Trolejbusy w Warszawie - Polski Serwis Naukowy

Warszawskie trolejbusy w Muzeum Przemysłu

Warszawska sieć trolejbusowa w 1952 roku

Trolejbusy w Warszawie – system miejskiej komunikacji trolejbusowej działający w Warszawie od 1946-1973 i drugi raz od 1983 aż do likwidacji w 1995.

Historia

Centrum Piaseczna – po prawej charakterystyczny słup trakcji trolejbusowej

Po raz pierwszy na ulice Warszawy trolejbusy wyjechały w 1946. 5 stycznia 1946 kursowanie rozpoczęły linie A i B. 15 marca 1946 uruchomiono również linię C. W 1948 zmieniono oznaczenia linii z literowych na cyfrowe (zarezerwowano przedział liczb 50–99, stąd w żargonie warszawskim pojawiło się określenie wiek trolejbusowy).

Ulica Puławska - ulica w Warszawie i Piasecznie zaczynająca się (według numeracji) w dzielnicy Mokotów, a kończąca na granicy administracyjnej miasta Warszawa. W tym miejscu styka się z ulicą Puławską w Piasecznie, która zaczyna się w Piasecznie od rynku miejskiego i kończy na administracyjnej granicy gminy Piaseczno.

Vetra VBR4, to trolejbus, produkowany przez francuską firmę Vetra. Fotel kierowcy był umieszczony dość wysoko, dzięki czemu kierujący pojazdem miał bardzo dobrą widoczność przez duże przednie okna. Kierownica umieszczona została na wysokiej kolumnie. Nietypowe było sterowanie napędem. Kierowca miał do dyspozycji trzy pedały. Jeden pedał służył do ruszania (pozwalał uzyskiwać większą moc), drugi do utrzymywania stałej prędkości i łagodniejszego przyspieszania, trzeci natomiast uruchamiał powietrzny system hamulcowy.

Prawdziwy renesans warszawskie trolejbusy przeżywały na początku latach sześćdziesiątych XX w., kiedy po stołecznych ulicach jeżdziło 127 wozów na 10 liniach. W 1963 podjęto kroki ku likwidacji sieci trolejbusowej, dziesięć lat później nastąpiła całkowita likwidacja linii trolejbusowych w stolicy – co nastąpiło 30 czerwca 1973 roku. Jednym z przytaczanych argumentów były problemy wynikające z przecinania się trolejbusowej i tramwajowej sieci trakcyjnej.

Zakłady Kineskopowe "Unitra-Polkolor" - polskie przedsiębiorstwo, które zajmowało się produkcją kineskopów telewizji kolorowych oraz ich podzespołów. Zakłady mieściły się w Piasecznie i funkcjonowały w latach 1976-1991.

Podstacja trakcyjna to stacja elektroenergetyczna, zasilana z krajowego systemu elektroenergetycznego, której podstawowym zadaniem jest zasilanie sieci trakcyjnej na określonym odcinku linii pojazdów o trakcji elektrycznej jak kolej, tramwaje, metro czy trolejbusy.

9 września 1976 rząd postanowił utworzyć linię trolejbusową łączącą Warszawę z Piasecznem, z myślą o mieszkańcach Piaseczna i pracownikach fabryki kineskopów Unitra Polkolor. Nowa trasa była (poza pętlami) prosta i nie stwarzała problemów spotykanych na trasach w centrum miasta.

Saurer - to dawne szwajcarskie przedsiębiorstwo produkujące autobusy, trolejbusy i samochody ciężarowe, które miało swoją siedzibę w mieście Arbon w Szwajcarii.

Škoda 8Tr to typ czechosłowackiego trolejbusu. Był produkowany od połowy lat 50. do początku 60. lat XX wieku przez zakład Škoda w Pilznie a później w Ostrovie (od roku 1960).

1 czerwca 1983 została uruchomiona linia 51 na trasie: Dworzec Południowy – Puławska – Mysiadło – Piaseczno. W 1990 po tej samej trasie został uruchomiony nocny trolejbus 651. Mimo protestów linie 51 i 651 zlikwidowano 31 sierpnia 1995, zastąpiła je dzienna linia autobusowa 709 o zbliżonej trasie. W 2000 ostatecznie zlikwidowano trakcję trolejbusową, przekreślając tym samym nadzieje na powrót komunikacji trolejbusowej w tej części Warszawy.

