Trzęsienie ziemi w Ningxia-Gansu - 1920

Trzęsienie ziemi w Chinach w 1920 - trzęsienie ziemi, które miało miejsce w Chinach 16 grudnia 1920, głównie w regionie Ningxia i prowincji Gansu, w rejonie miast Lijunbu, Haiyuan i Ganyanchi. Trzęsienie ziemi miało siłę 7,8 stopni w skali Richtera. Wstrząsy pochłonęły życie dwustu tysięcy osób, co czyni je szóstym pod względem liczby ofiar trzęsieniem ziemi w historii.

Trzęsienie ziemi – gwałtowne rozładowanie naprężeń, nagromadzonych w skorupie ziemskiej w wyniku przejściowego zablokowania ruchu warstw skalnych, poruszających się wzdłuż linii uskok Uwalniająca się przy tym energia w około 20% rozchodzi się w postaci fal sejsmicznych, z których część dociera na powierzchnię Ziemi w postaci niszczących fal powierzchniowych.

Epicentrum - miejsce na powierzchni skorupy ziemskiej położone w najbliższej odległości (prostopadle) nad ogniskiem trzęsienia ziemi (hipocentrum). Obszar położony wokół epicentrum, zwany obszarem epicentralnym jest miejscem największych zniszczeń.

Trzęsienie ziemi i jego następstwa

Wstrząsy, które wystąpiły 16 grudnia 1920 około godziny ósmej wieczorem w rejonie gór Liupan (w prowincji Ningxia), uruchomiły szereg niszczących lawin i osuwisk. Właśnie pod jednym z takich obrywów zginęła cała wioska Sujiahe w okręgu Xiji. Do podobnych zdarzeń doszło w wielu innych miejscowościach w najbliższym sąsiedztwie epicentrum.

Lanzhou (chin. upr.: 兰州; chin. trad.: 蘭州; pinyin: Lánzhōu) – miasto o statusie prefektury miejskiej w Chinach, ośrodek administracyjny prowincji Gansu, port nad rzeką Huang He, położone ok. 1500 m n.p.m. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 1 449 972. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 2 934 074 mieszkańców. Ośrodek atomistyki, przemysłu petrochemicznego, maszynowego i metalurgicznego.

Liupan Shan (chin. upr.: 六盘山; chin. trad.: 六盤山; pinyin: Liùpán Shān) - góry w północnych Chinach, w prowincjach Ningxia, Gansu i Shaanxi. Powstały w wyniku wypiętrzenia zachodniej krawędzi Wyżyny Lessowej. Średnia wysokość wynosi ponad 2000 m n.p.m., najwyższy szczyt ma wysokość 2955 m n.p.m. Od południa góry są ograniczone przez znacznie wyższe pasmo Qin Ling, oddziela je dolina rzeki Wei He.

Trzęsienie całkowicie zniszczyło miasta Longde i Huining. Żywioł pozmieniał biegi wielu rzek - część z nich tamując, uformował nowe wzniesienia lub głębokie doliny, zmieniając topografię terenu. Wstrząsom towarzyszyły także liczne pęknięcia i szczeliny w gruncie, m.in. długie na dwieście kilometrów pofałdowanie, biegnące od Lijunbu, poprzez Ganyanchi do Jingtai.

Głód, łaknienie – fizj. odczucie stanu organizmów wyższych związanego z niedoborem pożywienia, składników pokarmowych (takich jak np. białka, tłuszcze, cukry, witaminy czy sole mineralne). Jest także popędem przyczyniającym się do zachowań skierowanych na pobieranie pokarmu i jego zdobywanie.

Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.

Trzęsienie ziemi dotknęło sześć prowincji: Ningxia, Gansu, Qinghai, Henan, Shaanxi i część Shanxi, niszcząc zabudowę tamtejszych głównych ośrodków miejskich: Lanzhou, Taiyuan, Yinchuan, Xining i Xi'an. Najbardziej zaś dotkniętymi okręgami okazały się: Xiji i Haiyuan. Wibracje odczuto na olbrzymiej przestrzeni: od Morza Żółtego po prowincję Qinghai i od południowych części Mongolii Wewnętrznej po centralne obszary prowincji Syczuan. W odległym Pekinie zakołysały się lampiony.

