Trindade i Martim Vaz - Polski Serwis Naukowy

Trindade oraz Martim Vaz (spotyka się też nazwę Martin Vaz) – wyspy na Oceanie Atlantyckim, należące do brazylijskiego stanu Espírito Santo.

Leżą 715 km na wschód od miasta Vitória na południowym wybrzeżu Brazylii. Wyspy, o łącznej powierzchni 10,4 km², są niezamieszkane, jeśli nie liczyć garnizonu Brazylijskiej Marynarki Wojennej w sile 32 żołnierzy. Grupa wysp obejmuje wyspę Trindade o powierzchni 10,1 km², oraz wysepki Martim Vaz, położone 47 km dalej na wschód, o łącznej powierzchni zaledwie 30 ha (0,3 km²).

Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.

Lawa – ciekły produkt działalności wulkanicznej, składający się głównie ze stopionych tlenków krzemu, żelaza, sodu, potasu, wapnia i innych metali. Ma podobny skład jak magma, z której stopienia powstaje, ale jest zubożona o składniki lotne.

Wyspy są pochodzenia wulkanicznego i mają pofałdowany teren. To wielkie pustkowia, z wyjątkiem południowej części wyspy Trindade. Zostały odkryte w roku 1502 przez portugalskiego odkrywcę, João da Nova i pozostawały pod władzą Portugalii do czasu uzyskania przez Brazylię niepodległości. W latach 1890-1896 były okupowane przez Wielką Brytanię, następnie przyłączono je do Brazylii.

Wyspa wulkaniczna - wyspa, która powstała przez wynurzenie się wzniesienia wulkanicznego ponad powierzchnię morza. Wyspy takie występują zwłaszcza w łukach wyspowych za strefą subdukcji lub w miejscach, gdzie pod skorupą ziemską znajdują się plamy gorąca. Są to wystające ponad powierzchnię wody fragmenty podwodnych wulkanów, np. Hawaje.

Dyplomacja – negocjowanie umów między państwami, w celu zawarcia korzystnych umów handlowych oraz pozyskania wsparcia wojskowego dla reprezentowanego kraju. Dyplomacja wiąże się też z rozwiązywaniem w pokojowy sposób problemów między państwami. Dwa tysiące lat temu wielki rzymski prawnik i filozof, Cyceron powiedział: „Istnieją dwa sposoby rozstrzygania sporów: jeden przy pomocy argumentów, drugi przy użyciu siły; a ponieważ pierwszy z nich jest właściwy człowiekowi, a drugi dzikim zwierzętom, należy uciec się do drugiego sposobu tylko wówczas, gdy nie możemy użyć pierwszego”. Inaczej mówiąc, siła argumentów, a nie argument siły – oto kwintesencja dyplomacji.

Położenie poszczególnych wysp tej grupy jest następujące:

Ilha Trindade 20°31′30″S 29°19′30″W / -20.525, -29.325

Ilhas de Martim Vaz 20°30′S 28°51′W / -20.5, -28.85

Ilha do Norte 20°30′S 28°51′W / -20.5, -28.85, 300 metrów dalej a pn-pn.-wsch. znajduje się Ilha da Racha, o wysokości 75 m n.p.m.

Ilha da Racha (Ilha Martim Vaz) 20°30′18″S 29°20′42″W / -20.505, -29.345, 175 m n.p.m. u północnozachodniego krańca.

Ilote de Angulha, płaska, okrągła skała o wysokości 60 m n.p.m., 200 m na północny zachód od Ilha da Racha.

Ilha do Sul 20°31′S 28°51′W / -20.517, -28.85, 1 600 m na południe od Ilha da Racha. To skalna wieżyczka. Najdalej na południe wysunięte miejsce w Brazylii.

Trindade

Niewielka wyspa Trindade o powierzchni 10.3 km² leży na wschodnim krańcu biegnącego w osi wschód-zachód łańcucha podmorskich wulkanów i gór, rozciągającego się w odległości ok. 1100 km na wschód od krańca szelfu kontynentalnego u wybrzeży Brazylii. Wyspy leżą nieco dalej niż w połowie odległości między Brazylią a Grzbietem Atlantyckim, w pobliżu wschodniego krańca podmorskiego grzbietu Vitória-Trindade.

Garnizon – to stałe miejsce stacjonowania danej jednostki wojskowej w czasie pokoju. Funkcje garnizonu pełnią najczęściej miasta, miasteczka, forty, zamki, czy osady. Miasto garnizonowe to powszechne określenie miasta, w którym wybudowano koszary.

Wyspa – każdy z trwałych fragmentów , jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa, to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych, ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.

Trindade to górzysta, pojedyncza wyspa wulkaniczna, gdzieniegdzie pokryta zastygłą lawą i innymi tworami pochodzenia wulkanicznego. Jej najwyższym szczytem jest Pico Desejado, położony nieomal pośrodku wyspy, o wysokości ok. 600 m n.p.m. Inny wulkaniczny szczyt, Pico Monumento, o nieznacznie pochylonym cylindrze, wznosi się na zachodnim wybrzeżu. Młodsze wulkany, jak Vulcao de Paredao na północno-wschodnim wybrzeżu wyspy, zbudowały lawiny piroklastyczne z produktów erupcji, nie późniejsze niż z ery holocenu (Almeida, 1961). Zachowały się pozostałości krateru o 200-metrowym cylindrze. Wycieki lawy podążały ze szczytu wulkanu na północ, formując nieregularną linię brzegową i przybrzeżne skały. Mniejsze wziesienia dawnych wulkanów znaleziono w rejonie Morro Vermelho w północnej części centrum wyspy.