Trolejbusy ZiU-9 (ЗиУ-9) są wytwarzane w Rosji (przed 1991 w ZSRR) od 1971. Były powszechnie używane w Polsce w czasach PRL, zostały wycofane w latach 90. (w Polsce można spotkać przebudowanego na bar ZiU na ulicach Lublina). Są nadal powszechnie używane w krajach byłego ZSRR. Wyprodukowano około 40 tys. pojazdów tego typu. ZiU to skrót od Zawod imieni Uritskogo. Zakład znajduje się w mieście Engels. Kilka innych fabryk w Rosji i na Białorusi produkuje bardzo podobne pojazdy. Pojazdy te obecnie oznaczone są jako ZiU-682, zaś sam zakład od 1996 roku nosi nazwę Trolza.

Piaseczno – miasto powiatowe w woj. mazowieckim. Położone w sąsiedztwie warszawskiej dzielnicy Ursynów, w odległości 18 km na południe od centrum Warszawy. Lokalizacja ta wpływa korzystnie na szybki rozwój budownictwa, zlokalizowania siedzib wielu zagranicznych firm (w 2010r. uznane jako najbardziej atrakcyjne miasto dla biznesu wg magazynu Forbes), szybkiego przyrostu liczby mieszkańców, etc. Miasto wchodzi w skład aglomeracji warszawskiej.

Przez okres "pierwszych trolejbusów" przypadających na lata 1946–1973 funkcjonowało trzynaście linii: A, B, C, 51, 52, 52 bis, 52 kreślone, 53, 53 bis, 54, 55, 56 i 56 bis. Linia 51 była czynna później jeszcze w latach 1983–1995.

Warszawskie trolejbusy marki Jelcz zostały przekazane do Lublina, gdzie część z nich po remontach jeżdzi do dziś. Jeden Jelcz Pr110E (nr T022) został przekazany kolekcjonerowi zabytkowych pojazdów - panu Tomaszowi Skrzelińskiemu z Piaseczna. Szwajcarskie trolejbusy marki Saurer wraz z przyczepami w większości trafiły w ręce organizacji zajmujących się ochroną zabytków techniki, m.in: Muzeum Przemysłu w Warszawie, Klubu Miłośników Komunikacji Miejskiej w W-wie, Muzeum Motoryzacji i Techniki w Otrębusach, kolekcji p. Skrzelińskiego, Lubelskiemu Towarzystwu Ekologicznej Komunikacji oraz ZKM Gdynia. Z infrastruktury trolejbusowej zostały słupy wzdłuż ulicy Puławskiej i w centrum Piaseczna oraz podstacja trakcyjna na warszawskim Ursynowie (obecnie znajduje się tam klub sportowy).

Kineskop – rodzaj lampy obrazowej. Cechą odróżniającą kineskop od lampy oscyloskopowej jest magnetyczne odchylanie elektronów. Elektrony emitowane przez katodę są formowane w wąską wiązkę przez działo elektronowe, następnie przyśpieszane przez anodę uderzają w powierzchnię ekranu pokrytą luminoforem wywołując jego świecenie. Aby dało się rozświetlić każdy punkt powierzchni ekranu wiązka musi być odchylana w dwóch kierunkach – pionowym i poziomym. Do odchylenia wiązki elektronów wykorzystywane jest pole magnetyczne wytwarzane przez cewki odchylające. Kąt odchylenia wiązki elektronów od linii prostej jest proporcjonalny do natężenia pola magnetycznego, czyli do natężenia prądu elektrycznego płynącego przez cewki. Aby uzyskać liniowy przebieg wiązki po powierzchni ekranu (stałą prędkość przesuwania), pole, a zatem i prąd w cewkach musi narastać liniowo. (ponieważ powierzchnia ekranu nie jest wycinkiem sfery, wzrost natężenia prądu nieco się waha).

Renesans lub odrodzenie – okres w historii kultury europejskiej, obejmujący przede wszystkim XV i XVI wiek, określany często jako "odrodzenie sztuk i nauk" oraz koncepcja historiozoficzna odnosząca się do historii kultury włoskiej od Dantego do roku 1520 (Il Rinascimento).