Zima – jedna z czterech pór roku w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego. Charakteryzuje się najniższymi temperaturami powietrza w skali roku, umiarkowaną ilością opadu atmosferycznego, zazwyczaj zestaloną (zamarzniętą) formą opadu i osadu atmosferycznego, a większość świata roślin i zwierząt przechodzi okres uśpienia.

Prowincja Henan – (chiń. upr: 河南; chiń. trad: 河南; Pinyin: Hénán, Wade-Giles: Ho-nan; Znaczenie nazwy: Na Południe od Rzeki) – prowincja ChRL w centrum kraju, na południe od Rzeki Żółtej.

Echa trzęsienia ziemi, tzw. sejsze, można było zaobserwować nawet w zachodniej Norwegii na powierzchni dwóch jezior i trzech fiordów.

Sytuacja po wstrząsach

Sytuacja dotkniętych trzęsieniem społeczności przedstawiała się w niezwykle ciemnym świetle: w regionie zapanowała klęska głodu, a ponieważ żywioł dotknął mieszkańców w samym środku zimy, wieleset ludzi po prostu zamarzło. Niektóre źródła mówiły nawet o konających, rozszarpywanych przez wilki. Żniwo śmierci dopełniły nękające ludność jeszcze w lata po trzęsieniu epidemie chorób.

Lawina – gwałtowna utrata stabilności i przemieszczanie się: spadanie, staczanie lub ześlizgiwanie się ze stoku górskiego mas śniegu, lodu, gleby / gruntu, materiału skalnego, bądź ich mieszaniny (ruch jednego typu materiału z reguły powoduje ruch innego typu materiału znajdującego się na zboczu). Lawina jest najgwałtowniejszą postacią ruchów masowych i stanowi olbrzymie zagrożenie dla ludzi i ich otoczenia oraz infrastruktury. Występowanie lawin można jednak w pewnym stopniu przewidywać, a moment ich uruchomienia monitorować (np. przy wykorzystaniu geofonów jako systemu wczesnego ostrzegania, przy założeniu, że lawina powstaje w pewnej stałej strefie. Ewentualnie można monitorować szlaki schodzenia lawin, które są definiowane rzeźbą terenu. Jest to powszechna praktyka np. na terenach alpejskich).

United States Geological Survey (USGS) - amerykańska agencja naukowo-badawcza, zajmująca się problemami z zakresu czterech dyscyplin nauk o Ziemi: biologii, geografii, geologii i hydrologii. Najważniejsze badania prowadzone w niej dotyczą przemian krajobrazu Stanów Zjednoczonych, rozmieszczenia bogactw naturalnych oraz ryzyka wystąpienia zagrożeń naturalnych. USGS zostało założone w 1879. Wchodzi w skład Departamentu Zasobów Wewnętrznych USA (United States Department of the Interior). Główna siedziba agencja znajduje się w Reston (Wirginia), a dwa główne oddziały w Denver (Kolorado) i Menlo Park (Kalifornia). W USGS zatrudnionych jest około 10 tys. osób.

Liczba ofiar

Trzęsienie ziemi pochłonęło łącznie około dwustu tysięcy ofiar. W samym tylko okręgu Haiyuan życie straciło 73 tysiące osób, zaś w rejonie Guyuan - ponad 30 tysięcy.

Na tak dużą liczbę ofiar miał wpływ fakt, iż w dniu, w którym doszło do trzęsienia, w całym regionie panowała sroga zima, zmuszając mieszkańców do pozostania w siedzibach.

Przypisy

Początkowo magnitudę wstrząsów oceniano na 8,6 stopni, ale wartość ta została zrewidowana do 7,8 stopni przez USGS
Most Destructive Known Earthquakes on Record in the World, USGS

Linki zewnętrzne

USGS: [1] i [2]

Letters in Earthquakes, China Virtual Museums - Earthquakes