Trzustka - Polski Serwis Naukowy

Trzustka (łac. Pancreas)

Trzustka (łac. pancreas) – narząd gruczołowy położony w górnej części jamy brzusznej. Ma nieregularny, wydłużony i spłaszczony w wymiarze grzbietowo-brzusznym kształt. Wymiar podłużny w rzucie poprzecznym porównywany do kształtu młotka lub haczyka (wygięty częścią środkową do przodu). W rzucie czołowym kształt przypomina literę S. U osoby żywej jest szaroróżowa, a na zwłokach szarobiała. Budowa zrazikowa dobrze zaznacza się na powierzchni gruczołu i nadaje mu wygląd guzkowaty. Na powierzchni trzustki może gromadzić się tkanka tłuszczowa, która wygładza jej powierzchnię i nadaje zabarwienie bardziej żółtawe. Miąższ narządu jest spoisty i miękki. Pod względem funkcjonalnym trzustka składa się z części wewnątrzwydzielniczej (hormonalnej, odpowiedzialnej za wytwarzanie kilku hormonów m.in. insuliny i glukagonu) i zewnątrzwydzielniczej (trawiennej, produkującej zawierający enzymy trawienne sok trzustkowy (łac. succus pancreaticus), zwany śliną brzucha ze względu na podobieństwo konsystencji i barwy do śliny).

Wydawnictwo Lekarskie PZWL - polskie wydawnictwo istniejące od 1945 roku wydające literaturę fachową dla pracowników opieki zdrowotnej, podręczniki szkolne i akademickie, a także publikacje popularnonaukowe. Do 1993 roku państwowe wydawnictwo istniało pod nazwą Państwowe Zakłady Wydawnictw Lekarskich (PZWL). W 1998 nastąpiła prywatyzacja. Aktualnie stanowi część grupy wydawniczej PWN.
Tętnica trzustkowo-dwunastnicza dolna - (łac. arteria pancreaticoduodenalis inferior) – gałąź tętnicy krezkowej górnej. Dzieli się na tętnice trzustkowo-dwunastniczą dolną przednią i tylną . Zaopatruje dolną cześć głowy trzustki.

Historia

Po raz pierwszy trzustka została zidentyfikowana w 1. pierwszej połowie III w. p.n.e. przez greckiego anatoma i lekarza Herofilusa. Kilka wieków później, inny grecki anatom Rufus z Efezu, ze względu na podobieństwo do mięśnia nadał trzustce nazwę Pancreas, która wywodzi się z greki: πᾶν (cały), κρέας (mięso), a zatem "cała z mięsa".

Enzymy – wielkocząsteczkowe, w większości białkowe [uwaga 1] katalizatory przyspieszające specyficzne reakcje chemiczne poprzez obniżenie ich energii aktywacji [1].
Hormon (od gr. ὁρμάω hormao - rzucam się naprzód, pędzę) – związek chemiczny, który jest wydzielany przez gruczoły lub tkanki układu hormonalnego. Funkcją hormonu jest regulacja czynności i modyfikacja cech strukturalnych tkanek leżących w pobliżu miejsca jego wydzielania lub oddalonych, do których dociera poprzez krew (wyjątkiem są tzw. hormony lokalne). Istnieją także takie hormony, które wywierają wpływ na funkcjonowanie wszystkich tkanek organizmu.

Inne ważne daty w historii badań trzustki:

1642 – niemiecki anatom Johann Georg Wirsung opisał przewód trzustkowy

1724 – włoski anatom Giovanni Domenico Santorini opisał przewód trzustkowy dodatkowy

1869 – Paul Langerhans odkrył endokrynną funkcję trzustki

Dane liczbowe

przeciętna masa: 70-100 g,

ciężar właściwy: 1,040-1,050 g/cm³,

minimalna/maksymalna masa: 25 g/150 g,

długość: 12-20 cm,

wysokość: 4-5 cm,

grubość: 2-3 cm,

produkcja soku trzustkowego: ok. 1 litr/dzień;

Tętnica żołądkowo-dwunastnicza (łac. arteria gastroduodenalis) - powstaje z rozgałęzienia tętnicy wątrobowej wspólnej (od pnia trzewnego). Kieruje się w dół i po krótkim przebiegu kończy się rozdwojeniem - dzieli się na tętnicę żołądkowo-sieciową prawą (do krzywizny większej żołądka) oraz na drobną przednio-górną tętnicę trzustkowo-dwunastniczą.
Wysepki Langerhansa (łac. insulae pancreaticae), inaczej wysepki (wyspy) trzustkowe – jeden z gruczołów wydzielania wewnętrznego, w postaci zgrupowania (skupiska) komórek występujących i rozrzuconych w miąższu trzustki. Stanowią one około 1% masy całej trzuski. Człowiek posiada od 1 do 2 mln takich komórek, które wydzielają hormony, regulujące węglowodanową przemianę materii organizmu.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)