebiegające częściowo w tunelach.
Dolar nowozelandzki – oficjalna waluta Nowej Zelandii oraz terytoriów zależnych od Nowej Zelandii, względnie stowarzyszonych z NZ: Niue, Tokelau i Wysp Cooka, a także antarktycznej dependencji Rossa, do której Nowa Zelandia rości pretensje (zawieszone na czas obowiązywania Traktatu Antarktycznego) i brytyjskiej kolonii Pitcairn. Wprowadzony 10 czerwca 1967, nowozelandzki dolar dzieli się na 100 centów i zastąpił w obiegu nowozelandzkiego funta, który dzielił się na 20 szylingów i 240 pensów. Skrót waluty: NZD. Normalnie używa się oznaczenia $, ale gdy konieczne jest uniknięcie możliwości pomyłki, używane jest oznaczenie NZ$ lub potoczna nazwa "kiwi".

147 wagonów kolejki elektrycznej oraz 49 stacji;

470 autobusów (razem z trolejbusami), 2,800 przystanków autobusowych, 108 tras.

Szacuje się, że 90% populacji aglomeracji Wellington podróżuje codziennie przynajmniej 500m komunikacją miejską.

Górzysty teren, na którym położone jest miasto, wywarło widoczny efekt na jego komunikacji miejskiej. Spora grupa architektów twierdzi, że Wellington jest przyjaznym miejscem dla komunikacji miejskiej, ze swoimi „korytarzami” między pagórkami i cieśninami przedzielonymi stromymi wzgórzami na obrzeżach miasta. Jednak z drugiej strony górzysty, pofalowany geologicznie teren sprawiał problemy przy budowie np. szyn kolejowych. Ponadto autobusy często mają problemy na zakrętach, gdyż ulice w Wellington są dość wąskie i krótkie, toteż należy szybko manewrować, by nie stracić panowania nad pojazdem.

Pociąg – w transporcie kolejowym zespół sprzęgniętych ze sobą pojazdów kolejowych (w odpowiedniej konfiguracji mogą to być wagon, człony zestawu trakcyjnego, zespół trakcyjny, wagon silnikowy albo sama lokomotywa) połączonych z co najmniej jedną czynną lokomotywą albo mających samodzielny napęd, osygnalizowany zgodnie z przepisami, odpowiednio wyposażony (obsługa, materiały eksploatacyjne), przygotowany do drogi albo będący w drodze.
Air New Zealand – nowozelandzkie narodowe linie lotnicze z siedzibą w Auckland. Posiada połączenia z Azją, Australią, Ameryką Północną i Europą. Głównym węzłem jest port lotniczy Auckland.

Komunikacja kołowa

Autobusy

Wellington posiada okazałą sieć linii autobusowych. Linie są administrowane przez Regional Council, który zabiega o odpowiednie opłaty od prywatnych operatorów uprawnionych do posiadania własnych autobusów. Największy operator to NZ Bus obsługujący przeważającą część miasta (w Wellington firma używa na autobusach znaku GOWellington, w obrębie Hutt Vailey znaku Valley Flyer, zaś w innych częściach aglomeracji Wellington marki Runciman Motors). W Porirua i na Kapiti komunikacją autobusową zajmuje się firma Mana Coach Services (której własnością jest marka Newlands Coach Services obsługująca przedmieścia Wellington – dzielnice: Newlands, Johnsonville, Churton Park, Paparangi i Grenada North. Większość autobusów napędzanych jest olejem napędowym.

Bilet (franc. billet) – dokument potwierdzający uprawnienie do skorzystania z określonej usługi (np. wejścia na mecz, przejazdu autobusem), za którą uiściło się opłatę przy jego nabyciu.
Port morski Wellington - duży naturalny port morski położony na południowym krańcu wyspy północnej Nowej Zelandii w stolicy tego państwa, Wellington. Oficjalna nazwa portu to Port Nicholson. Obecną nazwę (ang. Wellington Harbour) przyjęto w latach 80. XX wieku.

Trolejbusy

Trolejbusy w Wellington

Mapa linii trolejbusowych

Linia trolejbusowa w Wellington jest jedyną nadal sprawną linią na terenie Oceanii. Funkcjonuje od 1945 r.

Trolejbusy są integralną partią systemu transportowego miasta Wellington. Sieć trolejbusów jest zarządzana przez GOWellington, jedną z marek korporacji NZ Bus, będącą częścią sieci transportu w Wellington, zwanej Metlink. W użyciu znajduje się 60 trolejbusów.

Historia

Pierwsza linia trolejbusowa została otwarta w 1924 roku i była aktywna w latach 1924 – 1932. Kursowała między Thorndon a Kaiwharawhara. Taki sposób transportu został zastosowany z powodu przebudowy komunikacji tramwajowej (z powodu zalania torów tramwajowych przez panujące na początku lat 20. ulewy). Trolejbusy po 1932 roku zostały zastąpione przez autobusy napędzane olejem napędowym.

Architekt – wykonywanie zawodu architekta polega na współtworzeniu kultury przez projektowanie architektoniczne obiektów budowlanych, ich przestrzennego otoczenia oraz ich realizację, na nadzorze nad procesem ich powstawania oraz na edukacji architektonicznej. Tak definiuje ten zawód w Polsce ustawa o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów.
Freedom Air to tania linia lotnicza w Nowej Zelandii. Oferuje loty między miastami w Nowej Zelandii, Wschodniej Australii i Fidżi. Flota Freedom Air składa się z 5 samolotów Boeing 737 i 1 Airbus A320-200. Właścicielem jest Air New Zealand. Linia lata od roku 1995.