Hektar – jednostka powierzchni używana między innymi w rolnictwie i leśnictwie. 1 hektar jest to pole powierzchni kwadratu o boku 100 m. Oznaczana symbolem ha. Nazwa pochodzi od przedrostka "hekto-" oznaczającego 100 i nazwy jednostki miary "ar".

Metr to jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. Metr został określony 26 marca 1791 roku we Francji, ze względu na potrzebę korzystania z dziesiętnego systemu miar[potrzebne źródło]. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar i Wag w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.

Na południu Trindade znajduje się niewielka osada Enseada dos Portugueses, miejsce stacjonowania garnizonu Brazylijskiej Marynerki Wojennej w sile 32 żołnierzy.

Historia

Wyspy Trindade i Martin Vaz zostały odkryte w 1502 roku przez Portugalczyków i nie weszły w skład Brazylii, stając się częścią portugalskich posiadłości zamorskich.

W 1895 roku Anglia próbowała objąć w posiadanie ważne ze względów strategicznych wyspy, jednakże intensywne zabiegi dyplomatyczne Brazylii, mimo braku portugalskiego wsparcia, spowodowały uznanie suwerenności Brazylii na tym terenie.

Lawina piroklastyczna, potok piroklastyczny, spływ piroklastyczny – częste zjawisko towarzyszące erupcjom wulkanicznym, mieszanina gorących gazów wulkanicznych i materiału piroklastycznego (popiołów i okruchów skalnych), które przemieszczają się z dużą prędkością (do 150 km/h) w dół stoków wulkanu. Temperatura gazów może osiągać nawet 700-1000 °C, stąd też używane jest inne określenie chmura gorejąca (fr. nuée ardente). Objętość większości lawin piroklastycznych waha się od 1 do 10 km³, a ich zasięg do kilku kilometrów od krateru.

Erupcja wulkanu, wybuch wulkanu (drugie określenie, ściślej to: gwałtowna erupcja, w praktyce używane jako synonim erupcji) – zjawisko wydostawania się na powierzchnię Ziemi lub do atmosfery jakiegokolwiek materiału wulkanicznego (magmy, materiałów piroklastycznych, substancji lotnych: gazów, par).

W związku z uznaniem praw Brazylii do wysp, państwo to formalnie przyłączyło je do stanu Espírito Santo, a symboliczne słupy graniczne wzniesiono tu 24 stycznia 1897 roku. Obecnie władza Brazylii nad wyspami jest reprezentowana przez obecny na głównej wyspie garnizon Brazylijskiej Marynarki Wojennej.

Edmund Halley (również Edmond Halley) (ur. 8 listopada 1656 w Haggerstone, Shoreditch koło Londynu; zm. 14 stycznia 1742 w Greenwich koło Londynu) – angielski astronom i matematyk. Odkrył ruchy własne gwiazd oraz istnienie eliptycznych orbit kometarnych, przepowiadając powrót komety znanej dziś jako kometa Halleya.

Żołnierz to osoba pełniąca służbę w siłach zbrojnych danego kraju i zobowiązana do obrony jego granic. Żołnierzem jest również osoba wykonująca zadania bojowe poza granicami własnego kraju, zarówno wówczas, gdy kraj ten jest agresorem, jak i w przypadku uczestniczenia sił zbrojnych danego kraju w misjach pokojowych lub siłach szybkiego reagowania w sytuacjach zmuszających społeczność międzynarodową do natychmiastowego zbrojnego współdziałania.

Na wyspie Trindade gościło wiele znanych osobistości, w tym angielski astronom, Edmund Halley, który zadeklarował włączenie Trindade do Monarchii Brytyjskiej w 1700 roku.

Mapa z książki The Cruise of the Alerte

The Cruise of the Alerte

W roku 1889 Edward Frederick Knight przypłynął na 20-metrowym żaglowcu Alerte. Napisał później książkę The Cruise of the Alerte o tej podróży, w której zawarł dokładny opis wyspy Trindade.

Tekst książki The Cruise of the Alerte w języku angielskim

Arthur Ransome użył opisu z książki Knighta jako scenerii "Wyspy Krabów" w książce "Peter Duck", jednakże umiejscowił wyspę na Morzu Karaibskim.

Krater wulkaniczny - lejkowate zagłębienie o średnicy zwykle kilkuset metrów na szczycie stożka wulkanicznego lub jego zboczach. Przez krater wydobywają się lawa i gazy wulkaniczne wraz z cząstkami wulkanicznymi i pyłami, które są szkodliwe dla ludzi. Wklęsła forma w kształcie kotła na wierzchołku góry wulkanicznej, w miejscu gdzie kończy się komin wulkaniczny, którym wydobywają się gazy wulkaniczne i lawa. Wulkan może mieć jeden lub więcej kraterów (np. Etna, która posiada ich kilkaset). Takie kratery nazywane są kraterami pasożytniczymi.

Brazylia (pełna nazwa: Federacyjna Republika Brazylii; port. Brasil, República Federativa do Brasil) – największe pod względem powierzchni i liczby mieszkańców państwo Ameryki Południowej oraz piąte pod względem wielkości państwo świata. Zajmuje ponad 47,5% powierzchni Ameryki Południowej.

Linki zewnętrzne

Strony w języku angielskim:

Przyroda wysp

Informacje o wyspach Martim Vaz

Informacje i zdjęcia

Zdjęcia z wyspy Trindade