Mapa Trzech Biskupstw

Katedra w Metz

Katedra w Toul

Katedra w Verdun

Trzy Biskupstwa (fr. Trois-Évêchés) były terytoriami podległymi biskupom Metz, Toul i Verdun. Przynależały do Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, następnie okupowane przez Henryka II, króla Francji w 1552 r. i pod zwierzchnictwem francuskim aż do ich ostatecznej aneksji do Francji w 1648 r. w wyniku traktatu westfalskiego. Wraz z księstwem Bar i księstwem Lotaryngii były częścią ciekawej mozaiki terytorialnej i trwałym źródłem konfliktu.

Geneza

W 1551 r. niemieccy książęta protestanccy Maurycy Saski, Wilhelm Heski, Jan Albrecht Meklemburski i Jerzy Fryderyk Brandenburski w walce przeciw Karolowi V zwrócili się o pomoc do króla Francji Henryka II. W Lochau, niedaleko Torgau, podpisano układ, który przewidywał finansowy i militarny udział Francji w walkach. Traktat zatwierdzony w Chambord 15 stycznia 1552 r. zakładał, że król Henryk II zajmie, dla celów strategicznych, cesarskie biskupstwa Metz, Toul i Verdun «oraz inne miasta Cesarstwa nie mówiące po niemiecku».

Na « podróż niemiecką » król Henryk wyruszył jako « obrońca germańskich wolności ». W niedzielę palmową 1552 r. oddziały francuskie wkroczyły przez otwarte bramy do Metz, bogatego miasta handlowego, rządzonego przez oligarchię arystokratyczną.

Następnie sam król udał się do Toul i Nancy, gdzie obalił księżną-regentkę lotaryńską i zabrał małego księcia Karola, by wychować go na dworze Francji. Po « radosnym wejściu » do Metz w poniedziałek wielkanocny, król podążył dalej w stronę Renu, nie będąc jednak w stanie opanować Strasburga. Metz, ufortyfikowane i bronione przez Franciszka Gwizjusza, oparło się Karolowi V, który odstąpił od oblężenia 2 stycznia 1553 r. Przed swoją śmiercią pięć lat później cesarz zdążył zrezygnować z dochodzenia swoich roszczeń. "Gdyby otworzono moje serce, znalazłoby się tam imię Metz", miał powiedzieć.

W latach 1552-1648 w Metz, Toul i Verdun, złączonych przez nową konstrukcję dyplomatyczną w Trzy Biskupstwa, powstał nietypowy ustrój protekcji, w którym dawne władze miast funkcjonujące za Cesarstwa były stopniowo pochłaniane przez organizmy wprowadzane przez administrację królewską. Miastom przypisano stały garnizon, choć oficjalnie suwerenem pozostawał cesarz. Pod silnym naciskiem kardynała Richelieu parlament, stworzony w Metz w 1633 r., stał się najaktywniejszym motorem postępu władzy królewskiej, pozbawiając wpływów władze biskupie i arystokratyczne.

Edykt z grudnia 1633 r. zniósł pieczęcie miast oraz orła z rozpostartymi skrzydłami, którego Metz, Toul i Verdun, jako miasta cesarstwa, miały prawo umieszczać w swych herbach. Wtedy także nałożono, ku dużej stracie ludności, podatek od soli - gabelle. Parlament, przeniesiony początkowo do Toul, powrócił do Metz decyzją intendenta - reprezentanta króla.

W 1648 r. traktat westfalski potwierdził cesję Trzech Biskupstw przez Cesarstwo. W momencie wstąpienia na tron Ludwik XIV, potwierdzając przywileje miast, łączył Trzy Biskupstwa pod mianem « swoich dobrych i wiernych poddanych ».

Biskupstwo Saint-Dié, utworzone w 1777 r. i nazywane często czwartym biskupstwem lotaryńskim nie wchodzi w zakres historycznego pojęcia Trzech Biskupstw.