Transpozycja - muzyka - Polski Serwis Naukowy

Transpozycja to przeniesienie utworu muzycznego lub jego części, o ustalony interwał w górę lub w dół, co odpowiada zmianie tonacji utworu. Transpozycji dokonuje się zwykle w celu dostosowania utworu do możliwości wykonawczych konkretnego instrumentu, przy wykonywaniu utworu na innym instrumencie niż przewidziane zostało to przez kompozytora.

Barwa dźwięku – cecha dźwięku, która pozwala odróżnić brzmienia różnych instrumentów lub głosu. Uzależniona jest od ilości, rodzaju i natężenia tonów składowych, ponieważ jest związana ze spektrum harmonicznym. Barwa danego instrumentu może zmieniać się nieznacznie w zależności od

H-dur - gama muzyczna oparta na skali durowej, której toniką jest dźwięk h. Gama H-dur zawiera dźwięki: h, cis, dis, e, fis, gis, ais. Pokrewną jej gamą molową jest gis-moll.

W przypadku utworu zarejestrowanego na nośniku takim jak taśma magnetofonowa lub płyta CD, transpozycji można dokonać w sposób mechaniczny lub elektroniczny, poprzez zmianę szybkości odtwarzania. Pamiętać należy jednak, iż zabieg taki zmienia także tempo oraz barwę dźwięku.

Płyta kompaktowa (ang. Compact Disc, CD-ROM – Compact Disc – Read Only Memory) — poliwęglanowy krążek z zakodowaną cyfrowo informacją do bezkontaktowego odczytu światłem lasera optycznego. Zaprojektowany w celu nagrywania i przechowywania dźwięku, przy użyciu kodowania PCM, który dzisiaj jest tylko jednym ze standardów cyfrowego zapisu dźwięku. Taką płytę nazywa się CD-Audio. Dzięki dużej jak na swoje czasy pojemności, niezawodności i niskiej cenie, dysk kompaktowy stał się najpopularniejszym[potrzebne źródło] medium do zapisywania danych.

Ces-dur - gama muzyczna oparta na skali durowej, której toniką jest Ces. Gama Ces-dur zawiera dźwięki: ces, des, es, fes, ges, as, b. Pokrewną jej gamą molową jest as-moll.

Transpozycji o interwał sekundy małej w górę odpowiada zmiana tonacji na taką, która posiada 7 krzyżyków więcej niż tonacja wyjściowa. Na przykład z C-dur (0 krzyżyków) do Cis-dur (7 krzyżyków). Analogicznej transpozycji w dół odpowiada odjęcie 7 krzyżyków, lub dodanie 5 bemoli. Dodawanie i odejmowanie wykonywane jest przy tym modulo 12. Na przykład przy przejściu z C-dur o sekundę małą w dół, otrzymujemy tonację mającą liczbę krzyżyków równą (0-7) mod 12=12-7=5, czyli H-dur, enharmonicznie równoważną 7-bemolowej tonacji Ces-dur (bemole traktujemy tutaj jak „ujemne krzyżyki”).

Tonacja – konkretna gama durowa lub molowa, na której materiale dźwiękowym oparty jest utwór muzyczny. Tonację utworu (lub jego fragmentu) określa się, biorąc pod uwagę znaki przykluczowe oraz akordy lub dźwięki zaczynające i kończące utwór.

Sekunda - interwał prosty zawarty między dwoma sąsiednimi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występują sekunda wielka i sekunda mała. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić rozmiar sekundy.