Po raz drugi trolejbusy zostały wprowadzone w 1945 roku, tym razem w wersji bardziej rozbudowanej (wtedy władze miasta po raz pierwszy zdecydowały o zastąpieniu tramwajów trolejbusami). Trolejbusy były preferowane przez ludność i wywyższane nad tramwaje z powodu swojej wysokiej manewrowości (co ujawniało się przede wszystkim na zakrętach) i wysokiego standardu (jeśli chodzi o komfort jazdy). Wybierano je również częściej niż autobusy napędzane benzyną lub olejem napędowym z powodu mniejszych problemów z wjeżdżaniem na strome stoki, gdyż z powodu nietypowej rzeźby terenu w Wellington wiele ulic jest stromych (np. Lambton Quay).

Wellington City - obszar aglomeracji Wellington, na którym żyje 192,800 (wg danych z lipca 2008) ludzi, która wchodzi w skład regionu Wellington i jest jednym z jej kilku dystryktów. Obszar ten obejmuje tereny od miejscowości Linden na północy do wiejskich terenów miejscowości Makara i Ohariu na południu. Miasto składa się z ponad 60 dzielnic wchodzących w skład przedmieść.
Wagon - pojazd szynowy służący do przewozu osób, ładunków lub urządzeń w kolejowym transporcie lądowym. Wagon porusza się po torze lub linie (kolej linowa).

W okresie swojej największej świetności całkowita długość tras pokonywanych przez trolejbusy wynosiła ok. 50 km. Linia trolejbusowa kończyła się na peryferiach miasta (dzielnice: Oriental Bay, Northland i Wadestown), zaś linie w centrum miasta były dużo bardziej rozbudowane niż obecnie. Miasto w pewnym momencie posiadało 119 trolejbusów następujących firm:

Góra – wypukła forma ukształtowania terenu o silnie urozmaiconej rzeźbie, wysokościach względnych w stosunku do najbliższych den dolinnych powyżej 300 m i dużym nachyleniu stoków. Ze względu na wysokości względne i stromość stoków wyróżnia się góry niskie, średnie i wysokie. Ze względu na sposób powstania wyróżnia się góry fałdowe, zrębowe i wulkaniczne.
Geologia (z grec. gê - Ziemia, logos - słowo, nauka) – jedna z nauk o Ziemi, zajmuje się budową, własnościami i historią Ziemi oraz procesami zachodzącymi w jej wnętrzu i na jej powierzchni, dzięki którym ulega ona przeobrażeniom. W szerszym znaczeniu geologia dotyczy również innych planet skalistych.

Crossley;

British United Traction;

Volvo (modele B10M i B58).

Przez długie lata system trolejbusów był zagrożony zamknięciem, przede wszystkim ze względu na koszty gruntów, które trzeba było przeznaczyć pod linie trolejbusowe. Okres popularyzacji środków transportu przyjaznych środowisku przyrodniczemu spowodował, że trolejbusy zdawały się na nowo wracać do łask. W 2007 roku władze miasta poinformowały o zakupieniu partii trolejbusów nowej generacji. Nowe pojazdy zostały zbudowane przez firmę Designline w Ashburton. Trolejbusy te posiadały więcej miejsc siedzących oraz więcej przestrzeni dla stojących pasażerów. Pojazdy zaczęły funkcjonować w ostatnim kwartale 2007 roku.

JetConnect to linie lotnicze w Nowej Zelandii. Oferuje loty między miastami w Nowej Zelandii i Wschodniej Australii. Flota JetConnect składa się z 5 samolotów Boeing 737-300 i 3 Boeing 737-400. Linia lata od roku 2002.
Pojazd – urządzenie do transportu ludzi lub towarów, w różnych środowiskach: na kołach, gąsienicach, płozach, w przestrzeni kosmicznej (wynoszony rakietą nośną), w głębinach morskich. Pojazd może być napędzany własnym źródłem napędu (zasilanym z własnego lub zewnętrznego źródła energii), ciągnięty lub pchany.

Linie

1. Wellington Railway Station-Island Bay.

2. Wellington Railway Station-Miramar.

3. Karori Park-Lyall Bay.

4. Wellington Railway Station-Hataitai.

5. Wellington Railway Station-Lyall Bay.

6. Wellington Railway Station-Kingston.

7. Wellington Railway Station-Aro St.

8. Wellington Railway Station-Newtown Park Zoo.

Ogród Botaniczny Wellington - ogród botaniczny, rezerwat przyrody w Wellington zajmujący 25 hektarów ziemi w dzielnicach Thorndon i Kelburn, blisko centrum Wellington. Ogród obejmuje duży obszar chronionych lasów, roślin, krzewów itp. Kolejka elektryczna przejeżdżająca przez miasto kroczy również przez ogród.
Wyspa Północna (ang. North Island, maoryski Te Ika-a-Māui) - jedna z dwóch głównych wysp Nowej Zelandii (druga to Wyspa Południowa). Powierzchnia wyspy wynosi 115 778 km² co daje jej 14 miejsce na świecie. Jest to wyspa kontynentalna. Najwyższym punktem wyspy jest wulkan Ruapehu, który wznosi się na wysokość 2 797 m n.p.m..

9. Wellington Railway Station-Seatoun.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)