Trzęsienia ziemi na ziemiach polskich

Trzęsienia ziemi na ziemiach polskich – terytorium Polski pod względem występowania zjawisk sejsmicznych można zaliczyć do obszarów asejsmicznych i pensejsmicznych, na których trzęsienia ziemi zdarzają się dość rzadko; dodatkowo nie są to zbyt silne wstrząsy. Strefami o wyższej aktywności sejsmicznej są obszary polskich gór: Karpaty i Sudety, a także obszary działalności górniczej, gdzie częstym zjawiskiem są tzw. tąpnięcia.

Trzęsienie ziemi – gwałtowne rozładowanie naprężeń, nagromadzonych w skorupie ziemskiej w wyniku przejściowego zablokowania ruchu warstw skalnych, poruszających się wzdłuż linii uskok Uwalniająca się przy tym energia w około 20% rozchodzi się w postaci fal sejsmicznych, z których część dociera na powierzchnię Ziemi w postaci niszczących fal powierzchniowych.

Wyżyna Lubelska (343.1) – region geograficzny w południowo-wschodniej części Polski, rozciągający się pomiędzy doliną Wisły na zachodzie i Bugu na wschodzie. Dalej ku północy przechodzi w Polesie Lubelskie, a ku południu w wał Roztocza. Obejmuje powierzchnię około 7000,2 km², a jej wysokość dochodzi do 314 m n.p.m. (Działy Grabowieckie). Najwyższym wzniesieniem Wyżyny Lubelskiej jest Wielki Dział, mierzący 390 m n.p.m. Prawie cały obszar wyżyny leży na terenie województwa lubelskiego, jedynie małe fragmenty Małopolskiego Przełomu Wisły i Wzniesień Urzędowskich wykraczają na tereny województw sąsiednich.

Wstęp

Największym historycznie odnotowanym zdarzeniem sejsmicznym na terenach Polski jest trzęsienie ziemi z dnia 5 czerwca 1443 roku. Współcześni badacze posiadają dość szczegółowy opis tego zjawiska (m.in. dzięki zapiskom kronikarskim Jana Długosza). Sejsmolodzy siłę tego wydarzenia szacują na co najmniej 6,0 magnitudy, choć w kwestii konkretnej lub przybliżonej wartości wciąż występują rozbieżności (patrz – tabela niżej).

Karpaty (51-54) (węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. Карпати, czes. i słow. Karpaty) – łańcuch górski w środkowej Europie (jeden z największych w tej części świata), ciągnący się łukiem przez terytoria Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii i Serbii. Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m.

Tąpnięcie jest jednym z zagrożeń naturalnych występujących w górnictwie. Często błędnie utożsamiane z każdym wstrząsem sejsmicznym pochodzenia górniczego.

Kolejnymi wartymi odnotowania są wstrząsy, do jakich doszło w latach 80. XVIII wieku w Karpatach, a których magnituda przekraczała 5,0.

Oba wymienione wyżej zdarzenia stanowią przykłady typowych wstrząsów pochodzenia czysto tektonicznego na terenach Polski.

Polska leży na granicy trzech dużych struktur geologicznych budujących kontynent europejski: prekambryjskiej platformy wschodnioeuropejskiej, paleozoicznej platformy zachodnioeuropejskiej oraz strefy kenozoicznych fałdowań alpejskich. Platformę wschodnioeuropejską od zachodnioeuropejskiej dzieli strefa szwu transeuropejskiego.

Mazowsze (łac. Mazovia) – kraina historyczna położona w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce. Historyczną Stolicą Mazowsza jest Płock, który jest także najstarszym miastem tego regionu – prawa miejskie – 1237.

Kotlina Kłodzka (czes. Kladská kotlina, niem. Glatzer Kessel) (332.54) – kraina geograficzna w Sudetach Środkowych, główne miasto – Kłodzko. Kotlina jest otoczona przez Góry Stołowe, Góry Bardzkie, Góry Bystrzyckie i Masyw Śnieżnika i wraz z nimi tworzy krainę historyczną zwaną ziemią kłodzką.

Sejsmolodzy wyróżniają na terenie Polski jedenaście odrębnych jednostek (regionów) sejsmicznych: Zachodniopomorski, Białostocki, Polski Centralnej i Pogranicza, Gór Świętokrzyskich, Karkonoszy i Kotliny Kłodzkiej, Strzelińsko-Hronowski, Śnieżnika, Opawski, Cieszyński, Pieniński oraz Krynicki.

Cieszyn (czes. Těšín, łac. Tessin, niem. Teschen) – miasto powiatowe w województwie śląskim, nad rzeką Olzą, na Pogórzu Śląskim. Historyczna stolica Śląska Cieszyńskiego. Miasto leży na granicy z Republiką Czeską i do czasu wprowadzenia postanowień układu z Schengen (21 grudnia 2007) było tam zlokalizowane największe drogowe przejście graniczne południowej Polski.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Trzęsienia ziemi na terenie Polski

Przypisy

Trzęsienie ziemi w Polsce: Są już pierwsze zniszczenia (pol.). W: Dziennik Wschodni [on-line]. 2010. [dostęp 2011-04-03].
M 4.8 – POLAND – 2010-12-30 08:56 UTC (ang.). emsc-csem.org, 2010. [dostęp 2011-04-12].
M 4.4 - POLAND - 2011-03-05 04:32 UTC (ang.). European-Mediterranean Seismological Centre (EMSC). [dostęp 2012-01-06].
M 4.4 - POLAND - 2011-05-13 03:59 UTC (ang.). European-Mediterranean Seismological Centre (EMSC). [dostęp 2012-01-06].
W okolicach Kalisza zatrzęsła się ziemia (pol.). polskieradio.pl, 2012. [dostęp 2012-02-6].
M 4.0 - POLAND - 2012-01-06 15:37 UTC (ang.). European-Mediterranean Seismological Centre (EMSC). [dostęp 2012-01-06].
Ekspert: wstrząsy ziemi w okolicach Kalisza to tajemnicze zjawisko
Panorama Leszczyńska - Trzęsienie ziemi (pol.). panorama.media.pl. [dostęp 20 stycznia 2012].}}

Zobacz też

Trzęsienia ziemi w średniowiecznej Polsce

Linki zewnętrzne

Materiał naukowy na temat sejsmiczności Polski wraz z dołączoną tabelą zawierającą większość historycznych zjawisk sejsmicznych na ziemiach polskich

Trzęsienia ziemi w Polsce

Tabela przedstawiająca większe trzęsienia ziemi na ziemiach polskich na portalu edukacyjnym WIEM

Materiał dotyczący trzęsienia ziemi w obwodzie kaliningradzkim z 2004 roku na portalu amerykańskiej Służby Geologicznej USGS